II OSK 735/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Marta Laskowska-Pietrzak Protokolant: starszy asystent sędziego Piotr Zawadzki po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. C. i K. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 605/22 w sprawie ze skargi S. C. i K. C. na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 3 czerwca 2022 r., nr WOP.7722.90.2022.MH w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 4 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 605/22, oddalił skargę S. C. i K. C. (skarżący) na postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) z 3 czerwca 2022 r., nr WOP.7722.90.2022.MH, w przedmiocie odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Powyższym postanowieniem WINB, podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735, zwana dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] (PINB) z 20 kwietnia 2022 r., znak: PINB.7141.34.W.2000.AC, odmawiające skarżącym, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., wszczęcia, w trybie art. 49f ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm., zwana dalej: "Pr.bud."), uproszczonego postępowania legalizacyjnego dla istniejącego na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny [...], w gminie [...], nietrwale związanego z gruntem obiektu budowlanego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości i "rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny", a w przypadku uznania, iż brak jest podstaw do rozpoznania skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny, "o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji", względnie, o uchylenie zaskarżonego wyroku "jak również poprzedzających ją decyzji administracyjnych", a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przypisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie, na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm., zwana dalej: "p.p.s.a."), zarzucili: 1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 i 11 k.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji, "naruszyły normy wyżej wskazane przepisy k.p.a, przez to że w toku postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w [...] w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2022r. błędnie nie uznał, że w przedmiotowej sprawie można zastosować procedurę legalizacyjną przewidzianą w art. 49 f"; 2. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 oraz 80 k.p.a., wobec niedostrzeżenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, że zarówno organ I instancji, jak i organ II instancji, naruszyły "normy wyżej wskazanych przepisów k.p.a" a Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że "zebrany przez organ materiał dowodowy został zinterpretowany przez organy w sposób jednostronny, Sąd przyjął uzasadnienie organu oparte głównie o materiał dowodowy świadczący na niekorzyść skarżących"; 3. "naruszenie przepisów materialnych", tj. "rażące naruszenie art. 48 ust. 1" Pr.bud., poprzez jego "błędną interpretację, przyjmującą, że w toczącym się postępowaniu zachodziła sytuacji wstrzymania budowy, która mogła stanowić podstawę do odmowy wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, kiedy zdaniem skarżących w niniejszej sprawie nie można mówić, o sytuacji jaka znajduje regulację w niniejszym przepisie"; 4. "rażące naruszenie art. 49f" Pr.bud., poprzez jego niezastosowanie w przedmiotowej sprawie, w sytuacji, kiedy zdaniem skarżących przepis ten winien stanowić podstawę wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego wobec budynku stanowiącego własność skarżących; 5. sprzeczność ustaleń faktycznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym, w szczególność z dowodami, jakie zostały złożone przez stronę skarżącą zarówno w toku postępowania administracyjnego, jak i w toku postępowania sądowoadministracyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 powołanej ustawy, a taka sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie, to Sąd rozpoznający sprawę związany jest granicami kasacji. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych rozpoznawanej sprawy wynika, że skarżący kasacyjnie są właścicielami samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego o przeznaczeniu letniskowym na terenie działki nr [...], obręb ewidencyjny [...]. W stosunku do tegoż obiektu, PINB decyzją z 9 czerwca 2000 r. orzekł nakaz jego rozbiórki. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją WINB z 28 lipca 2004 r., a Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Gdańsku wyrokiem z 18 grudnia 2003 r., sygn. akt II SA/Gd 2162/00, oddalił skargę na tę decyzję. Nadto, WINB decyzją z 15 lutego 2005 r., znak: WOP.ZOA/7145/43/04/AG, odmówił uchylenia decyzji ostatecznej WINB z 28 lipca 2000 r. i decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 2 czerwca 2005 r., znak: OR/ORZ/LLO/710/769/05, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę wniesioną na tę decyzję. W ustawie z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020 r. poz. 471) wprowadzono tryb uproszczonej legalizacji, który przewidziany jest dla obiektów istniejących co najmniej od 20 lat. Zgodnie z treścią art. 49f ust. 1 Pr.bud. w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części: 1) bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia - jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. W przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego (ust. 2). Niewątpliwie, uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 49f Pr.bud., jest postępowaniem szczególnym i odrębnym względem zwykłych postępowań legalizacyjnych przewidzianych w art. 48 Pr.bud. oraz art. 37 i 40 Prawa budowlanego z 1974 r. We wskazanej wyżej ustawie zmieniającej prawo budowlane wprowadzono jednak art. 32. W myśl wskazanego unormowania, nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy decyzję o nakazie rozbiórki. Wymieniony przepis jest jedynym przepisem intertemporalnym, który odnosi się do uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Wyklucza on możliwość wszczęcia postępowania na podstawie artykułu 49f ust. 1 Pr.bud. w stosunku do obiektów budowlanych, do których wydano przed dniem 19 września 2020 r. decyzję o nakazie rozbiórki. Uwzględniając zatem istniejący w sprawie stan faktyczny zasadnie organy nadzoru budowlanego odmówiły wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., a Sąd I instancji oddalił skargę na wskazane powyżej postanowienie. W sprawie zaistniała negatywna przesłanka do wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Wadliwie organ odwoławczy, utrzymując w mocy zaskarżone zażaleniem postanowienie organu I instancji, w którym odwołano się do art. 32 ustawy zmieniającej, powołał się na art. 49f ust. 5 Pr.bud. Przepis ten w sprawie nie mógł mieć zastosowania, bowiem w obrocie prawnym od blisko dwudziestu lat znajduje się prawomocna decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego. Z przytoczonych wyżej powodów, nie można uznać za zasadne podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej.