II OSK 829/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wr 706/18 o odrzuceniu skargi R. D. na decyzję Wojewody Wrocławskiego z dnia [...] sierpnia 1991 r., znak: [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325), dalej: p.p.s.a., odrzucił skargę R.D. (dalej: skarżący) na opisaną w sentencji decyzję Wojewody Wrocławskiego z [...] sierpnia 1991 r. w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w dniu [...] czerwca 1991 r. Prezydent Miasta Wrocławia, na wniosek M. N.-D., wydał decyzję nr [...] o wymeldowaniu R.D. z miejsca pobytu stałego przy ul. P.S. [...] we W. Rozstrzygnięcie to, w wyniku rozpoznania odwołania skarżącego, zostało utrzymane w mocy decyzją ówczesnego Wojewody Wrocławskiego z [...] sierpnia 1991 r., nr [...]. Sąd ustalił następnie, że w dniu 21 sierpnia 2018 r. do Wojewody Dolnośląskiego wpłynęło pismo R.D. zatytułowane "Skarga na decyzję Wojewody Wrocławskiego nr [...] z [...].08.1991 r. utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia [...].06.1991 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania R.D. z lokalu przy ul. P.S. [...] we W., doręczoną skarżącemu w dniu [...].07.2018 r.". W odpowiedzi na tę skargę, odnosząc się do twierdzenia skarżącego o braku prawidłowego doręczenia mu decyzji z [...] sierpnia 1991 r., Wojewoda Dolnośląski zauważył, że w niniejszej sprawie istnieje jeszcze inna strona postępowania, której decyzję Wojewody Wrocławskiego doręczono. Decyzja ta funkcjonuje zatem w obrocie prawnym i została wykonana - w ewidencji ludności dokonano wpisu o wymeldowaniu skarżącego ze spornego lokalu. W odniesieniu do tych ustaleń Wojewódzki Sąd Administracyjny zauważył, że zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd stwierdził, że skarżący powyższy termin łączy z przekazaniem na jego wniosek kopii decyzji Wojewody Wrocławskiego z [...] sierpnia 1991 r. nr [...]. Takiej czynności nie można jednak uznać za doręczenie decyzji w rozumieniu k.p.a. Przepis art. 109 k.p.a. stanowi o doręczeniu stronie decyzji, a więc jej oryginału, a nie odpisu, wyciągu z protokołu posiedzenia organu, czy też kopii decyzji. Strona jest uprawniona do otrzymania decyzji w oryginale, z własnoręcznym podpisem osoby reprezentującej organ (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2017, s. 603). Przepis art. 109 § 1 k.p.a. nakazuje organowi doręczyć stronie decyzję, przez co należy rozumieć, że doręcza się oryginał, a nie pozyskaną z archiwum kopię decyzji. Z powołanych względów Sąd I instancji skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalną. W skardze kasacyjnej wniesionej na postanowienie z [...] listopada 2020 r. skarżący wniósł o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając wydanie tego postanowienia z naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Skarżący podniósł, że odrzucając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny powołał się na niezaistnienie przesłanek legitymujących skarżącego do wniesienia skargi do sądu w postaci odbioru oryginału decyzji Wojewody Wrocławskiego z [...] sierpnia 1991 r. i dochowania terminu do wniesienia skargi. Tymczasem doręczenie skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie nastąpiło w dniu [...] lipca 2018 r., a zatem skarga została złożona w ustawowym terminie. Zaistniały zatem przesłanki do merytorycznego rozpoznania wniesionej przez skarżącego skargi. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że błędne było odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., tj. przepisu, który ma zastosowanie jeżeli wniesienie skargi jest niedopuszczalne z innych przyczyn. Zdaniem skarżącego, stosując opisaną podstawę prawną odrzucenia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w sposób pośredni przyznał, że doręczenie decyzji nastąpiło w dniu [...] lipca 2018r. i zachowany został termin do wniesienia skargi. W przeciwnym razie podstawę odrzucenia skargi stanowiłby art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Skarżący wniósł ponadto o przyznanie na jego rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki określone w § 2 powołanego przepisu w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego postanowienia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu I instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych przez stronę skarżącą kasacyjnie. W niniejszej sprawie wskazane przez skarżącego podstawy kasacyjne ograniczają się do zarzutów naruszenia przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 53 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia, zaś przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. stanowi podstawę odrzucenia skargi jeżeli jej wniesienie było niedopuszczalne z innych przyczyn. Wbrew stanowisku skarżącego, zastosowanie przez Sąd I instancji przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. było zasadne, a niezastosowanie przez Sąd art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. nie dowodzi, że WSA uznał, że doręczenie zaskarżonej decyzji z 1991 r. nastąpiło w dniu [...] lipca 2018 r. w związku z czym termin do wniesienia skargi został zachowany. Przyjmując taką ocenę Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że dla rozstrzygnięcia spornej w tej sprawie kwestii dopuszczalności i terminowości zaskarżenia decyzji Wojewody Wrocławskiego z [...] sierpnia 1991 r. kluczowe znaczenie ma okoliczność, że w stosunku do przedmiotowej decyzji toczyło się w trybie przepisów art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. nadzwyczajne postępowanie administracyjne, zakończone wydaniem przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji z [...] czerwca 2019 r. (nr [...]), utrzymującej w mocy decyzję Wojewody Dolnośląskiego z dnia [...] stycznia 2019 r., nr [...] o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji Wojewody Wrocławskiego z dnia [...] sierpnia 1991 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Prezydenta Miasta Wrocławia z dnia [...] czerwca 1991 r., nr [...], orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. P.S. [...] we W. Skarga na wydaną w postępowaniu wznowieniowym decyzję z [...] czerwca 2019 r. prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 15 października 2019 r. IV SA/Wa 2049/19 została oddalona. W związku z tym Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu z urzędu wiadome jest (w oparciu o ustalenia WSA w Warszawie zawarte w ww. prawomocnym wyroku w sprawie o sygn. IV SA/Wa 2049/19), że skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie postępowania w sprawie w przedmiocie wymeldowania w dniu [...] lipca 2017 r., a więc prawie 26 lat po wydaniu zaskarżonej do Sądu I instancji decyzji Wojewody Wrocławskiego (decyzja znak: [...]), powołując się, m.in., na przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że było to działanie celowe, gdyż wadliwość postępowania sprowadzająca się do pominięcia doręczenia decyzji stronie postępowania traktowana jest w orzecznictwie jako pominięcie udziału strony w postępowaniu, uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego (zob. wyrok NSA z 2 sierpnia 2016 r. I OSK 848/16). W postanowieniu z 15 marca 2016 r. (sprawa pod sygn. I OZ 214/16) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że przez pozbawienie strony udziału w postępowaniu należy rozumieć także przypadki, gdy stronie nie doręczono decyzji. Dotyczy to m.in. spraw, w których występuje wielość stron, gdy jednej ze stron nie doręczono decyzji. W takich przypadkach strona ma prawo żądać wznowienia postępowania w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skuteczność wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Wojewody Wrocławskiego z 9 sierpnia 1991 r. analizowano także w odniesieniu do ustaleń organów dotyczących braku kompletnych akt sprawy meldunkowej (akta zmakulaturowane w związku z upływem terminu ich archiwizacji), zauważając brak możliwości zweryfikowania twierdzeń skarżącego o pominięciu go jako strony postępowania przy doręczeniu mu decyzji ostatecznej w przedmiocie wymeldowania. Podkreślić trzeba, że skarga skarżącego na decyzje administracyjne wydane w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 145 k.p.a. wobec decyzji Wojewody Wrocławskiego z dnia [...]sierpnia 1991 r. wyrokiem WSA w Warszawie z 15 października 2019 r. (IV SA/Wa 2049/19) została oddalona. Skarżący nie wniósł skargi kasacyjnej od tego wyroku, w związku z czym nie została podważona poprawność rozumowania WSA w Warszawie w tamtej sprawie, prowadząca do uznania przez ten Sąd, że "w sprawie nie zaistniały przesłanki warunkujące wznowienie postępowania administracyjnego, określone w art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a.". W powołanym wyroku w sprawie IV SA/Wa 2049/19 Sąd prawomocnie orzekł, że "niewiarygodne i sprzeczne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego jest twierdzenie skarżącego, że nie brał on udziału w toczącym się wobec niego postępowaniu o wymeldowanie". Powyższe okoliczności determinują przyjęcie, że skarżący nie może aktualnie w sposób uprawniony oczekiwać, aby terminowość złożonej rok po zainicjowaniu postępowania wznowieniowego skargi na decyzję ostateczną z 1991 r. odnosić do terminu doręczonej mu w 2018 r. na jego wniosek kopii tej decyzji. Związanie prawomocnym wyrokiem (art. 170 p.p.s.a.) – w tym przypadku wyrokiem w sprawie IV SA/Wa 2049/19 - odnosi się bowiem do innych postępowań w zakresie, w jakim w wyroku tym rozstrzygnięta została określona kwestia prawna, która ma znaczenie dla rozstrzygnięcia w innej sprawie jako zagadnienie wstępne czy też dalszy element kształtujący proces stosowania prawa przez sąd. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny po uwzględnieniu całokształtu okoliczności tej sprawy w aspekcie analizy zarzutów kasacyjnych stwierdził, że Sąd I instancji poprawnie wnioskował, iż w przedmiotowej sprawie nie miał do czynienia z doręczeniem skarżącemu zaskarżonej decyzji w rozumieniu art. 109 k.p.a. w dniu 20 lipca 2018 r., wywierającym skutki prawne w zakresie jej zaskarżalności, lecz z mającym walor informacyjny doręczeniem kopii tej decyzji. Uprawniało to go zaś do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. jako niedopuszczalnej z innych przyczyn, a nie jako wniesionej po terminie (art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art.184 w zw. z art. 181 § 2 i art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.