II OSK 699/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. sp. z o.o. z siedzibą w W. o zawieszenie postępowania sądowego w sprawie ze skargi kasacyjnej M. sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 października 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 1786/24 w sprawie ze skargi M. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 15 maja 2024 r. znak: KOC/2763/Zs/24 w przedmiocie wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu postanawia: oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 października 2024 r., VII SA/Wa 1786/24, oddalił skargę M. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej: skarżący) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z 15 maja 2024 r. znak: KOC/2763/Zs/24, którym utrzymano w mocy postanowienie Prezydenta m. st. Warszawy z 21 marca 2024 r. nr 59/OCH/PO/2024 odmawiające wydania zaświadczenia o samodzielności lokalu niemieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w W. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 192 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.), wniósł o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu prawomocnego zakończenia postępowania prowadzonego przed Trybunałem Konstytucyjnym, wywołanego skargą konstytucyjną skarżącego z 27 lutego 2024 r., której nadano sygn. akt Ts 36/24, dotyczącej stwierdzenia niezgodności przepisu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z przepisami art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (dalej: Konstytucja RP), w zakresie w jakim przepis ten umożliwia odrzucenie skargi (jako niedopuszczalnej z innych przyczyn) na uchwałę rady gminy w sprawie planu miejscowego, która w sposób szczególny i indywidualny reguluje status planistyczny konkretnej nieruchomości w sytuacji, gdy odrzucenie skargi następuje z powodu wcześniejszego rozpoznania skargi wniesionej na daną uchwałę rady gminy przez poprzedniego właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości oraz gdy wcześniejsza skarga poprzedniego właściciela (użytkownika wieczystego) była oparta na przesłankach faktycznych i prawnych odmiennych od podstaw faktycznych i prawnych skargi nowego właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości, a tym samym odrzucenie skargi nowego właściciela (użytkownika wieczystego) nieruchomości następuje z przyczyn, które nie wypełniają przesłanek res iudicata, naruszając przy tym wywodzone z ww. przepisów Konstytucji RP prawo skarżącego do sądu z uwagi na fakt, iż rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie uzależnione jest od wyniku toczącego się postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (art. 125 ust. 1 pkt 1 p.p.s.a.). W uzasadnieniu wniosku o zawieszenie postępowania podniesiono, że skarga konstytucyjna z 27 lutego 2024 r. wniesiona została w związku z wydaniem przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z 22 listopada 2023 r., II OSK 2165/23, którym oddalono skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lipca 2023 r., VII SA/Wa 1199/22, o odrzuceniu – na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 101 ust. 2 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 40; dalej: u.s.g.), skargi skarżącego na uchwałę Rady Miasta Stołecznego Warszawy z 18 czerwca 2009 r. nr LVII/1706/2009 w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Pola Mokotowskiego. W uzasadnieniu postanowienia z 22 listopada 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne odrzucenie skargi skarżącego na powyższą uchwałę Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie ma przepisów szczególnych regulujących zawieszenie postępowania kasacyjnego, jednakże na podstawie art. 193 p.p.s.a. stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny może zatem zawiesić postępowanie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ze względu na inne toczące się postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym, jeżeli wynik tego postępowania będzie miał wpływ na rozstrzygnięcie sprawy w toczącym się postępowaniu. Treść art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wskazuje na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Ponadto, stwierdzić trzeba, że posłużenie się w ww. przepisie sformułowaniem "sąd może" świadczy o tym, że decyzja w tym przedmiocie została pozostawiona uznaniu sądu. Obowiązkiem sądu jest zatem zbadanie, czy w sprawie zachodzą przesłanki wskazane w niniejszym przepisie oraz czy wstrzymanie biegu sprawy z uwagi na te okoliczności jest celowe. Analizując celowość zawieszenia postępowania, sąd winien wziąć pod uwagę wystąpienie w przyszłości przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżoną decyzją lub innym aktem (art. 145 § 1 pkt 7 i art. 145a k.p.a.), jak i przesłanek wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 272 p.p.s.a.) na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym, już toczącym się postępowaniu. Względy ekonomii procesowej, sprawiedliwości, spójności systemu prawnego oraz jednolitości i stabilności orzecznictwa sądowego przemawiają za potrzebą zawieszenia postępowania w razie badania przez Trybunał Konstytucyjny kwestii zgodności z Konstytucją RP lub aktami wyższego rzędu, aktu normatywnego, który stanowi podstawę do wydania zaskarżonego orzeczenia (por. postanowienie NSA z 6 lipca 2011 r., II FZ 278/11). Powyższe okoliczności sąd podejmujący rozstrzygnięcie na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. powinien oceniać w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle konstytucyjnego nakazu rozpoznawania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 p.p.s.a.). W tym miejscu wyjaśnić należy, że wskazane we wniosku o zawieszenie postępowania przepisy nie były podstawą prawną ani zaskarżonego postanowienia SKO ani wyroku Sądu I instancji z 10 października 2024 r., VII SA/Wa 1786/24. Przepis art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. (w zw. z art. 101 ust. 2 u.s.g.) stanowił natomiast podstawę prawną postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 19 lipca 2023 r., VII SA/Wa 1199/22, które w związku z oddaleniem postanowieniem z 22 listopada 2023 r., II OSK 2165/23, przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej skarżącego, stało się prawomocne. W powyższym postanowieniu Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadne stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, że przedmiotem skargi w sprawie VII SA/Wa 1199/22 "jest § 20 ust. 14 ww. uchwały w zakresie w jakim "zakazuje się adaptacji, rozbudowy i przebudowy istniejących budynków przy ul. [...] oraz ustala się ich docelową likwidację", w zakresie w jakim dotyczy działki nr [...] (której aktualnym użytkownikiem wieczystym oraz właścicielem lokali znajdujących się w budynkach zlokalizowanych na tej działce jest M. sp. z o.o. z siedzibą w W.). W tym zakresie choć w odniesieniu do innego podmiotu orzekały już Sądy Administracyjne, tj. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał wyrok z 27 listopada 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 2291/15, którym została oddalona skarga B. S.A. na ww. uchwałę, tj. podmiotu, który był poprzednim użytkownikiem wieczystym ww. działki oraz właścicielem usytuowanych na niej dwóch budynków; Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 18 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 478/16, oddalił zaś skargę kasacyjną. Z ww. wyroków wynika, że również poprzedni skarżący (B. S.A.) wywodził swój interes prawny z prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości gruntowej oraz z prawa własności. Co więcej, rozpoznając poprzednią skargę na zaskarżoną uchwałę, sądy administracyjne obu instancji prowadziły rozważania przede wszystkim w odniesieniu do tych ustaleń zaskarżonej uchwały, które przewidywały zakaz adaptacji, rozbudowy i przebudowy tych samych budynków oraz ustalają ich docelową likwidację". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie zaistniała przesłanka do zawieszenia postępowania. Samo złożenie skargi konstytucyjnej nie stanowi bowiem podstawy do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, zawieszenie takie ewentualnie możliwe byłoby, gdyby sprawa zawisła już przed Trybunałem Konstytucyjnym. Tymczasem, na dzień orzekania sprawa ze skargi konstytucyjnej, na którą powołał się wnioskodawca nie pojawiła się w wykazie spraw rozpatrywanych przez Trybunał Konstytucyjny. Sprawa ta jest na etapie wstępnego badania, na co wskazuje sygnatura "Ts" (skarga konstytucyjna skarżącego została zarejestrowana pod sygn. akt Ts 36/24), a zatem oczekuje na nadanie biegu przez wyznaczonego sędziego. Nie jest zatem pewne, że wskazanej skardze konstytucyjnej w ogóle zostanie nadany bieg. Stosownie bowiem do treści art. 61 ust. 1 ustawy z 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2393 ze zm.), wniosek złożony przez podmiot, o którym mowa w art. 191 ust. 1 pkt 3-5 Konstytucji, oraz skargę konstytucyjną Prezes Trybunału kieruje do wyznaczonego przez siebie sędziego Trybunału w celu wstępnego rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Dopiero, jeżeli wniosek, o którym mowa w ust. 1, albo skarga konstytucyjna spełniają wymagania przewidziane w ustawie oraz nie zachodzą okoliczności, o których mowa w ust. 4 pkt 3, Trybunał wydaje postanowienie o nadaniu wnioskowi, o którym mowa w ust. 1, albo skardze konstytucyjnej dalszego biegu (art. 61 ust. 2 ww. ustawy). Zatem wszczęcie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym co do istoty jeszcze nie nastąpiło, podczas gdy zawieszenie postępowania sądowego może mieć miejsce do postępowania rozpoczętego i będącego w toku przed Trybunałem (por. postanowienia NSA z: 5 maja 2015 r., I OSK 1121/15; 13 maja 2015 r., I OSK 1203/15; 26 stycznia 2018 r., II FSK 1419/17; 23 listopada 2021 r., I OSK 1948/21). Kierując się zasadą ekonomiki procesowej oraz koniecznością rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że uwzględnienie wniosku skarżącego byłoby sprzeczne z art. 7 p.p.s.a. Wskazać również należy, że skarga konstytucyjna skarżącego nie została na obecną chwilę przyjęta do rozpoznania merytorycznego. Nie jest zatem pewne, że skardze konstytucyjnej skarżącego w ogóle zostanie nadany bieg. Na marginesie należy zaznaczyć, że ewentualne orzeczenie przez Trybunał Konstytucyjny o niezgodności aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie, z Konstytucją może być przesłanką do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego (art. 272 § 1 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.