II OSK 757/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Mazur /spr./ sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Tomasz Stawecki po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. K. i S. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wr 390/20 w sprawie ze skargi W. K. i S. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki budowli oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 15 grudnia 2020 r., sygn. II SA/Wr 390/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił skargę W. K. i S. K. na decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki samowolnie wykonanej wiaty trzysegmentowej. Skargę kasacyjną od tego wyroku wnieśli W. K. i S. K. (dalej jako: skarżący kasacyjnie), zaskarżając go w całości. W podstawach kasacyjnych skarżący podnieśli zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji: 1) na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm./, dalej jako: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: a) art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 czerwca 2015 r.) poprzez błędne uznanie, iż budowa obiektów budowlanych będących przedmiotem niniejszego postępowania, tj. wiaty trzysegmentowej na sprzęt rolniczy, której każdy z niezależnych i niepowiązanych konstrukcyjnie segmentów ma powierzchnię zabudowy do 50,0 m2 wymaga uzyskiwania zgód budowlanych, b) art. 48 ust. 1 w związku z art. 29 ust. 1 pkt 2c w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane (w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 czerwca 2015 r.), przez bezzasadne nakazanie rozbiórki trzysegmentowej wiaty na sprzęt rolniczy, w sytuacji gdy każdy z niezależnych i niepowiązanych konstrukcyjnie segmentów przedmiotowej wiaty ma powierzchnię zabudowy do 50,0 m2, zatem ich budowa nie wymaga uzyskiwania zgód budowlanych (czyli pozwoleń na budowę oraz zgłoszeń); 2) na podstawie art. 174 pkt. 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a w związku z 145 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 29 ust. 1 pkt. 2c oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji, gdy budowa obiektu budowlanego będącego przedmiotem niniejszego postępowania, tj. wiaty trzysegmentowej na sprzęt rolniczy, której każdy z segmentów ma powierzchnię zabudowy do 50,0 m2 nie wymagała uzyskiwania pozwolenia na budowę ani też zgłoszenia, zatem prowadzenia niniejszego postępowania było bezprzedmiotowe. Mając na uwadze powyższe, skarżący wnieśli: 1) na podstawie art. 179a p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a w związku z art. 145 § 3 p.p.s.a. - o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz zaskarżonej decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu wraz z poprzedzającą ją decyzją Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] kwietnia 2020 r. i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie w całości, 2) na podstawie art. 179a p.p.s.a. w związku z art. 200, art. 203 pkt. 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a. o zasądzenie na rzecz skarżących od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa. Alternatywnie, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz poprzedzającej go decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we Wrocławiu wraz poprzedzającą ją decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Z. z dnia [...] kwietnia 2020 r. i umorzenie postępowania w niniejszej sprawie w całości (na podstawie art. 176 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 189 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a w związku z art. 145 § 3 p.p.s.a.) oraz o zasądzenie na ich rzecz od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku art. 203 pkt. 1, art. 205 § 2 i art. 209 p.p.s.a Stosownie do dyspozycji art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżący oświadczyli, że zrzekają się przeprowadzenia rozprawy. Uczestnicy postępowania M. S. i J. S. w piśmie z 2 kwietnia 2021 r. złożonym po terminie do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną, wnieśli o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie na ich rzecz od skarżących kosztów pomocy prawnej przed sądem kasacyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy (art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.). Mając na względzie brzmienie powołanych powyżej przepisów, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty kasacyjne uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdził przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Skarga kasacyjna nie posiada usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia zatem w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd I instancji. Z uwagi na to, że skarżący kasacyjnie nie sformułowali w skardze kasacyjnej zarzutów dotyczących wyrokowania przez Sąd I instancji w odniesieniu do błędnie ustalonego stanu faktycznego sprawy przypomnieć trzeba, że Sąd I instancji ustalił, że przedmiotem kontrolowanego przez niego postępowania w sprawie rozbiórki jest obiekt zakwalifikowany jako wiata na sprzęt rolniczy o konstrukcji stalowo-drewnianej, dostawiona do ściany istniejącego budynku magazynowego, o powierzchni zabudowy 175,56 m² (23,10 m długość x 7,60 m szerokość). Wiata, wybudowana w latach 2011-2012, posiada słupy stalowe, rurowe, które zakotwione zostały w stopach żelbetowych. Na słupach oparto podłużne płatwie drewniane, a na płatwiach krokwie (w układzie prostopadłym do płatwi). Pokrycie dachowe wykonane zostało z blachy trapezowej. Układ dachu jednospadowy. Wykonanie wiaty nie zostało poprzedzone uzyskaniem pozwolenia na budowę jak również dokonaniem zgłoszenia do organu administracji architektoniczno-budowlanej. W odniesieniu do tego obiektu, Sąd I instancji podzielił stanowisko organów nadzoru, że konstrukcja ta, która posiada wspólne przykrycie dachowe, stanowi jeden obiekt, a nie – jak konsekwentnie argumentują skarżący – trzy niezależne i niepowiązane ze sobą konstrukcyjnie segmenty. Ocenę powyższą, mając także na uwadze materiał fotograficzny zgromadzony w aktach sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela, zgadzając się z Sądem I instancji, że nie zmienia jej okoliczność zastosowania niewielkich przerw pomiędzy poziomymi płatwiami. Przypomnieć dalej należy, że powyższe ustalenia faktyczne skutkowały przyjęciem przez Sąd I instancji, iż z uwagi na datę budowy tego obiektu (lata 2011-2012), zasady jej realizacji regulował art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1994 r., który w dacie przystąpienia do wykonywania spornych robót przewidywał, że pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, wiat i altan oraz przydomowych oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. W odniesieniu do tych uwarunkowań faktyczno-prawnych tej sprawy, we wniesionej skardze kasacyjnej skarżący zarzucają Sądowi I instancji naruszenie art. 29 ust. 1 pkt 2c ustawy Prawo budowlane z 1994 r. ("Pozwolenia na budowę nie wymaga budowa wiat o powierzchni zabudowy do 50 m2, sytuowanych na działce, na której znajduje się budynek mieszkalny lub przeznczonej pod budownictwo mieszkaniowe, przy czym łączna liczba tych wiat na działce nie może przekraczać dwóch na każde 1000 m2 powierzchni działki".) w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 tej ustawy – w ich brzmieniu obowiązującym od dnia 28 czerwca 2015 r., podnosząc, że w tym stanie prawnym realizacja spornej wiaty nie wymagała ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Zastosowanie tych przepisów skarżący uzasadniają zaś tym, że "zgłoszenie dotyczące zbadania legalności jej budowy wpłynęło do organu I instancji 30 listopada 2017 r., czyli w okresie obowiązujących przepisów znowelizowanej ustawy – Prawo budowlane.". Zarzuty te są z gruntu zarzutami chybionymi. Istotne jest bowiem rozróżnienie samego zdarzenia prawnego, jakim jest samowola budowlana, od likwidacji jej skutków. W orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że naruszenia ustawy Prawo budowlane powinny być oceniane według przepisów obowiązujących w dacie popełnienia samowoli, natomiast zastosowanie przepisów dotyczących usuwania skutków samowoli uzależnione jest od okoliczności konkretnej sprawy, z zachowaniem zasady, że organy wydają decyzje według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydawania decyzji. Innymi słowy, ocena legalności wykonania konkretnego obiektu budowlanego powinna być dokonana w odniesieniu do przepisów obowiązujących w dacie jego wykonywania, gdyż to one określały standardy jego realizacji. Jako że powoływany przez skarżących art. 29 ust. 1 pkt 2c Prawa budowlanego został dodany do tej ustawy dopiero z dniem 28 czerwca 2015 r. (dodany przez art. 1 pkt 7 lit. a tiret trzeci ustawy z 20.02.2015 r. /Dz.U. z 2015 r., poz. 443/), to z uwagi na okres realizacji spornej wiaty (lata 2011-2012) nie mógł mieć on zastosowania przy dokonywaniu oceny reżimu prawnego realizacji tej inwestycji. Sąd I instancji wskazał jednocześnie, że w przepisach ustaw nowelizujących ustawę Prawo budowlane, brak jest szczególnych przepisów przechodnich, które nakazywałyby stosować przepisy nowe do stanów faktycznych zaistniałych przed daną zmianą. Skarga kasacyjna nie zawiera podstaw kasacyjnych polemizujących z tym stanowiskiem Sądu I instancji, w związku z czym jest ono jak najbardziej prawidłowe. Konsekwencją oceny zarzutów sformułowanych przez skarżących w podstawach kasacyjnych jest utrzymanie się w mocy stanowiska Sądu I instancji co do tego, że realizacja należącej do skarżących wiaty, w dacie jej realizacji, polegała reżimowi pozwolenia na budowę (art. 29 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego stosowany przez organy łącznie z brzmieniem obowiązującego w dacie przystąpienia do wykonywania robót art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego), gdyż w tym okresie pozwolenia na budowę nie wymagała jedynie budowa wiat o powierzchni zabudowy do 25 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie mogła przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Z uwagi na powyższe niezakwestionowane przez autora skargi kasacyjnej ustalenie Sądu I instancji, jak i to, że zarzut naruszenia w tej sprawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego skarżący kasacyjnie powiązali z chybionymi zarzutami dotyczącymi naruszenia art. 29 ust. 1 pkt 2c w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym od dnia 28 czerwca 2015 r., również i zarzut naruszenia art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego należało uznać za nieusprawiedliwioną podstawę kasacyjną, gdyż utrzymało się w mocy stanowisko Sądu I instancji o realizacji wiaty w warunkach opisanej tym przepisem samowoli budowlanej. W konsekwencji, również zarzuty wydania zaskarżonego wyroku z naruszeniem art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c p.p.s.a w związku z 145 § 3 p.p.s.a. okazały się nietrafne. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.