II OSK 995/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku E. sp. z o.o. z siedzibą w G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej E. sp. z o.o. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 866/24 w sprawie ze skargi E. spółki z o.o. z siedzibą w G. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 4 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 866/24 oddalił skargę E. spółki z o.o. z siedzibą w G., dalej powoływana jako "spółka" na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 czerwca 2024 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła E. spółka z o.o. z siedzibą w G. W skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W uzasadnieniu wniosku skarżąca kasacyjnie wskazała na ryzyko powstania znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków. Podała, że w myśl art. 49e ust. 5 ustawy prawo budowlane, organ nadzoru budowalnego wydaje decyzję o rozbiórce obiektu budowalnego lub jego części w przypadku nieuiszczenia opłaty legalizacyjnej w wyznaczonym terminie, a więc organ ma prawo w niniejszej sprawie wydać decyzję o rozbiórce, mimo trwającego postępowania sądowoadministracyjnego. W przypadku wydania takiej decyzji, ponowne wszczęcie postępowania legalizacyjnego będzie niemożliwe lub niezwykle utrudnione. Konieczność rozbiórki łączy się dla skarżącej zarówno ze znaczną szkodą z uwagi na zakres samowolnie wykonanych prac i ich wartość, jak również z trudnymi do odwrócenia skutkami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Po oddaleniu skargi, skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonego do sądu aktu administracyjnego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07). Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, natomiast sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności (art. 61 § 1 p.p.s.a.). Wskazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków wymaga podania okoliczności, z którymi wiąże się szkoda lub trudne do odwrócenia skutki. W niniejszej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 czerwca 2024 r. nr [...] ustalające Spółce wysokość opłaty legalizacyjnej w związku z samowolną rozbudową budynku mieszkalnego jednorodzinnego na kwotę [...] zł. Biorąc powyższe pod uwagę, należy wskazać, że uiszczenie opłaty legalizacyjnej jest dobrowolne, zaś wydanie postanowienia w tym przedmiocie może wywołać potencjalnie dwa alternatywne skutki, tj.: w związku z uiszczeniem opłaty legalizacyjnej – zalegalizowanie samowoli budowlanej; bądź w przypadku nieuiszczenia tej opłaty – wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. Dokonując analizy przedmiotowej sprawy przez pryzmat przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. pierwszy z wymienionych powyżej skutków dotyczyć może szkody majątkowej do czasu wydania prawomocnego wyroku sądu administracyjnego o uchyleniu postanowienia o ustaleniu opłaty legalizacyjnej. Taki przypadek jednak wymaga wykazania od wnioskodawcy, że do czasu wydania prawomocnego wyroku uiszczenie opłaty legalizacyjnej spowoduje wyrządzenie znacznej szkody lub trudne do odwrócenia skutki. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, aby takie skutki uiszczenia opłaty legalizacyjnej mogły nastąpić. Powołując się jedynie na bliżej niesprecyzowane niebezpieczeństwo spowodowania znacznej szkody w majątku wywołane koniecznością uiszczenia opłaty legalizacyjnej, skarżąca nie wykazała wpływu jaki może mieć uiszczenie nałożonej opłaty na sytuację majątkową. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje przy tym, że konieczność wydatkowania wskazanej sumy może mieć wpływ na finanse strony, jednak bez wskazania, jaka jest rzeczywista sytuacja majątkowa skarżącej nie można dokonać pełnej oceny, czy w sprawie zaistnieje niebezpieczeństwo, o jakim mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie wskazać należy, że realizacja obowiązku tj. zapłata opłaty legalizacyjnej nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, jest to bowiem świadczenie o charakterze pieniężnym, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej, a następnie uchylenia zaskarżonych postanowień, istnieje możliwość zwrotu wpłaconej kwoty. Odnośnie drugiego skutku, wskazać należy, że nieuiszczenie opłaty legalizacyjnej nie powoduje bezpośrednio skutku w postaci nakazu rozbiórki. Dopiero w wyniku wydania decyzji o nakazie rozbiórki taki skutek może zaistnieć. Oznacza to, że po wydaniu ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki, czyli po zakończeniu postępowania administracyjnego, ale w przedmiocie nakazu rozbiórki, mogą wystąpić przesłanki wynikające z art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca nie przedstawiła zatem okoliczności wskazujących na to, iż brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji może wywołać niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.