II OSK 762/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 13 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. i L. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1664/20 w sprawie ze skargi S. S. i L. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 marca 2020 r. nr WOA.7721.396.2019.JMA w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2021 r., sygn. akt IV SA/Po 1664/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę S. S. i L. S. na decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 25 marca 2020 r., nr WOA.7721.396.2019.JMA, w przedmiocie nakazu rozbiórki. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli skarżący. Wyrok zaskarżyli w całości. Zarzucili w trybie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a. P.p.s.a. w związku z przepisami prawa materialnego tj. art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, które miało wpływ na wynik sprawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy w toku postępowania dotyczącego samowoli budowalnej możliwe jest zalegalizowanie obiektu budowalnego z zastosowaniem instytucji zgody na odstępstwa od przepisów techniczno-budowalnych (art. 9 Prawa budowlanego), w konsekwencji wadliwe przyjęcie przez Sąd pierwszej instancji, iż legalizacja rozbudowy jest niemożliwa ze względu na jej niezgodność z obowiązującymi przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynku i ich usytuowanie w zakresie przepisów techniczno-budowlanych. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, uwzględnienie skargi i uchylenie postanowienia Wielkopolskiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania, zasądzenie kosztów (w tym kosztów zastępstwa adwokackiego) według norm przepisanych oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 P.p.s.a. Przepis art. 193 zdanie drugie P.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. W myśl art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawach skargi kasacyjnej. W stanie prawnym obowiązującym w niniejszej sprawie, tryb uzyskania zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych był unormowany w przepisach art. 9 ust. 1-4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2019 r. poz. 1186 ze zm.), dalej: "Prawo budowlane". Z przepisów art. 9 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego wynikało, że wniosek o upoważnienie na wyrażenie zgody składał do ministra organ administracji architektoniczno-budowlanej przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę. Przed odniesieniem się do zagadnienia dopuszczalności udzielenia zgody na odstępstwo w postępowaniu legalizacyjnym zauważyć trzeba, że w skardze kasacyjnej nie przedstawiono rzeczywistego stanowiska Sądu pierwszej instancji w tej mierze. Sąd pierwszej instancji nie wykluczył dopuszczalności udzielenia w niniejszej sprawie zgody na odstępstwo. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił, że wiatrołap (który posiada drewniane ściany z przeszkleniem) znajduje się w odległości 3 m od działki leśnej. Jego konstrukcja w tak bliskiej odległości może powodować zagrożenie pożarowe. Także murowana część gospodarcza znajduje się w znacznie mniejszej odległości, niż przewidziana w przepisach techniczno-budowlanych (12 m w przypadku ściany nierozprzestrzeniającej ognia oraz 16 m w przypadku ściany rozprzestrzeniającej ogień). Sąd dodał, że Wójt Gminy B. ustalając warunki zabudowy dla zrealizowanej samowolnie rozbudowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego o pomieszczenie gospodarcze z wykonaniem zadaszenia nad istniejącymi pomieszczeniami gospodarczymi w pkt III lit. c decyzji jasno wskazał, że należy zachować wymaganą przepisami prawa odległość od granicy lasu (na działce nr [...], obręb [...]) lub uzyskać zgodę organu wydającego decyzję o pozwoleniu na budowę na odstępstwo od przepisów określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, na podstawie art. 9 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane. Stanowisko to pozostaje w zgodzie z poglądem wyrażanym w ówczesnym stanie prawnym, według którego, nie wykluczano wyrażenia zgody na odstępstwo także w postępowaniu legalizacyjnym prowadzonym na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Uruchomienie tego trybu w postępowaniu o pozwolenie na budowę jest, co do zasady, uwarunkowane złożeniem stosowanego wniosku przez inwestora. Można jednak zgodzić się ze stanowiskiem, że wniosek inwestora może pośrednio wynikać z projektu budowlanego. Wówczas organ administracji architektoniczno-budowlanej jest uprawniony do złożenia, niejako z urzędu, wniosku do ministra, na podstawie art. 9 ust. 3 Prawa budowlanego. W postępowaniu legalizacyjnym, w interesie inwestora jest wykazanie, że możliwe jest doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem. Warunek ten wynika wprost z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Wydanie postanowienia o wstrzymaniu robot budowlanych oraz nałożenie obowiązków wymienionych w art. 48 ust. 3 pkt 1-3 Prawa budowlanego jest przewidziane tylko w sytuacji, w której obiekt budowlany nie narusza m.in. przepisów techniczno-budowlanych w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do staniu zgodnego z prawem. Skarżący nie podważyli ustalenia, zgodnie z którym, odległość obu budynków, tj. tzw. wiatrołapu oraz budynku gospodarczego jest mniejsza, niż odległości określone w przepisach § 271 ust. 1 i 2 w związku z § 226, § 209 ust. 2 pkt 4, § 271 ust. 8, § 216 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1065). W takiej sytuacji, skarżący powinni podjąć próbę wykazania, że zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 1 Prawa budowlanego. Jak już z poprzedzających rozważań wynika, z uwagi na treść decyzji o warunkach zabudowy, skarżący mieli świadomość możliwości uruchomienia trybu przewidzianego w art. 9 ust. 1-3 Prawa budowlanego. Takiej próby nie podjęli. W odwołaniu z dnia 7 grudnia 2019 r. stwierdzili natomiast, że "brak możliwości uzyskania odstępstwa od Ministra Rolnictwa" jest w ich sytuacji absurdem, dla budynku, który od samego początku swojego powstania usytuowany jest w odległości 6,0 m od granicy lasu. Od razu warto podkreślić, że przedmiotem sprawy nie jest istniejący przed rozbudową budynek mieszkalny, ale wiatrołap i budynek gospodarczy wykonane przez skarżących w warunkach tzw. samowoli budowlanej. Konieczne jest także spostrzeżenie, że mimo wyrażenia poglądu o braku kompetencji organu budowlanego do złożenia wniosku o upoważnienie do udzielenia zgody na odstępstwo od przepisów techniczno-budowlanych w trybie art. 9 Prawa budowlanego, PINB szczegółowo zbadał odległości obu obiektów od granicy lasu oraz wskazał w uzasadnieniu decyzji Nr 198/2019, z dnia 28 listopada 2019 r., że nie ma możliwości doprowadzenia przedmiotowej rozbudowy do stanu zgodnego z przepisami techniczno-budowlanymi. Organ odwoławczy stwierdził zaś, że mając na uwadze odległość, w jakiej powinny znajdować się obiekty od granicy lasu, wymiary przedmiotowej rozbudowy oraz jej funkcję, nie ma możliwości przesunięcia rozbudowy ani nakazania jedynie częściowej jej rozbiórki. Przypomnieć w tym miejscu można ustalenie Sądu pierwszej instancji w tym zakresie. Zdaniem Sądu, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że wiatrołap, który posiada drewniane ściany z przeszkleniem, znajduje się w oparciu w odległości 3 m od działki leśnej. Jego konstrukcja w tak bliskiej odległości może powodować zagrożenie pożarowe. Także murowana część gospodarcza znajduje się w znacznie mniejszej odległości, niż przewidziana w przepisach techniczno-budowlanych (12 m w przypadku ściany nierozprzestrzeniającej ognia oraz 16 m w przypadku ściany rozprzestrzeniającej ogień). W konsekwencji uprawnione jest przyjęcie, że kwestia materialnych przesłanek uruchomienia trybu z art. 9 ust. 1 Prawa została w niniejszej sprawie rozważona. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.