II OSK 936/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie sędzia NSA Jerzy Bujko sędzia del. NSA Zygmunt Zgierski Protokolant Marta Romanowska po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2010r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej K. D. i M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lutego 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 92/09 w sprawie ze skargi K. D. i M. D. na decyzję Wojewody Kieleckiego z dnia [...] października 1995 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia uchylić zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i umorzyć postępowanie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 23 lutego 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 92/09, oddalił skargę K. D. i M. D. na decyzję Wojewody Kieleckiego z dnia [...] października 1995 r., Nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Z akt sprawy wynika, że decyzją z dnia [...] września 1995 r., znak: [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w Kielcach na podstawie art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 89, poz. 414), nakazał K. i M. D. rozbiórkę samowolnie wykonanej na ich działce w P. dobudowy do istniejącej, wystającej części piwnicy z tarasem od strony zachodniej i istniejącego muru ogrodzeniowego od strony północnej – pomieszczenia gospodarczego o wymiarach 7,5 m x 3,5 m oraz dwóch słupów o wym. 25 x 25 cm i stropu gr. 9 cm o wym. w rzucie 7,5 x 5,05 m opartego na ścianach pomieszczenia gospodarczego i 2-ch słupach, który to strop stanowi przedłużenie istniejącego tarasu. Odwołanie od powyższej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w Kielcach złożył M. D. podnosząc, że w ramach remontu istniejącego budynku dokonał jedynie adaptacji przestrzeni pod istniejącym tarasem, a dokonane prace nie objęły zmiany i wymiany elementów konstrukcyjnych istniejącego budynku i instalacji gazowych, a także nie wpłynęły na zmianę wyglądu w odniesieniu do otaczającej zabudowy, a zatem, zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego nie jest wymagane uzyskanie pozwolenia na budowę. Wojewoda Kielecki w wyniku rozpatrzenia odwołania wydał w dniu [...] października 1995 r. decyzję utrzymującą w mocy decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając, iż wielkość i usytuowanie wznoszonego budynku, opisanego w protokole oględzin, podpisanym m.in. przez odwołującego się, wskazuje na realizację budowy, a nie remont, a wobec braku pozwolenia na budowę, nakaz rozbiórki orzeczony na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, jest zasadny. Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie złożyli K. D. i M. D. zarzucając decyzji Wojewody naruszenie przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. w związku z art. 29 Prawa budowlanego. Skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu pierwszej i drugiej instancji oraz o wstrzymanie wykonania decyzji. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Kielecki wniósł o jej oddalenie. W dniu 20 listopada 1996 r. K. i M. D. w odniesieniu do przedmiotowej decyzji Wojewody Kieleckiego, złożyli do Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa, wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji. Postanowieniem z dnia 20 listopada 1996 r. Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie zawiesił postępowanie sądowe na wniosek stron, na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. w zw. z art. 59 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368). W wyniku rozpatrzenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia [...] października 1995 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, decyzją z dnia [...] kwietnia 1997 r. odmówił stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji, a następnie decyzją z dnia [...] maja 1997 r. odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] kwietnia 1997 r. Skargę na powyższą decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 1997 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli K. i M. D. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 19 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1138/97 uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] września 1999 r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] kwietnia 1997 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 listopada 2001 r. sygn. akt IV SA 1942/99 oddalił skargę K. i M. małż. D. na decyzję GJNB z dnia [...] września 1999 r. Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt II SA/Kr 2520/95 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie podjął postępowanie sądowe, zawieszone postanowieniem z dnia 20 listopada 1996 r. Następnie wyrokiem z dnia 23 lutego 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę na decyzję Wojewody Kieleckiego z dnia [...] października 1995 r. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lutego 2009 r., złożyli K. i M. D., zaskarżając wyrok w całości zarzucili mu naruszenie przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy: 1. Art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) powołanej dalej jako ustawa P.p.s.a., w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a. przez zdawkowe odniesienie się w uzasadnieniu wyroku do zarzutów podniesionych na rozprawie w zakresie braku wskazania w zaskarżonej decyzji podstawy prawnej, jak również braku wskazania organu, który ją wydał w treści decyzji, co nastąpiło z naruszeniem art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a.; 2. Art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ P.p.s.a. w zw. z art. 107 § 1 K.p.a. w zw. z art. 140 K.p.a. przez brak uchylenia decyzji, pomimo że treść decyzji nie zawiera ustawowych elementów decyzji administracyjnej, a to wskazania organu, który wydał decyzję oraz wskazania podstawy prawnej decyzji. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych za obie instancje. Ponadto, skarżący wnieśli o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia [...] października 1995 r., utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w Kielcach z dnia [...] sierpnia 1995 r. Postanowieniem z dnia 3 lipca 2009 r. Naczelny Sąd Administracyjny wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji Wojewody Kieleckiego z dnia [...] października 1995 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. Odstępstwem od zasady związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej jest również przepis art. 189 P.p.s.a. W świetle art. 183 § 1 oraz art. 134 § 2 w związku z art. 193 P.p.s.a., dopuszczalne jest też zastosowanie przez Naczelny Sąd Administracyjny z urzędu art. 189 P.p.s.a., polegające na uchyleniu orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i odrzuceniu skargi, niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej i przy braku przesłanek nieważności postępowania sądowego, co wynika z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 grudnia 2009 r. sygn. akt II GPS 5/09. Powyższa teza, jak wynika z uzasadnienia powyższej uchwały, odnosi się do umorzenia postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, kiedy ten orzekał w sprawie. W niniejszej sprawie skarga została wniesiona do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie w dniu 16 listopada 1995 r., kiedy obowiązywała ustawa z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), powołana dalej jako ustawa o NSA. Postępowanie sądowe (na wniosek stron) zostało zawieszone w dniu 20 listopada 1996 r. na podstawie art. 98 § 1 K.p.a. w związku z art. 59 ustawy o NSA, który to przepis mówił o odpowiednim stosowaniu wymienionych tam przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nienormowanych w ustawie o NSA. Tak więc, zgodnie z art. 98 § 2 K.p.a. w związku z art. 59 oraz art. 46 ustawy o NSA, jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, postępowanie sądowe należało umorzyć, gdyż w takiej sytuacji żądanie wszczęcia postępowania (sądowego) uważa się za wycofane. Z dniem 1 stycznia 2004 r. na mocy art. 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271), zwanej dalej ustawą wprowadzającą, weszły w życie ustawy ww. w tytule ustawy wprowadzającej. Stosownie do art. 97 ustawy wprowadzającej, sprawy, w których skargi zostały wniesione przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (P.p.s.a.). W niniejszej sprawie postanowieniem z dnia 19 stycznia 2009 r. sygn. akt II SA Kr 2520/95 (brak uzasadnienia postanowienia) podjęto postępowanie sądowe. Tymczasem zgodnie z art. 130 § 1 P.p.s.a., Sąd powinien umorzyć postępowanie zawieszone na zgodny wniosek stron (...), jeżeli wniosek o podjęcie postępowania nie został zgłoszony w ciągu trzech lat od daty postanowienia o zawieszeniu. Jak z powyższego wynika, nie było żadnych podstaw do podjęcia zawieszonego na wniosek stron od trzynastu lat postępowania sądowego, gdyż istniały podstawy do umorzenia tego postępowania zarówno pod rządami ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym jak i obecnie obowiązującej ustawy (art. 130 § 1 P.p.s.a.). Jeżeli w sprawie przed sądem pierwszej instancji zachodzą przesłanki do odrzucenia skargi (art. 58 § 1 P.p.s.a.) lub umorzenia postępowania (art. 161 § 1 P.p.s.a.), sprawa nie może być merytorycznie rozpoznana. Z brzmienia art. 189 P.p.s.a. wynika dla Naczelnego Sądu Administracyjnego nakaz badania z urzędu, czy przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym prawidłowo nadano sprawie bieg, czy nie zachodziły w dacie orzekania przesłanki odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (J. P. Tarno. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 2 Warszawa 2006, s. 419). Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 189 P.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.