II OSK 97/25

Dnia 11 grudnia 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Wojewody Dolnośląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 listopada 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 160/24 w sprawie ze skargi A. S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej 1/ uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, 2/ odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 19 listopada 2024 r., sygn. akt IV SAB/Wr 160/24, w wyniku rozpoznania skargi A. S. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej stwierdził, że organ administracji dopuścił się bezczynności oraz że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkty odpowiednio I i II zaskarżonego wyroku), umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy (punkt III zaskarżonego wyroku), przyznał od organu administracji na rzecz skarżącej 500 zł (punkt IV zaskarżonego wyroku) i zasądził od Wojewody na rzecz skarżącej 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (punkt V zaskarżonego wyroku). Sąd pierwszej instancji ustalił, że skarżąca zażądała udzielenia jej zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej wnioskiem z 21 grudnia 2022 r. Następnie, po m.in. wezwaniu skarżącej do uzupełnienia wniosku o oryginał umowy najmu lokalu, który skarżąca zajmuje, organ administracji pismem z 28 lipca 2023 r. zawiadomił skarżącą, że na podstawie art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.) pozostawił wniosek skarżącej bez rozpoznania z uwagi na to, że w wyznaczonym terminie nie przedłożyła oryginału umowy najmu mieszkania. Skarżąca od wskazanego pozostawienia wniosku bez rozpoznania wniosła pismem z 16 sierpnia 2023 r. zażalenie, które organ administracji uznał za ponaglenie. Niezależnie od tego skarżąca pismem z 31 stycznia 2024 r. wniosła ponaglenie, zaś pismem z 30 stycznia 2024 r. skargę do Sądu pierwszej instancji na bezczynność Wojewody. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców postanowieniem z 19 kwietnia 2024 r. uwzględnił zażalenie uznane za ponaglenie z 16 sierpnia 2023 r. i zobowiązał Wojewodę do załatwienia sprawy w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym nastąpiło jedno ze zdarzeń określonych w art. 210 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.). Uzasadniając postanowienie z 19 kwietnia 2024 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców stwierdził, że skarżąca została niezasadnie wezwana do przedłożenia oryginału umowy najmu lokalu, gdyż oryginał tej umowy, niezasadnie uznany przez Wojewodę za kopię, złożyła już 7 marca 2023 r. W końcu Sąd pierwszej instancji ustalił, że Wojewoda decyzją z 11 września 2024 r., rozpoznając wniosek skarżącej z 21 grudnia 2022 r., udzielił jej zezwolenia na pobyt długoterminowy rezydenta Unii Europejskiej. Sąd pierwszej instancji uznał, że przepisy ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 167 ze zm.; dalej: "ustawa o pomocy") "nie stanowią przeszkody do oceny sprawności i prawidłowości postępowania w przypadku gdy organ proceduje przy załatwianiu wniosku cudzoziemca i co istotne kończy to postępowanie wydaniem odpowiedniego aktu stosowania prawa". Zdaniem Sądu pierwszej instancji taka sytuacja występuje w rozpoznawanej sprawie, gdyż "(p)rzedmiotem osądu jest (...) de facto zawiadomienie organu o pozostawieniu wniosku skarżącej bez rozpoznania z tą argumentacją organu, że w zakreślonym terminie nie usunięto braków formalnych tegoż wniosku, gdyż skarżąca nie dołączyła oryginału umowy najmu mieszkania". W związku z tym Sąd pierwszej instancji uznał, że w rozpoznawanej sprawie miał "obowiązek ocenić przebieg postępowania od daty złożenia wniosku (21 grudnia 2022 r.) do momentu pozostawienia wniosku bez rozpoznania (28 lipca 2023 r.). Wobec tego, w stanie faktycznym sprawy rozważenia wymagało jedno zagadnienie, a mianowicie czy zasadne (czy też niezasadne) było pozostawienie wniosku skarżącej z 21 grudnia 2023 r. bez rozpoznania". Następnie, po analizie ustalonych okoliczności faktycznych, Sąd pierwszej instancji uznał, że pozostawienie wniosku skarżącej bez rozpoznania było niezasadne, gdyż skarżąca została niezasadnie wezwana do uzupełnienia braku formalnego, który nie istniał. To oznacza, zdaniem Sądu pierwszej instancji, że na dzień wniesienia skargi Wojewoda był bezczynny. Poza tym Sąd pierwszej instancji uzasadnił pozostałe elementy zaskarżonego wyroku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości, wniósł organ administracji, który zarzucił naruszenie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) w związku z art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 3 i ust. 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy poprzez stwierdzenie bezczynności organu administracji, gdy zgodnie z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy o pomocy zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 powołanej ustawy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ostatnio powołanych przepisach, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki, zaś zgodnie z art. 100c ust. 3 i art. 100d ust. 3 ustawy o pomocy w okresie do 30 czerwca 2024 r. przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się, zaś organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ostatnio powołanych przepisach, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. We wnioskach skargi kasacyjnej zażądano uchylenia zaskarżonego wyroku i oddalenia skargi. Nadto wniesiono o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania oraz zrzeczono się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając skargę kasacyjną zważył, co następuje. Zasadnie w skardze kasacyjnej zarzuca się naruszenie art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 3 i ust. 4 oraz art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c, ust. 3 i ust. 4 ustawy o pomocy i w konsekwencji naruszenie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji w istocie nie wyjaśnił dlaczego nie zastosował powołanych przepisów ustawy o pomocy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd ten uznał, iż ustawa o pomocy nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie tylko dlatego, że w tej sprawie ocenie podlega jedynie zasadność pozostawienia wniosku skarżącej bez rozpoznania. Jednakże należy mieć na uwadze, że ocena w sprawie ze skargi na bezczynność zasadności pozostawienia podania bez rozpoznania nie jest celem samym w sobie takiej sprawy, lecz służy ustaleniu, czy sprawa administracyjna została załatwiona w terminie. Zatem, stwierdzenie, że pozostawienie podania nie było zasadne nie przesądza o bezczynności, jeżeli termin załatwienia sprawy jeszcze nie upłynął. Taka sytuacja miała zaś miejsce w rozpoznawanej sprawie. Terminy załatwiania spraw dotyczących m.in. udzielania cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej zostały bowiem wstrzymane na mocy art. 100c ust. 1 pkt 1 lit. c i art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy o pomocy od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że dopiero od 1 lipca 2024 r. zachodziły podstawy do odmowy zastosowania powołanych przepisów, a w zasadzie art. 100d ustawy o pomocy, gdyż art. 100c powołanej ustawy miał charakter czasowy (obowiązywał do 31 grudnia 2022 r.), zaś obowiązywanie art. 100d było kilkakrotnie przedłużane (obecnie do 4 marca 2026 r.). W tym zakresie należy wskazać na wyroki NSA z 19 maja 2025 r. sygn. akt: II OSK 2931/24, II OSK 2744/24, II OSK 2919/24, II OSK 2920/24, II OSK 2922/24, II OSK 2931/24 oraz wyroki NSA z 14 listopada 2025 r., sygn. akt: II OSK 46/25 i II OSK 107/25, których argumentację NSA rozpoznający skargę kasacyjną podziela. W związku z powyższym należy przyjąć, że 6 miesięczny termin załatwienia sprawy z wniosku skarżącej, wynikający z art. 210 ust. 1 w zw. z art. 223 ustawy o cudzoziemcach, rozpoczął bieg dopiero 1 lipca 2024 r., a więc w chwili orzekania przez Sąd pierwszej instancji jeszcze nie upłynął. Oznacza to, że nie było podstaw do zastosowania art. 149 § 1 pkt 3, § 1a i § 2 p.p.s.a., zaś skarga powinna była być oddalona. Mając to wszystko na uwadze NSA na podstawie art. 188 i art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i skargę oddalił. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości z uwagi na to, że uwzględnienie skargi kasacyjnej wynikało z zastosowania szczególnej regulacji wynikającej z ustawy o pomocy. Wobec tego, że skarżący kasacyjnie organ administracji zrzekł się rozprawy, a skarżąca w terminie czternastu dni od dnia doręczenia jej odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała przeprowadzenia rozprawy, NSA - na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a. - skargę kasacyjną rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.