II OSK 822/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. NSA Anna Żak /spr./ po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 września 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1237/17 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew oddala skargę kasacyjną.

II OSK 822/18 Uzasadnienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 września 2017r. w sprawie IV SA/Wa 1237/17 oddalił skargę Stowarzyszenia M. M. "M." z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] marca 2017r. w przedmiocie zezwolenia na usunięcie drzew. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Stowarzyszenia M. M. "M." z siedzibą w W. zarzucając naruszenie art.24 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 84 § 2 k.p.a., co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia art.151 p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie istnienia przesłanek zawartych w art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i oddalenie skargi. W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu zarzutu skargi kasacyjnej wskazano, że W. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej także "wnioskodawca") wniosła o udzielenie zezwolenia na usunięcie trzech drzew rosnących na terenie działki nr ew. [...] przy ul. P. w W. Organ pierwszej instancji zlecił wykonanie opinii w przedmiocie stanu drzew biegłemu prof. dr hab. inż. M. S. z Centrum D. sp. z o.o. Skarżący zarzucił, że to Centrum sporządzało również opinię na zlecenie wnioskodawcy. Nie ustalono jednak w sprawie, kiedy wnioskodawca czyli W. P. sp. z o.o. zleciła Centrum D. wykonanie tej opinii. Jest to w ocenie skarżącego kasacyjnie istotne, ponieważ prace dotyczące opinii dla organu mogły przebiegać równolegle z pracami dla wnioskodawcy W. P. sp. z o.o., co uzasadniałoby zastosowanie art.24 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 84 § 2 k.p.a. Zdaniem skarżącego Stowarzyszenia powstaje wątpliwość, czy taka opinia eksperta, który działa na rzecz i organu administracji publicznej, i wnioskodawcy jest obiektywna, bezstronna oraz merytorycznie zasadna skoro wykonywał ją w krótkim odstępie czasu (około trzech miesięcy). W dalszej części uzasadnienia skarżący kasacyjnie postawił pytanie czy Sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa materialnego przez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Cytując treść art.83 ust.1, powołując się na art.,83 a- f ustawy o ochronie przyrody, art.44-48 k.c. wskazał, że są wątpliwości co do opinii biegłego i jej bezstronności. Następnie stwierdził, że nie dokonano ustaleń czy drzewo rośnie na nieruchomości wnioskodawcy i czy nie występują cechy dowolności oraz czy wybrany został przez organ dopuszczalny prawnie sposób rozstrzygnięcia. Wskazał, że w niniejszym postępowaniu wystąpiły prawne i merytoryczne wątpliwości. W oparciu o powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Uzasadnienie prawne Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi ( Dz.U. z 2018 roku, poz.1302 tj. – dalej jako p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaję sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami skargi. Rozpoznając w powyższych granicach wniesioną skargę kasacyjną należy uznać, że nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. W myśl art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Oznacza to, że sporządzone przez Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnienie wyroku może zostać zawężone wyłącznie do oceny tych aspektów prawnych, które świadczą o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej, z którego to uprawnienia Naczelny Sąd Administracyjny w rozpoznawanej sprawie postanowił skorzystać. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z [...] marca 2017r., którą po rozpoznaniu odwołania Stowarzyszenia M. M. "M." utrzymano w mocy decyzję Zarządu D. Ś. m.st. W. udzielającą zezwolenia W. P. sp. z o.o. z siedzibą w W. na usunięcie 3 drzew rosnących na terenie działki nr [...] przy ul. P. tj. klonu zwyczajnego oraz dwóch brzóz brodawkowatych oraz zobowiązującą do wykonania 6 nasadzeń zastępczych. Jedynym zarzutem przytoczonym w podstawach skargi kasacyjnej jest zarzut naruszenia art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 84 § 2 k.p.a., co zdaniem skarżącego doprowadziło do naruszenia art.151 p.p.s.a. poprzez niestwierdzenie istnienia przesłanek zawartych w art.145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i oddalenie skargi. Zgodnie z art.24 § 1 pkt 4 k.p.a. pracownik organu administracji publicznej podlega wyłączeniu od udziału w postępowaniu w sprawie, w której był świadkiem lub biegłym albo był lub jest przedstawicielem jednej ze stron, albo w której przedstawicielem strony jest jedna z osób wymienionych w pkt 2 i 3 ( tzn. małżonek oraz krewny i powinowaty do drugiego stopnia; osoba związanej z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli). Art. 84 § k.p.a. stanowi, że biegły podlega wyłączeniu na zasadach i w trybie określonym w art.24. Poza tym do biegłych stosuje się przepisy dotyczące przesłuchania świadków. W świetle powyższych przepisów nietrafny w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zarzut braku wyłączenia biegłego od udziału w tej sprawie , co miało być uzasadnione zleceniem przez organ sporządzenia opinii temu samemu biegłego, któremu także wnioskodawca równoległe zlecił opracowanie opinii. Przepis art. 24 k.p.a. odnosi się wprost do pracownika organu, jego zastosowanie do wyłączenia biegłego możliwe jest wobec tego tylko odpowiednio. Zasadę wyłączenia biegłego, opartą na art.24 § 1 pkt 4 k.p.a. należy rozumieć jedynie w taki sposób, że nie może brać udziału w sprawie w charakterze biegłego osoba, która uprzednio występowała w niej jako inny uczestnik postępowania - świadek, strona lub jej reprezentant, itd. Kumulacja funkcji uczestnika postępowania administracyjnego i roli biegłego w jednej osobie podważałaby zaufanie obywateli do organów państwa. W tej sprawie takiej sytuacji jednak nie ma. Z akt sprawy wynika, że w dniu [...] lipca 2016r. przedstawiciel Wydziału Ochrony Środowiska dla D. Ś., przedstawiciel wnioskodawcy i obserwator ze strony Stowarzyszenia M. M. "M." dokonali oględzin drzew objętych wnioskiem: klonu zwyczajnego oraz dwóch brzóz brodawkowatych rosnących na terenie działki nr ew. [...] położonej przy ul. P. Stowarzyszenie, które zostało dopuszczone do udziału w postępowaniu na prawach strony zanegowało ustalenia poczynione podczas oględzin, z których wynikał zły stan zdrowotny drzew. Stowarzyszenie złożyło do organu opinię opracowaną przez dendrologa dr inż. M. S., która stwierdziła, że tylko jedna brzoza oznaczona nr 2 obumiera i nie rokuje szans na rozwój. W związku z powyższym organ postanowieniem z dnia [...] września 2016r. zlecił opinię dendrologowi prof. dr hab. inż. M. S. celem ustalenia, czy stan zdrowotny drzew uzasadnia ich usunięcie. Ma rację skarżący kasacyjnie, że także i wnioskodawca zlecił opracowanie ekspertyzy prof. dr hab. inż. M. S., ale jak wynika z akt sprawy przedmiotem jej oceny były inne drzewa niż objęte niniejszym postępowaniem - bożodrzewy. Ponadto biegły wyjaśnił w piśmie z dnia [...] stycznia 2017r., że prace dla W. P. sp. z o.o. zostały podjęte po zakończeniu zlecenia dla organu pierwszej instancji. Powyższe okoliczności wskazują, że brak jest podstaw do wyłączenia biegłego na podstawie art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z art. 84 § 2 k.p.a., ponieważ nie występował on w rozpoznawanej sprawie w innym charakterze niż w charakterze biegłego powołanego przez organ administracji publicznej na podstawie art.84 § 1 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się do poruszanych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej wątpliwości, co do naruszenia przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa materialnego przez błędną ich wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, ponieważ w tym zakresie nie został sformułowany zarzut kasacyjny spełniający wymogi z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Prawidłowo sformułowany zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego oznacza konieczność powołania konkretnych przepisów prawa materialnego, którym uchybił Sąd pierwszej instancji oraz wykazania, na czym polegała dokonana przez Sąd pierwszej instancji błędna wykładnia lub niewłaściwe zastosowanie oraz jaka powinna być wykładnia prawidłowa lub jakie powinno być właściwe zastosowanie przepisu prawa materialnego- tych wymogów wnoszący skargę kasacyjną nie spełnił. W związku z powyższym, skoro podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. w powiązaniu z art. 24 § 1 pkt 4 k.p.a. i w związku z art. 84 § 2 k.p.a. okazał się nieusprawiedliwiony, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a, ponieważ skarżący zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy.