II OSK 808/09

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Hauser po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. S.-S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 983/08 umarzające postępowanie sądowe w sprawie ze skargi I. S.-S. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] października 2008 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej jako: WSA) postanowieniem z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt II SA/Sz 983/08 umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi I. S.-S. na decyzję Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] października 2008 r., Nr [...] w przedmiocie nałożenie obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej. W uzasadnieniu wskazano, że na rozprawie w dniu 12 marca 2009 r. pełnomocnik skarżącej adwokat K. P. cofnął skargę, bowiem organ I instancji umorzył postępowanie o nałożeniu na skarżącą obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej, mającej na celu ustalenie prawidłowości wykonanych robót budowlanych związanych z budową budynku mieszkalnego w zakresie więźby dachowej. Sąd I instancji wskazał, że wobec cofnięcia skargi przez pełnomocnika skarżącej, nie znajdując podstaw do uznania tego cofnięcia za niedopuszczalne, na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., nr 153, poz. 1270 ze zm. - dalej jako: ppsa) należało postępowanie sądowe wywołane skargą umorzyć. W skardze kasacyjnej strona skarżąca zaskarżyła ww. postanowienie WSA w całości, a powyższemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1) art. 183 § 2 pkt 2 ppsa, gdyż zaszła nieważność postępowania przed WSA, ponieważ adwokat K. P. do czynności polegającej na cofnięciu skargi nie był umocowany, 2) art. 60 ppsa, gdyż WSA uznał za dopuszczalne cofnięcie skargi w sytuacji, gdy cofnięcie to spowodowałoby utrzymanie w mocy postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gryficach z dnia [...] września 2008 r., [...], dotkniętego wadą nieważności z uwagi na naruszenie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm. - dalej jako: kpa), 3) art. 183 § 2 pkt 5 ppsa, gdyż zaszła nieważność postępowania przed WSA, ponieważ Sąd ten uznając za skuteczne cofnięcie skargi w sytuacji, gdy cofnięcie skargi nie było dopuszczalne, pozbawił stronę skarżącą możliwości obrony swych praw, 4) art. 161 § 1 pkt 1 ppsa, gdyż WSA wydał postanowienie o umorzeniu postępowania, mimo, iż skarga nie mogła być skutecznie cofnięta, 5) art. 141 § 4 w związku z art. 166 ppsa, gdyż uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest niepełne. Biorąc powyższe pod uwagę strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, jeżeli takie będzie miało miejsce. W uzasadnieniu wskazano, że pełnomocnik strony skarżącej nie posiadał umocowania do cofnięcia skargi, a uznanie cofnięcia skargi za skuteczne pozbawiło skarżącą możliwości obrony jej praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę kasacyjną należy uwzględnić. Jak wynika z art. 34 ppsa strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Art. 36 ppsa określa rodzaje pełnomocnictwa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pełnomocnictwo może być więc 1) ogólne - do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi, 2) do prowadzenia poszczególnych spraw i 3) do niektórych tylko czynności w postępowaniu. Pełnomocnictwo o najwęższym zakresie w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wymienione w art. 36 pkt 3 ppsa, obejmuje umocowanie pełnomocnika do wykonania jedynie wskazanych w pełnomocnictwie czynności. Pełnomocnik na jego podstawie może działać przed sądem tylko w granicach umocowania, w pozostałym zakresie strona występuje osobiście. Odnosząc się do zarzutów skargi kasacyjnej należy wskazać, że są one zasadne. Nie ulega wątpliwości, że strona skarżąca w sposób precyzyjny określiła granice umocowania swojego pełnomocnika, wskazując, że umocowuje swojego pełnomocnika do działania za nią na rozprawie sądowej w dniu 12 marca 2009 r. w sprawie sądowej ze skargi na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia [...] października 2008 r., nr [...] w przedmiocie nałożenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gryficach postanowieniem z dnia [...] września 2008 r., nr [...] obowiązku przedłożenia ekspertyzy technicznej - w kierunku rozstrzygnięcia zgodnie z treścią złożonej przez stronę skarżącą skargi tj. w kierunku uchylenia obu postanowień jako nieskutecznie zaistniałych i umorzenie postępowania w sprawie z równoczesnym zasądzeniem na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania oraz zwrotu kosztów zastępstwa procesowego - z możliwością wcześniejszego zapoznania się z treścią akt sądowych włącznie (k. 11 akt Sądu I instancji). Z powyższego wynika, że pełnomocnik strony skarżącej nie został przez nią umocowany do cofnięcia skargi. Jak wynika z art. 183 § 2 pkt 2 ppsa nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany. Tym samym zignorowanie granic umocowania pełnomocnika skarżącej przez Sąd I instancji spowodowało, że w rozpatrywanej sprawie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania przed Sądem I instancji, ponieważ adwokat K. P. do czynności polegającej na cofnięciu skargi nie był umocowany. Wystąpienie przesłanki nieważności postępowania przed Sądem I instancji nie pozwala na merytoryczne ustosunkowanie się do pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania sądowego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 kwietnia 2008 r., I OSK 545/07, LEX nr 467083). Tak więc, w świetle powyższych ustaleń, wobec usprawiedliwionego zarzutu przedstawionego we wniesionej skardze kasacyjnej, zaistniała konieczność uchylenia - na podstawie art. 185 § 1 ppsa w związku z art. 183 § 2 pkt 2 ppsa - zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie do ponownego rozpoznania. O zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego Sąd nie orzekał, ponieważ w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada wynikająca z art. 199 ppsa, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Oznacza to, że co do zasady stronie, która poniosła koszty postępowania nie przysługuje zwrot kosztów. Wyjątki od tej zasady określa art. 200 - 204 ppsa. Dlatego też w art. 209 ppsa przyjęto unormowanie, iż wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (art. 200 ppsa) oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 ppsa. Tak więc w innych przypadkach Sąd nie rozstrzyga o zwrocie kosztów postępowania. Należy zaznaczyć, iż o kosztach postępowania kasacyjnego Sąd orzeka jedynie wówczas, gdy rozpoznaje skargę kasacyjną od wyroku, ponieważ przepisy art. 203 i art. 204 ppsa wiążą zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z wyrokiem Sądu I instancji oddalającym lub uwzględniającym skargę, co nie ma miejsca w przypadku rozpoznawania skargi kasacyjnej od postanowienia. W razie uwzględnienia skargi kasacyjnej na postanowienie, poniesione przez skarżącego koszty postępowania kasacyjnego związane ze skargą kasacyjną na postanowienie, podlegają zaliczeniu do poniesionych przez skarżącego kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw i mogą być zasądzone na rzecz skarżącego od organu w razie uwzględnienia skargi, na podstawie art. 200 ppsa. Natomiast o zwrocie kosztów sądowych, które zostały uiszczone a nie są kosztami należnymi, orzeka z urzędu, na podstawie art. 225 ppsa, Sąd I instancji.