II OSK 706/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie sędzia NSA Leszek Kiermaszek sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Górska po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 30 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 9/21 w sprawie ze skargi W. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 28 października 2020 r. nr WINB-WOA.7722.220.2020.RL w przedmiocie grzywny w celu przymuszenia wykonania rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 30 lipca 2021 r., sygn. akt II SA/Gl 9/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę W. S. na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 28 października 2020 r., nr WINB-WOA.7722.220.2020.RL utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia 18 września 2020 r., nr PINB.52.10.2019, którym nałożono na skarżącego, na podstawie art. 119 § 2 i art. 121 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2020 r., poz. 1427, dalej "u.p.e.a."), grzywnę w kwocie [...] zł w celu przymuszenia go do wykonania nakazanej rozbiórki budynku, wzywając go jednocześnie do jej wykonania w terminie 14 dni od doręczenia tego postanowienia. Postępowanie egzekucyjne, w ramach którego wydano powyższe postanowienia, dotyczyło wykonania orzeczonego decyzją z dnia 4 marca 2019 r., nr 60/2019 nakazu rozbiórki budynku rekreacji indywidualnej na działkach nr [...] i [...] w G. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł W. S. zarzucając naruszenie: 1. art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") w zw. z art. 7 § 2 u.p.e.a. polegające na nałożeniu grzywny, podczas gdy w sprawie nie jest to środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego; 2. art. 121 § 5 u.p.e.a. poprzez jego zastosowanie, podczas gdy w sprawie zastosowanie powinien znaleźć art. 121 § 2 u.p.e.a. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach oraz zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zd. 2 P.p.s.a. (obecnie tekst jednolity Dz. U. z 2024 r. poz. 935) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną ogranicza się do oceny podniesionych w niej zarzutów, bez przytaczania ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej organów administracji oraz Sądu pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie stwierdzono przesłanek nieważności określonych w art. 183 § 2 pkt 1-6 P.p.s.a., dlatego rozpoznanie sprawy zostanie ograniczone do zarzutów skargi kasacyjnej. W. S. w pierwszym zarzucie odwołuje się do art. 133 P.p.s.a., wskazując na naruszenie tego przepisu. Nie przywołuje jednak konkretnej jednostki redakcyjnej (paragrafu), która miałaby zostać naruszona. Zakreślenie podstawy kasacyjnej w taki sposób uniemożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu merytoryczne odniesienie się do tego zarzutu. W pozostałym zakresie W. S. kwestionuje ocenę dokonaną przez Sąd pierwszej instancji w sprawie doboru środka egzekucyjnego na podstawie art. 7 § 2 u.p.e.a. oraz metodę wyliczenia grzywny w celu przymuszenia z uwzględnieniem art. 121 § 5 u.p.e.a. Naczelny Sąd Administracyjny podziela jednakże rozważania Sądu pierwszej instancji, w myśl których nałożenie grzywny w celu przymuszenia spełnia kryterium środka najmniej uciążliwego wobec zobowiązanego. W świetle art. 119 u.p.e.a. organ egzekucyjny może w sytuacji niewykonania obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego zastosować grzywnę w celu przymuszenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach prawidłowo uznał, że jest to środek mniej uciążliwy aniżeli wykonanie zastępcze. Ma to związek z faktem, że w przypadku wykonania przez zobowiązanego obowiązku (rozbiórki) grzywna podlega umorzeniu, względnie nawet może zostać zwrócona (zob. art. 125 i art. 126 u.p.e.a.). Ten mechanizm, jako istotna cecha grzywny w celu przymuszenia, sprawia, że jest ona postrzegana jako środek mniej dotkliwy niż wykonanie zastępcze. Zobowiązany może bowiem uniknąć poniesienia ciężaru finansowego, jeśli po zastosowaniu środka egzekucyjnego wywiąże się z nałożonego obowiązku. Zarzut naruszenia art. 121 § 5 u.p.e.a. przez jego zastosowanie zamiast art. 121 § 2 u.p.e.a. również nie jest usprawiedliwiony. Stosownie do art. 121 § 5 u.p.e.a., gdy egzekucja dotyczy rozbiórki obiektu budowlanego, wysokość grzywny ustalana jest jako iloczyn powierzchni zabudowy budynku lub jego części, objętego nakazem przymusowej rozbiórki, i 1/5 ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego. Ten przepis ma charakter szczególny wobec art. 121 § 2 u.p.e.a. i wyłącza ograniczenie do kwoty [...] zł w sytuacjach dotyczących obowiązków wynikających z przepisów prawa budowlanego. Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że organ egzekucyjny nie naruszył z art. 121 § 5 u.p.e.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w granicach przedstawionych przez skarżącego kasacyjnie zarzutów i uznając je za nieusprawiedliwione, na podstawie art. 184 P.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.