II OSK 982/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz (spr.) Sędziowie sędzia NSA Teresa Kobylecka sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski Protokolant starszy sekretarz sądowy A.K. – P. po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lutego 2016 r. sygn. akt II SA/Po 1017/15 w sprawie ze skargi T.J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia 1. oddala skargę kasacyjną w zakresie punktu I zaskarżonego wyroku, 2. uchyla zaskarżony wyrok w zakresie punktu II oraz zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz T.J. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego, 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, 4. nakazuje zwrócić skarżącemu T.J. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 400 (czterysta) złotych tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 3 lutego 2016 r., sygn. akt II SA/Po 1017/15 po rozpoznaniu skargi T. J. uchylił postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. Nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia i zasądził od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącego kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, zaskarżając wyrok w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy: 1. art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm., zwanej dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2014 r., poz. 1619 ze zm., dalej "u.p.e.a") i art. 124 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 z późn. zm., zwanej dalej: "k.p.a.") poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działania administracji publicznej, wyrażającą się w zarzucie, iż [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wydając postanowienie z dnia [...] września 2015 r. ([...]) w błędny sposób ustalił przedmiot sprawy (str. 6, 7, 8 uzasadnienia wyroku), 2. art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nie rozstrzygnięcie przez Sąd na podstawie akt sprawy, wyrażające nierozpoznaniem istoty sprawy, tj. legalności postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. ([...]), 3. art. 174 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nie rozstrzygnięcie w granicach sprawy i nie uchylenie oprócz wymienionego w pkt. I sentencji wyroku postanowienia [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. [...] także postanowienia z dnia [...] czerwca 2015 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. nr [...] ([...]), 4. ustalenia wysokości zasądzonych kosztów postępowania od organu na rzecz strony poprzez niezastosowanie § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193, dalej "rozporządzenie w sprawie wpisu"). Wskazując na powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2015 r. ([...]), przy uwzględnieniu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa prawnego, wg norm przepisanych. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył T. J., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej w całości i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna częściowo zasługiwała na uwzględnienie. Orzekając w niniejszej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. był związany zamieszczonymi w złożonym środku odwoławczym podstawami kasacyjnymi, nie dopatrując się wystąpienia którejkolwiek z podstaw nieważności procesu sądowoadministracyjnego. Skarżący kasacyjnie sformułował cztery zarzuty naruszenia przepisów postępowania, z których tylko ostatni, dotyczący uchybienia przepisom o kosztach postępowania okazał się uzasadniony. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez WSA wykazano, iż z treści zaskarżonego postanowienia [...]WINB z [...] września 2015 r. nie wynika jednoznacznie jaki był jego przedmiot – to jest jakiego postępowania egzekucyjnego dotyczyło to rozstrzygnięcie. Należy zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że istniejące w treści tego postanowienia rozbieżności nie pozwalają na jednoznacznie stwierdzenie, iż zostało one wydane w skutek zażalenia T. J. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta P. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...]. Jeżeli nawet tak jak twierdzi Pełnomocnik [...]WINB, "nastąpił błąd w opisie", czy też [...]WINB może mieć "samodzielne przemyślenia" w uzasadnieniu, nie zwalnia to organu od sporządzenia rozstrzygnięcia w sposób precyzyjny i jednoznaczny. Konsekwencją obowiązywania zasady prawdy obiektywnej jest m.in. obowiązek zawarcia w rozstrzygnięciu postanowienia podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a., rozumianej jako ocena tego materiału na podstawie całokształtu zgromadzonych dowodów. NSA przychyla się do poglądu WSA w Poznaniu, że nie jest możliwe jednoznaczne określenie przedmiotu sprawy, w której zostało wydane zaskarżone postanowienie. Sądy administracyjne kontrolując działalność organów administracyjnych nie mogą kierować się dobrą wolą i dowolnie interpretować przedmiot sprawy. Za niezasadny należało także uznać zarzut poprzestania przez Sąd pierwszej instancji na uchyleniu jedynie postanowienia z [...] września 2015 r. oraz pozostawienia w obrocie prawnym postanowienia nr [...]. Skarżący kasacyjnie formułując ten zarzut nie zwrócił uwagi, że sąd administracyjny jest zobowiązany do zastosowania przewidzianych tą ustawą środków, celem usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne do końcowego jej załatwienia. Obowiązek ten nie stanowi uprawnienia procesowego skarżącego do żądania objęcia zakresem orzekania aktów lub czynności podjętych w granicach tej samej sprawy (Z. Kmieciak, Głębokość orzekania w sprawach objętych kognicją sądów administracyjnych, "Państwo i Prawo" 2007, z. 4, s. 37-38). Poprzestanie przez Sąd pierwszej instancji na uchyleniu postanowienia z [...] września 2015 r. wynikało z dokonanej przez ten Sąd oceny niezbędności przywrócenia stanu zgodności z prawem, który nie powoduje za każdym razem automatyzmu uchylenia rozstrzygnięć zapadłych przed organami obu instancji. Uzasadniony okazał się natomiast ostatni zarzut kasacyjny, dotyczący rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Skarżący kasacyjnie zasadnie zwrócił uwagę na to, że stosownie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi - wpis od skargi wynosił w niniejszej sprawie 100 zł, a nie 500 zł. Uwzględniając skargę sąd I instancji powinien był zasądzić od organu administracji na rzecz skarżącego kwotę 357 zł, na którą składało się 100 zł tytułem zwrotu uiszczonego wpisu, 240 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny w punkcie I wyroku oddalił skargę kasacyjną w zakresie rozstrzygnięcia co do meritum sprawy sądowoadministracyjnej, zamieszczonego w punkcie I zaskarżonego wyroku, uwzględniając środek odwoławczy w odniesieniu do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Dlatego w punkcie II wyroku, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił punkt II wyroku z 3 lutego 2016 r., zasądzając zgodnie z art. 200 p.p.s.a. od [...]WINB na rzecz skarżącego 357 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. W punkcie III wyroku Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na częściowe jedynie uwzględnienie skargi kasacyjnej, na podstawie art. 206 p.p.s.a., odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W punkcie IV wyroku, na podstawie art. 225 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nakazał zwrócić skarżącemu ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu kwotę 400 zł tytułem nadpłaconego wpisu od skargi.