Sygnatura
II OSK 702/23
Wyrok NSA z 15 maja 2024 r., II OSK 702/23 – pozwolenie na budowę
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 15 maja 2024
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia del. WSA Piotr Broda (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Gd 415/22 w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 1 kwietnia 2022 r. znak: WI-IV.7840.3.15.2022.ESD w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek P.S. o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gd 415/22, oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej [...] w S. (dalej: Wspólnota Mieszkaniowa), na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 1 kwietnia 2022 r. znak: WI – IV.7840.3.15.2022.ESD w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Prezydent Miasta Słupska (dalej: Prezydent) w wyniku rozpoznania wniosku P.S. decyzją z dnia 21 lutego 2022 r. nr 36/2022 zatwierdził projekt zagospodarowania terenu oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił pozwolenia na budowę obejmującego budynek mieszkalny wielorodzinny wraz z zagospodarowaniem terenu i niezbędną infrastrukturą towarzyszącą (układ komunikacji wewnętrznej z parkingami dla samochodów osobowych, miejsce gromadzenia odpadów stałych, zewnętrzna instalacja kanalizacji deszczowej ze zbiornikami retencyjnymi), na działce nr [...] obręb [...] przy ul. S. w S. W wyniku rozpatrzenia odwołania złożonego przez Wspólnotę Mieszkaniową Wojewoda Pomorski decyzją z 1 kwietnia 2022 r. znak: WI – IV.7840.3.15.2022.ESD umorzył postępowanie odwoławcze wskazując, że nie znalazł przepisu prawa, na podstawie którego odwołującej można by przyznać status strony w niniejszym postępowaniu. Dalej organ II instancji podniósł, iż w myśl art. 28 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., legitymację do wniesienia odwołania posiada wyłącznie strona, a więc podmiot, który spełnia przesłanki wynikające z ww. przepisu. W sprawach dotyczących decyzji zatwierdzających projekt budowlany i udzielających pozwolenia na budowę przepisem prawa materialnego definiującym pojęcie strony jest art. 28 ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.), dalej: Pr. bud., który stanowi, że stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Wspólnota Mieszkaniowa, jako podstawę uznania jej za stronę postępowania podaje istniejące służebności gruntowe, bowiem planowana inwestycja w jej ocenie bezpośrednio oddziałuje na działkę nr [...], którą zajmuje Wspólnota Mieszkaniowa, z uwagi na konieczność zapewnienia odpowiedniej ilości miejsc parkingowych na danym obszarze. Do budynku wielorodzinnego na działce nr [...] przynależy obecnie 6 miejsc postojowych znajdujących się na działce inwestycyjnej wymaganych przez postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (dalej: m.p.z.p.). Odwołując się do powyższych twierdzeń Wojewoda Pomorski wyjaśnił, że z wpisów z księgi wieczystej prowadzonej dla działki Wspólnoty Mieszkaniowej nr [...] oraz dla działki inwestycyjnej nr [...] wynikają ograniczenia polegające na wyłącznym prawie do korzystania z wytyczonego miejsca parkingowego numer 1, 2, 3, 4, 5 i 6 sługujących wskazanym lokatorom z wyłączeniem prawa pozostałych współwłaścicieli nieruchomości. Nie ma tam żadnego zapisu wskazującego na fakt, że te miejsca parkingowe znajdują się na działce nr [...]. W księdze znajduje się natomiast zapis o nieodpłatnej i bezterminowej służebności gruntowej na rzecz każdoczesnego właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości położonej w S. przy ul. W., działki nr [...], nieruchomości położonej w S. przy ul. S., działki nr [...] i nieruchomości położonej w S. działki nr [...] polegającej na tym, że każdoczesny właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości władnącej może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, czyli z pasa drogowego, który stanowić będzie drogę osiedlową, przebiegającej od ulicy S. w kierunku wschodnio-zachodnim. Nieruchomością współobciążoną jest również działka nr [...], w której to księdze wieczystej widnieje identyczny zapis dotyczący służebności gruntowej. Brak jest zapisu przy tym, z którego wynikałoby obciążenie działki nr [...] na rzecz właścicieli czy użytkowników wieczystych działki nr [...]. Skargę na decyzje Wojewody Pomorskiego wniosła Wspólnota Mieszkaniowa zarzucając jej naruszenie: 1) art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Pr. bud., poprzez uznanie, że skarżąca nie posiada statusu strony; 2) art. 7 k.p.a., który nakłada na organy administracji obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy; 3) art. 77 k.p.a., nakładającego na organ administracji obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego; 4) art 80 k.p.a., nakładającego na organ administracji obowiązek dokonania oceny na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Skarżąca wniosła o także o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji, dopuszczenie dowodu z załączonych dokumentów, a także dopuszczenie dowodu z materiałów zgromadzonych w aktach postępowania o stwierdzenie nieważności, prowadzonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uznał, iż skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Za organem odwoławczym Sąd przytoczył treść art. 28 ust. 2 Pr. bud. oraz wyjaśnił pojęcie obszaru oddziaływania (art. 3 pkt 20 Pr. bud.). W niniejszej sprawie w ocenie Sądu skarżąca nie wykazała się interesem prawnym wynikającym z oddziaływania planowanej inwestycji na jej sytuację prawną. Ze względu na fakt, że skarżąca powołuje się na oddziaływanie planowanej inwestycji na sposób wykonywania praw właścicielskich przez współwłaścicieli działki nr [...], wiążąc to ze sposobem wykonywania praw, wynikających ze służebności gruntowej i obsługą komunikacyjną nieruchomości inwestycyjnej, a także dostępem do miejsc parkingowych Sąd I instancji podniósł, iż obszar oddziaływania inwestycji zależy od indywidualnych cech i parametrów projektowanej inwestycji, a także granic i zagospodarowania nieruchomości w jej otoczeniu; może on być ograniczony do działki, na której realizowana jest inwestycja, ale w zależności od ww. indywidualnych cech i parametrów inwestycji - może również obejmować działki położone w bezpośrednim lub dalszym sąsiedztwie; ustalenie obszaru oddziaływania obiektu wymaga zidentyfikowania przepisów odrębnych, które wprowadzają potencjalne ograniczania w zabudowie terenu. Zatem oddziaływanie zamierzenia inwestycyjnego na inną nieruchomość, choć potencjalne, musi być rzeczywiste i wynikać wprost z przyjętych rozwiązań w projekcie, z których niezbicie wynika ich oddziaływanie na tą nieruchomość, wynikające z zabudowy terenu na nieruchomości sąsiedniej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku powołane w skardze okoliczności nie wskazują na takiego rodzaju oddziaływania. Analizując obszar oddziaływania inwestycji na nieruchomość skarżącej, w skardze sięgnięto do okoliczności bezpośredniego sąsiedztwa nieruchomości, tj. działek nr [...] i [...] oraz statusu obu tych działek jako nieruchomości władnących w stosunku do działki nr [...], na której ustanowiono służebność przechodu i przejazdu do działek nr [...] i [...]. Natomiast fakt posiadania uprawnień do korzystania ze służebności gruntowej ustanowionej na działce [...] przez właścicieli/użytkowników działek [...] i [...] nie przesądza o oddziaływaniu inwestycji, zlokalizowanej na działce nr 444/13 na uprawnienia skarżącej do działki [...], bowiem nie stwarza jakichkolwiek ograniczeń w możliwości zagospodarowania swojej nieruchomości. Analiza treści księgi wieczystej dla działki [...] ujawnia wpis "ograniczenia w wykonywaniu prawa użytkowania wieczystego działki nr [...], polegającego na wyłącznym prawie do korzystania z wytyczonego miejsca parkingowego", przysługującego z wyłączeniem prawa pozostałych współużytkowników wieczystych tej nieruchomości. Prawo to zatem dotyczy działki nr [...], a nie działki inwestycyjnej nr [...], na co wskazuje wadliwie skarżąca. Rozwiązania projektowe z kolei obejmują wyłącznie teren działki [...] i nie dotyczą w żadnym zakresie działki [...]. Z kolei okoliczności które powołuje skarżąca, dotyczące wadliwego podziału nieruchomości nr [...] na działki [...] i [...] i wynikające z tego roszczenia członków Wspólnoty Mieszkaniowej dotyczące zapewnienia miejsc parkingowych na działce nr [...] świadczą wyłącznie o interesie faktycznym skarżącej, stanowiąc potencjalne źródło ewentualnych roszczeń o charakterze cywilnoprawnym pomiędzy właścicielami sąsiednich nieruchomości. Skargę kasacyjną wniosła Wspólnota Mieszkaniowa zaskarżając powyższy wyrok w całości i zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a. naruszenie przepisów: 1) art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi oraz błędną wykładnię art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Pr. bud. w zw. z art. 140 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2022 r. poz. 136 ze zm.), dalej: k.c., polegającą w szczególności na bezpodstawnym uznaniu, że skarżący nie posiada statusu strony; 2) art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi oraz błędną wykładnię art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Pr. bud., polegającą w szczególności na bezpodstawnym nieuwzględnieniu okoliczności, iż działka [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta n- [...], oraz działka nr [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...] są nieruchomościami współwładnącymi w zakresie służebność gruntowej obciążającej działkę nr [...], co bezpośrednio oddziałuje na sposób korzystania z obu nieruchomości; 3 3) art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi oraz błędną wykładnię art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Pr. bud. polegającą w szczególności na nieuwzględnieniu, iż na skutek wadliwych decyzji Prezydenta z dnia 21 października 2010 r. w sprawie GR-RSN.XI.7430-52/10 w przedmiocie zatwierdzenia podziału nieruchomości oraz decyzji z dnia 2 grudnia 2010 r. wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Miasta Słupska w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie skarżący został pozbawiony części nieruchomości, na której znajdować się powinny miejsca parkingowe; 4) art. 151 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi oraz niewłaściwe zastosowanie art. 35 ust. 1 pkt 1-3 Pr. bud., polegającą w szczególności na nieuwzględnieniu, iż wadliwie zaprojektowano zagospodarowanie i komunikację działki nr [...] z uwagi na przeszkody w wykonywaniu służebności gruntowej ustanowionej na działce [...] na rzecz właścicieli/użytkowników działek [...] i [...]. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, dopuszczenie dowodu z mapy do ustanowienia służebności gruntowej sporządzonej przez mgr inż. R.D. dnia 30 czerwca 2022 r., na okoliczność ustalenia przeszkody w wykonywaniu służebności gruntowej ustanowionej na działce [...] na rzecz właścicieli/użytkowników działek [...] i [...] oraz ustalenia przebiegu służebności gruntowej zgodnego z rzeczywistym wykorzystaniem terenu działki nr [...] oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestniczka postępowania P.S. wniosła o jej oddalenie w całości, o oddalenie wniosku dowodowego skarżącej oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny dokonał kontroli zaskarżonego wyroku w granicach wyznaczonych zarzutami postawionymi w skargach kasacyjnych. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela stanowiska skargi kasacyjnej, zgodnie z którym organy orzekające w sprawie oraz Sąd pierwszej instancji dopuściły się naruszenia art. 28 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 Pr. bud. poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca nie jest stroną w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę na działce nr [...]. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, które kwestionuje skarga kasacyjna, jest prawidłowe. Nie ulega wątpliwości, że ugruntowane już stanowisko w orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje, że w sprawie pozwolenia na budowę, krąg podmiotów uznanych za strony powinien być ustalony na podstawie art. 28 ust. 2 Pr. bud., zatem powołany w skardze kasacyjnej przepis art. 28 k.p.a. nie miał zastosowania i tym samym nie mógł zostać naruszony we wskazany w zarzucie sposób (por. wyrok NSA z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt II OSK 783/16). Zgodnie z przytoczonym w podstawach kasacyjnych art. 28 ust. 2 Pr. bud., stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Stosownie do art. 3 pkt 20 tej ustawy w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonej decyzji, obszarem oddziaływania obiektu jest teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu. Wyznaczenie obszaru oddziaływania inwestycji następuje w postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę, na potrzeby każdej konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę funkcję, formę, konstrukcję projektowanego obiektu i inne jego cechy charakterystyczne oraz sposób zagospodarowania terenu znajdującego się w otoczeniu projektowanej inwestycji budowlanej. Należy mieć przy tym na uwadze, że przymiot strony zgodnie z art. 28 ust. 2 Pr. bud. wynika z samego faktu potrzeby ustalenia w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Stroną postępowania w sprawie pozwolenia na budowę mogą być nie tylko osoby, których prawa mogą zostać jednoznacznie naruszone w wyniku realizacji inwestycji, ale też władający nieruchomościami, na zagospodarowanie których inwestycja ta może oddziaływać w takim stopniu, że właściwy organ ma obowiązek sprawdzić w postępowaniu wyjaśniającym, czy zostały spełnione wszystkie wymagania wynikające z przepisów ustawy - Prawo budowlane i przepisów odrębnych. W kontekście rozpatrywanego zarzutu kasacyjnego istotne jest, że nie chodzi jednak o jakiekolwiek oddziaływanie na nieruchomość sąsiednią, ale o oddziaływanie na nieruchomość w sposób ograniczający wbrew obowiązującym przepisom możliwość jego zabudowy. Niezbędne jest zatem wyraźne sprecyzowanie przepisu prawa administracyjnego, wykluczającego bądź ograniczającego zabudowę działki sąsiedniej (por. wyrok NSA z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 403/21, z dnia 16 maja 2019 r., sygn. akt II OSK 1655/17, czy z dnia 25 września 2018 r., sygn. akt II OSK 2352/16). Pojęcie obszaru oddziaływania obiektu, które ma kluczowe znaczenie dla przyznania statusu strony postępowania, będzie się zatem materializować wówczas, gdy na podstawie konkretnych indywidualnych parametrów danej inwestycji (jej przedmiotu) będą się również konkretyzować odpowiednie wynikające z odrębnych przepisów normy prawa administracyjnego, które będą wytyczać pewną strefę wobec projektowanego obiektu, w której wystąpią ograniczenia w jego zabudowie. Nie wystarczy więc subiektywne przekonanie właściciela nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, że ma on interes prawny uzasadniający jego udział jako strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie. Potencjalna możliwość oddziaływania projektowanej inwestycji, aby mogła uzasadniać występowanie interesu prawnego uprawniającego do udziału w postępowaniu, musi w każdym przypadku wiązać się z potrzebą zbadania w postępowaniu administracyjnym zakresu tego oddziaływania w powiązaniu z konkretnymi przepisami regulującymi dopuszczalne granice oddziaływania danej inwestycji. Pogląd przeciwny, dopuszczający w powyższym przypadku badanie potencjalnego, ale bliżej nieokreślonego oddziaływania, prowadziłby do skutków jednoznacznie sprzecznych ze zmainą ustawy - Prawo budowlane dokonanymi ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. Nr 80, poz. 718) i powrotu do stanu sprzed tej zmiany, gdy organy administracji architektoniczno-budowlanej przyjmowały co do zasady, że każdy właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości sąsiadującej z nieruchomością, na której ma być realizowana inwestycja, jest stroną postępowania w sprawie pozwolenia na jej budowę, bo inwestycja ta może w bliżej nieokreślony sposób oddziaływać na działkę sąsiednią. W orzecznictwie sądów administracyjnych zwraca się uwagę, że przepisy ustawy - Prawo budowlane regulujące kwestię przymiotu strony w sprawie pozwolenia na budowę należy wykładać ściśle, nie zaś rozszerzająco (por. wyrok. NSA z dnia 12 maja 2022 r., sygn. akt II OSK 1443/19, z dnia 19 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 2534/21, wyr. NSA z dnia 14 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 2043/19, z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt II OSK 3630/18). Zauważyć należy przy tym, że z dniem 19 września 2020 r., tj. wraz z wejściem w życie ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 471), art. 3 pkt 20 ustawy - Prawo budowlane otrzymał nowe brzmienie. Ustawodawca jeszcze bardziej zawęził definicję strony postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Obecnie przez obszar oddziaływania obiektu należy rozumieć tylko taki teren wyznaczony w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych, które to przepisy wprowadzają związane z tym obiektem ograniczenia w zabudowie tego terenu i taki stan prawny obowiązywał na dzień wydania zaskarżonej decyzji. Wskazane uściślenie dotyczy terenu wyznaczonego w otoczeniu obiektu budowlanego na podstawie przepisów odrębnych wprowadzających związane z tym obiektem ograniczenia sprowadzające się jedynie do zabudowy, a nie szeroko rozumianego zagospodarowania terenu. Podmioty posiadające prawnorzeczowy tytuł do nieruchomości (z reguły sąsiadującej bezpośrednio), która stanowi teren wyznaczony w zasięgu obiektu budowlanego, będą mogły powoływać się wyłącznie na wąsko rozumiane ograniczenie zabudowy zawarte w przepisach odrębnych stanowiących zasadniczo przepisy materialnego prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2021 r., sygn. akt II OSK 34/19). Prawidłowo przeprowadzona przez organ odwoławczy analiza dokumentów znajdujących się w aktach sprawy doprowadziła do uzasadnionego wniosku, że projektowana inwestycja nie powoduje ograniczenia w zabudowie nieruchomości stanowiącej własność skarżącej kasacyjnie w rozumieniu art. 3 pkt 20 Pr. bud. Skarga kasacyjna nie kwestionuje ustaleń w tym zakresie organu, a jedynie wywodzi, że jej interes prawny wynika z prawa ochrony własności należącej do niej nieruchomości w oparciu o przepisy art. 140 k.c. i art. 144 k.c. W konsekwencji powyższego trzeba uznać, że w szczególności przepisy art. 140 i art. 144 Kodeksu cywilnego stanowiące element cywilnoprawnego określenia treści i granic prawa własności nieruchomości nie mogą być wyłączną i samoistną podstawą interesu prawnego w sprawie administracyjnej dotyczącej udzielenia pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z art. 144 Kodeksu cywilnego "Właściciel nieruchomości powinien przy wykonywaniu swego prawa powstrzymywać się od działań, które by zakłócały korzystanie z nieruchomości sąsiednich ponad przeciętną miarę, wynikającą ze społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunków miejscowych". Przepis ten odnosi się do oddziaływania nieruchomości na otoczenie w postaci tzw. immisji pośrednich (np. pyły, zapachy, hałasy, gazy itp.), które są co do zasady dozwolone, o ile nie przekraczają przeciętnej miary w nim wskazanej. Przymiotu strony postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie pozwolenia na budowę nie daje jednak jakiekolwiek oddziaływanie inwestycji na nieruchomości sąsiednie, lecz jedynie oddziaływanie określone w art. 3 pkt 20 Pr. bud., czyli powodujące ograniczenia w zabudowie otoczenia wynikające z odrębnych przepisów. Z przepisu art. 144 Kodeksu cywilnego tego rodzaju ograniczenie w kontekście Prawa budowlanego nie wynika. Ograniczenia takiego nie można bowiem upatrywać tylko w następstwie potencjalnych obciążeń czy uciążliwości dla otoczenia związanych z przyszłym użytkowaniem obiektu budowlanego. Okoliczność występowania tzw. immisji (pośrednich) może rodzić określone roszczenia jedynie na gruncie cywilnoprawnym, lecz nie daje praw strony postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Pr. bud. (por. wyroki NSA z: 26 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 2011/11; 28 kwietnia 2009 r. sygn. akt II OSK 12/08; 26 stycznia 2016 r. sygn. akt II OSK 1365/14; 8 grudnia 2015 r. sygn. akt II OSK 905/14, publ. w CBOSA). Przewidziana w art. 144 Kodeksu cywilnego miara dopuszczalnych zakłóceń jako oparta na kryteriach społeczno-gospodarczego przeznaczenia nieruchomości i stosunkach miejscowych ma charakter autonomiczny wobec regulacji administracyjnoprawnych, w tym również tych, z których mogłyby wynikać ograniczenia w zagospodarowaniu sąsiednich nieruchomości w rozumieniu art. 3 pkt 20 Pr. bud. Także sam tytuł własności sąsiedniej nieruchomości nie daje podstaw do zaskarżenia decyzji udzielającej pozwolenia na budowę. Powołanie się zatem na art. 140 k.c. zgodnie z którym w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, w szczególności może pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą, nie daje także podstaw do wyprowadzenia interesu prawnego. Przepisy prawa cywilnego, w tym art. 140 k.c. może być podstawą prawną do wyprowadzenia interesu prawnego ale tylko w razie gdy przepisy administracyjnego prawa materialnego wprowadzają przesłanki, których ustalenie następuje na podstawie przepisów prawa cywilnego. Innymi słowy przepis art. 140 k.c. może stanowić podstawę do wyprowadzenia interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym, gdy przepis materialnego prawa administracyjnego odsyła do uwzględnienia w stosunkach administracyjnoprawnych w zakresie uprawnienia lub obowiązku prawa własności (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2017 r. sygn. akt II OSK 346/17, LEX nr 2449251). W niniejszej sprawie skarżąca nie wskazał żadnych norm prawa administracyjnego, z których wynikałoby jej prawo do zaskarżenia decyzji udzielającej pozwolenie na budowę. Bez znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego wyroku pozostaje podnoszona w skardze kasacyjnej kwestia istnienia służebności gruntowej na działce nr [...]. Jak wynika z analizy projektu zagospodarowania terenu planowana inwestycja nie ogranicza sposobu korzystania z tej służebności, jak również nie obejmuje projektem zagospodarowania terenu działki przez którą ta służebność przebiega. Zatem rację ma Sąd I instancji, że sam fakt posiadania uprawnień do korzystania ze służebności gruntowej ustanowionej na działce nr [...], zarówno przez właścicieli/użytkowników działki nr [...] (inwestor), jak i działki nr [...] (skarżąca) nie przesądza o oddziaływaniu projektowanej inwestycji na możliwość zabudowy działki skarżącej, a tylko takie ograniczenia mogłoby stanowić źródło lintersu prawnego skarżącej w zaskarżeniu decyzji udzielającej inwestorowi pozwolenia na budowę. Bez znaczenia dla oceny zgodności z prawem zaskarżonego wyroku pozostaje również kwestia stwierdzenia wydania decyzji podziałowej z naruszeniem prawa, w sytuacji gdy decyzja ta nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu, jak również nie może stanowić podstawy do wywiedzenia interesu prawnego skarżącej do bycia stroną niniejszego postępowania. Źródłem interesu prawnego, do bycia stroną postępowania, o której mowa w art. 28 ust. 2 Pr. bud., jest norma prawa powszechnie obowiązującego, a nie skutki czynności prawnej dokonanej przez organ administracji w ramach innego postępowania. W zakresie dotyczącym wywodzenia interesu prawnego z faktu posiadania prawa do miejsc postojowych na terenie sąsiedniej działki. Skarżąca nie wykazała, że były one przedmiotem decyzji udzielającej jej pozwolenia na budowę. Nadto jak wynika z treści ksiąg wieczystych, skarżącej nie przysługuje żadne prawo do miejsc parkingowych na terenie działek objętych decyzją udzielającej pozwolenia na budowę. Skoro wpisy w księgach wieczystych korzystają z domniemania zgodności z rzeczywistym stanem prawnym, to ani organy administracji, ani sąd administracyjny nie mogą tych wpisów podważać, ani prowadzić w tym kierunku postępowania (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2024 r. sygn. akt I OSK 2314/22, LEX nr 3712167). W sytuacji gdy przedmiotem oceny Sądu I instancji było rozstrzygnięcie formalne organu odwoławczego o umorzeniu postępowania odwoławczego z uwagi na brak przymiotu strony podmiotu wnoszącego odwołanie. Zaskarżona decyzja udzielająca pozwolenie na budowę nie podlegała ocenie zarówno organu odwoławczego, jaki Sądu pierwszej instancji pod względem merytorycznym, zatem nie mogło dojść do naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1-3 Pr. bud. poprzez wadliwe zaprojektowanie komunikacji działki nr [...], bowiem kwestia ta nie była w ogóle przedmiotem oceny organu oraz Sądu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił. Jednocześnie na mocy art. 182 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdyż strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Wniosek o zasądzenie od strony skarżącej kasacyjnie na rzecz uczestnika postępowania kosztów postępowania podlegał oddaleniu, gdyż art. 204 p.p.s.a. przewiduje - w razie oddalenia skargi kasacyjnej - możliwość zwrotu niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego poniesionych jedynie przez organ (pkt 1) lub przez skarżącego (pkt 2). Nie przewiduje natomiast możliwości zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez uczestnika postępowania.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 3 kwietnia 2023
- Symbol z opisem
- 6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części, wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
- Hasła tematyczne
- Budowlane prawo
- Skarżony organ
- Wojewoda
- Sędziowie
- Piotr Broda /sprawozdawca/ Roman Ciąglewicz Tomasz Bąkowski /przewodniczący/
Powołane przepisy
- Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
art. 151 · Dz.U. 2022 poz. 329
- Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
art. 28 · Dz.U. 2021 poz. 735
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: II OZ 221/24 · 15 maja 2024
Postanowienie NSA z 15 maja 2024 r., II OZ 221/24 – pozwolenie na budowę
Sygnatura: II SA/Gd 1202/23 · 15 maja 2024
Wyrok WSA w Gdańsku z 15 maja 2024 r., II SA/Gd 1202/23 – pozwolenie na budowę
Sygnatura: II SA/Gd 1094/23 · 15 maja 2024
Wyrok WSA w Gdańsku z 15 maja 2024 r., II SA/Gd 1094/23 – pozwolenie na budowę
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny