II OSK 785/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Syndyka Masy Upadłości S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 818/19 w sprawie ze skargi Syndyka Masy Upadłości S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] kwietnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie jednorazowej opłaty związanej ze wzrostem wartości nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 4 listopada 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 818/19 oddalił skargę Syndyka Masy Upadłości S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z [...] kwietnia 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z [...] grudnia 2018 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 36 ust. 4, art. 37 ust. 3, 4, 11 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz.U. z 2018 r. poz. 1945, dalej upzp) oraz art.104 i 107 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm., dalej Kpa), którą ustalono F. C. jako Syndykowi Masy Upadłości S. sp. z o.o. (dalej skarżący) - wyznaczonemu na syndyka przez Sąd Rejonowy K. w K. Wydział X Gospodarczy na podstawie postanowienia z [...] lutego 2017 roku, sygn. Akt [...] - opłatę w wysokości 689 842,50 zł z tytułu wzrostu wartości nieruchomości położonej w S. przy ul. [...], oznaczonej ewidencyjnie jako działka nr [...], o powierzchni [...] m2, dla której Sąd Rejonowy w S. prowadzi księgę wieczystą [...], na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. 2. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania: 1) art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej Ppsa) w zw. z art. 28 w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 Kpa w zw. z art. 144 ust. 1 i 2 w zw. z art. 160 ust. 1 i 2 ustawy z 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 2344 ze zm., dalej Pu) poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi na skutek niedostrzeżenia skierowania przez organ I instancji decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie, tj. F. C., podczas gdy stroną powinien być Syndyk Masy Upadłości S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, albowiem po ogłoszeniu upadłości w postępowaniach administracyjnych lub sądowoadministracyjnych dotyczących masy upadłości stroną może być wyłącznie syndyk, który nie odpowiada za zobowiązania zaciągnięte w sprawach dotyczących masy upadłości, co stanowi o nieważności decyzji organu I instancji zgodnie z art. 156 § 1 pkt 2 i 4 Kpa; 2) art. 151 Ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 15 Kpa poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi na skutek niedostrzeżenia uchybienia organu II instancji polegającego na bezprawnej zmianie adresata decyzji organu I instancji, tj. zamiany F. C. jako syndyka masy upadłości S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej na Syndyka masy upadłości S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, co stanowiło naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego; 3) art. 151 Ppsa w zw. z art. 75 § 1 i art. 78 § 1 Kpa poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi na skutek niedostrzeżenia uchybienia organu I i II instancji polegającego na nieuzasadnionej odmowie przeprowadzenia dowodu z aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 2007 r. Repertorium [...] numer [...], dotyczącego sprzedaży nieruchomości, podczas gdy przeprowadzenie dowodu miało istotne znaczenie dla sprawy, a nie wystąpiły przesłanki uzasadniające oddalenie wniosku; 4) art. 151 Ppsa w z w. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez oddalenie przez Sąd I instancji skargi na skutek niedostrzeżenia błędnej oceny dowodu w postaci operatu szacunkowego, a w konsekwencji błędne ustalenie wartości nieruchomości przed zmianą planu zagospodarowania przestrzennego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna jest niezasadna. 4.2. Sprawa podlega rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym, ponieważ stosownie do art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych zasadach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842 ze zm.) rozpoznanie sprawy jest konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. 4.3. Zarzut dotyczący skierowania decyzji organu I instancji do osoby niębędącej stroną w sprawie, wskutek mylnego oznaczenia strony jako F. C., podczas gdy stroną powinien być Syndyk Masy Upadłości S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej jest nieusprawiedliwiony. Z decyzji organu I instancji jednoznacznie wynika, że została skierowana do syndyka masy upadłości z powołaniem się na postanowienie Sądu Rejonowego K. w Katowicach z [...] lutego 2017 r. o wyznaczeniu F. C. na syndyka. Decyzja ta nie została więc skierowana do niego jako osoby fizycznej. Niepotrzebne wskazanie w decyzji imienia i nazwiska syndyka, nie uniemożliwiało prawidłowej identyfikacji strony, do której skierowana była decyzja. Wada ta polegała zatem wyłącznie na wadliwym sposobie opisania adresata decyzji, a nie na wadliwym jego ustaleniu. Tym samym brak jest podstaw do stwierdzenia, iż decyzja ta została skierowana do podmiotu niebędącego stroną postępowania. Co jednak kluczowe w przedmiotowej sprawie, ostateczna decyzja, z której wynika obowiązek wniesienia opłaty, tj. zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, już nie wymienia syndyka z imienia i nazwiska, a zatem nie ma prawnej możliwości błędnej identyfikacji podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty i osobistej odpowiedzialności. Wbrew zarzutom skargi kasacyjnej, nie doszło więc do naruszenia art. 151 Ppsa w zw. z art. 28 w zw. z art. 107 § 1 pkt 3 Kpa w zw. z art. 144 ust. 1 i 2 w zw. z art. 160 ust. 1 i 2 Pu. 4.4. W konsekwencji powyższego nie można uznać, że na etapie postępowania odwoławczego doszło do bezprawnej zmiany adresata decyzji. Zarówno decyzja organu I jak i II instancji została skierowana do syndyka masy upadłości S. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Organ II instancji pominął imię i nazwisko syndyka, co jednak nie może być utożsamiane ze zmianą adresata decyzji. Kolegium rozpatrzyło przecież odwołanie skarżącego, a więc nie może być mowy o naruszeniu art. 151 Ppsa w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 15 Kpa. 4.5. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 151 Ppsa w zw. z art. 75 § 1 i art. 78 § 1 Kpa poprzez odmowę przeprowadzenia dowodu z aktu notarialnego z [...] grudnia 2007 r. Repertorium [...] numer [...], dotyczącego sprzedaży nieruchomości, wyjaśnić należy, że uregulowana w art. 36-37 upzp opłata jest formą przejęcia przez wspólnotę samorządową wzrostu wartości nieruchomości wywołanego uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmiany (tzw. ulepszenie planistyczne). Wzrost wartości musi zatem dotyczyć nieruchomości według jej stanu i cech na dzień wejścia w życie planu względnie jego zmiany. Przy tym w świetle jednoznacznej treści art. 37 ust. 1 upzp w przypadku zmiany planu wzrost wartości nieruchomości stanowi różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego a jej wartością, określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu. Przy tym instytucja ulepszenia planistycznego opiera się właśnie na ustaleniu wartości nieruchomości przez biegłego - rzeczoznawcę majątkowego dysponującego wiadomościami specjalnymi w formie operatu szacunkowego. Tym samym cena sprzedaży nieruchomości objętej opłatą, która to cena jest ustalona przez strony pozostaje bez wpływu na wartość nieruchomości ustaloną zgodnie z art. 37 ust. 1 upzp. Strony sprzedając nieruchomość ustalają cenę w sposób dowolny nie kierując się dyrektywami art. 37 ust. 1 upzp np. biorą pod uwagę ustalenia studium itp. Dlatego też bez znaczenia dla niniejszej sprawy pozostaje cena jaką zapłaciła upadła spółka w 2007 r. za ww. nieruchomość. Ponadto nieprzeprowadzenie dowodu z dokumentu, tak jak wskazuje to przepis art. 106 § 3 Ppsa, nie może być oceniane jako naruszenie prawa procesowego i to naruszenie, mające istotny wpływ na wynik sprawy (zob. wyroki NSA z 30 września 2009 r. sygn. akt I OSK 160/09, 21 września 2010 r. sygn. akt I GSK 243/10, 17 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 165/11, 25 września 2012 r. sygn. akt II OSK 840/11, 22 czerwca 2021 r. sygn. akt II OSK 2754/18, 23 lutego 2022 r. sygn. akt III OSK 863/21). Pomijając zatem okoliczność, że art. 106 § 3 Ppsa nie może stanowić podstawy kasacyjnej, ponieważ przeprowadzenie dodatkowego dowodu z dokumentu jest pozostawione uznaniu sądu, w przedmiotowej sprawie w ogóle nie zaistniała potrzeba przeprowadzenia takiego dowodu. 4.6. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 151 Ppsa w z w. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kpa dotyczący niedostrzeżenia przez Sąd I instancji błędnej oceny operatu szacunkowego. Operat taki jest dowodem w sprawie i podlega ocenie, tak jak każdy inny dowód, stosownie do art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. Jak jednak wielokrotnie wyjaśniano w orzecznictwie ani sąd, ani organ prowadzący postępowanie nie może wkraczać w merytoryczną zasadność opinii rzeczoznawcy majątkowego, ponieważ nie dysponuje wiadomościami specjalnymi, które posiada biegły. Powinien jednak dokonać oceny operatu szacunkowego pod względem formalnym, to jest zbadać, czy został on sporządzony i podpisany przez uprawnioną osobę, czy zawiera wymagane przepisami prawa elementy treści, nie zawiera niejasności, pomyłek, braków, które powinny być sprostowane lub uzupełnione, aby dokument ten miał wartość dowodową. Zakwestionowanie operatu szacunkowego przez organ administracji publicznej lub sąd administracyjny jest dopuszczalne, ale wyłącznie w oczywistych wypadkach, jeżeli zostanie wykazane, że przy sporządzeniu operatu doszło do naruszenia prawa albo operat zawiera ewidentne błędy, które dyskwalifikują jego walory dowodowe (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 1 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 721/15; z 30 stycznia 2019 r., sygn. akt II OSK 616/17). 4.7. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie występuje, biegły prawidłowo ustalił stan nieruchomości przed zmianą planu i po jego zmianie, odpowiednio na 8 i 9 maja 2014 r., zaś wartość określił według poziomu cen na dzień sprzedaży tj. 29 marca 2018 r. Prawidłowo ustalił też przeznaczenie nieruchomości według planu z 1998 r. jako teren zieleni nieurządzonej i stosownie do tego dokonał doboru nieruchomości podobnych. Przy tym żadna z transakcji porównawczych stanowiąca podstawę określenia wartości przed zmianą planu nie miała miejsca w 1998 r., najstarsza transakcja jest z 3 marca 2015 r. Tak w zaskarżonym wyroku jak i zaskarżonych decyzjach została przeprowadzona wymagana ocena operatu szacunkowego w zakresie jego zgodności z przepisami prawa. 4.8. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są zatem niezasadne. Nie było bowiem jakichkolwiek podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i oddanie skargi przez Sąd I instancji na podstawie art. 151 Ppsa uznać należy za prawidłowe. 4.9. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, oddalił skargę kasacyjną.