II OSK 680/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Ewa Dubiel po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1493/21 w sprawie ze skargi K. M. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 10 maja 2021 r. znak DOZ-OAiK.650.1441.2020.BKW w przedmiocie nakazu przywrócenia poprzedniego stanu lokalu 1. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2. zasądza od K. M. na rzecz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kwotę 460 (czterysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 1 grudnia 2021 r., VII SA/Wa 1493/21, w wyniku rozpoznania skargi K.M., uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (dalej: MKiDN) z 10 maja 2021 r., znak DOZ-OAiK.650.1441.2020.BKW oraz poprzedzającą ją decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej: MWKZ) z 9 października 2020 r., znak ZN-I.5143.13.2020.JR w przedmiocie nakazu przywrócenia lokalu do poprzedniego stanu. W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji stwierdził, że MWKZ decyzją z 17 sierpnia 2020 r., znak ZN-I.5143.13.2020.JR, sprostowaną postanowieniem z 2 września 2020 r., działając na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 38 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282 ze zm.), dalej: u.o.z.o.z., a także art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm.), dalej: k.p.a., po przeprowadzeniu 12 sierpnia 2020 r. oględzin lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku przy ul. [...] w K. nakazał K.M. wstrzymanie wszelkich robót remontowych w przedmiotowym lokalu, a następnie decyzją z 9 października 2020 r. na podstawie art. 44 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. nakazał skarżącemu jako właścicielowi ww. lokalu przywrócenie go do poprzedniego stanu, tj. stanu sprzed rozpoczęcia przez niego robót budowlanych poprzez: demontaż trzech łazienek - dwóch wbudowanych w pokoje, trzeciej na zamknięciu korytarza wraz z doprowadzonymi do nich instalacjami oraz pozostałych wykonanych instalacji (elektrycznych i wodnokanalizacyjnych), przywrócenie rzutu pomieszczeń oraz lokalizacji otworów drzwiowych i stolarki do stanu zgodnego z dostarczoną przez właściciela inwentaryzacją, uzupełnieniu usuniętych tynków - w terminie do 31 stycznia 2021 r. W toku postępowania odwoławczego wszczętego odwołaniem złożonym przez skarżącego MKiDN decyzją z 10 maja 2021 r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7 pkt 1 i art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z.o.z., uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej terminu wykonania nakazanych robót budowlanych, wyznaczając go na nowo (do 31 grudnia 2021 r.), w pozostałej zaś części utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję, podzielając ustalenia przyjęte przez organ I instancji odnośnie do tego, że budynek przy ul. [...] w K. stanowi element "Zespołu budynków mieszkalnych przy ul. [...] w K.", wpisanego do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Krakowie (dalej: WKZ) z 4 października 1999 r., znak L.DZ.SOZ-IV/79/99 pod nr. A-1108, przy czym ochroną konserwatorską objęto także wnętrza ww. zespołu budynków. W sprawie bezspornym jest, że skarżący bez wymaganego pozwolenia konserwatorskiego wykonał w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w K. roboty budowlane, które spowodowały przekształcenie jego historycznego układu przestrzennego i funkcjonalnego. Przed wykonaniem robót lokal ten składał się, podobnie jak pozostałe lokale w tym pionie, z rozdzielonych korytarzem trzech pokoi od frontu oraz pokoju, kuchni oraz węzła sanitarnego od strony podwórka i niewielkiego pomieszczenia na zamknięciu korytarza, natomiast sporne roboty doprowadziły do niedopuszczalnego wyodrębnienia od frontu trzech pokoi z łazienkami i aneksami kuchennymi, a od strony podwórka apartamentu. Uwzględniając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że okolicznością bezsporną jest wykonanie w lokalu nr [...] w budynku przy ul. [...] w K. robót budowlanych, których zakres został szczegółowo opisany i udokumentowany w materiale dowodowym, niemniej nie można się zgodzić z twierdzeniem organów, iż wpisanie na podstawie decyzji WKZ z 4 października 1999 r. do rejestru "zespołu budynków" obejmowało również wpisanie poszczególnych lokali budynku i ich układu przestrzennego. Zdaniem Sądu I instancji, wpisanie do rejestru zabytków "zespołu budynków" jest wpisem obszarowym a nie indywidualnym, co nie oznacza, że obiekty znajdujące się na takim obszarze nie podlegają ochronie zabytków. Wprost przeciwnie, wpis obszarowy oznacza, że ochronie prawnej podlegają wszystkie znajdujące się na tym obszarze obiekty. Inny natomiast jest tylko zakres ochrony takich obiektów niż obiektów wpisanych indywidualnie do rejestru zabytków. W przypadku wpisu obszarowego, jak wyjaśnił Sąd, ochronie podlegają zewnętrzne cechy obiektów (tworzące substancję zabytkową). W przypadku wpisu indywidualnego ochrona jest szersza, gdyż obejmuje również wnętrze obiektu, co oznacza, że zezwoleń konserwatora zabytków wymagają również prace budowlane prowadzone wewnątrz budynku wpisanego indywidualnie do rejestru zabytków. Sąd wyjaśnił, że w sytuacji wpisania do rejestru zabytków zespołu budowlanego jego elementami są budynki (obiekty budowlane) tworzące ten zespół. Przedmiotem ochrony jest ten zespół, który tworzą wchodzące w jego skład budynki, ze względu na wyróżniające cechy zespołu (art. 3 pkt 13 u.o.z.o.z.), natomiast w razie wpisania do rejestru zabytków dodatkowo takiego budynku (nieruchomości), który wchodzi w skład zespołu budowlanego, przedmiotem ochrony dodatkowej jest sam budynek ze względu na cechy zabytkowe tego budynku. Objęcie ochroną "zespołu budynków" nie oznacza zatem samo przez się (automatycznie), że ochrona ta rozciąga się na poszczególne budynki i lokale tego układu. Sąd zauważył, że ochrona obszarowa nie jest jednolitą formą, a jej zakres wynika każdorazowo z treści decyzji o wpisie do rejestru zabytków. Inny jest bowiem zakres ochrony w przypadku wpisania do rejestru zabytków układu urbanistycznego, a inny w przypadku zespołu budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 13 u.o.z.o.z., za "historyczny zespół budowlany" uznaje się powiązaną przestrzennie grupę budynków wyodrębnioną ze względu na formę architektoniczną, styl, zastosowane materiały, funkcję, czas powstania lub związek z wydarzeniami historycznymi. Zespół budowlany jest zazwyczaj mniejszą jednostką układu urbanistycznego. Sąd stwierdził, że nie ulega jego wątpliwości, iż w rozpatrywanej sprawie przedmiotem ochrony był "Zespół budynków mieszkalnych przy ul. [...] w K." a nie poszczególne (konkretne) cztery budynki przy ulicy [...] w K. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: MKiDN) złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c., art. 151 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie przez Sąd I instancji wadliwej oceny ustaleń faktycznych dotyczących zakresu ochrony budynku przy ul. [...] w K. i uznanie, że organy wadliwie ustaliły zakres ochrony wynikający z wydania decyzji wpisowej z 4 października 1999 r. o numerze A-1108, jako indywidualny, kiedy w ocenie Sądu ma on charakter wyłącznie obszarowy, kiedy to organy w sposób prawidłowy ustaliły, iż zakres ochrony przedmiotowego budynku polega w tej sprawie również na zapewnieniu mu ochrony indywidualnej uzasadniającej kognicję organów konserwatorskich w sprawach dotyczących wydawania pozwoleń na prace toczące się wewnątrz tego budynku. Błędna weryfikacja ustaleń faktycznych dokonana przez Sąd I instancji doprowadziła do wadliwego uznania, że organ niezasadnie wydał zaskarżoną decyzję, co doprowadziło do bezpodstawnego uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 5 pkt 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o ochronie dóbr kultury (Dz.U. z 1999 r. Nr 98, poz. 1150), dalej: u.o.d.k., poprzez jego błędną wykładnię i niesłuszne uznanie, że wydana na jego podstawie decyzja wpisująca zabytek do rejestru zabytków nie mogła wskazywać na objęcie indywidualną ochroną wpisywanego obiektu, kiedy to prawidłowa wykładnia ówcześnie obowiązującego przepisu powinna wskazywać, iż na jego podstawie można było dokonać zarówno wpisu obszarowego, jak i wpisu indywidualnego; 3) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 3 pkt 13 u.o.z.o.z. poprzez jego niesłuszne zastosowanie w niniejszej sprawie przy ustaleniu zakresu ochrony wynikającej z wydania decyzji WKZ z 4 października 1999 r., pomimo tego, że przepis ten nie obowiązywał w dniu wydania decyzji wpisowej, został wprowadzony do porządku prawnego dużo później, a wobec tego definicja w nim zawarta nie powinna służyć do wykładni pojęć zawartych w decyzji wpisowej; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 9 ust. 3 u.o.z.o.z. poprzez jego niesłuszne zastosowanie w niniejszej sprawie przy ustaleniu zakresu ochrony wynikającej z wydania decyzji WKZ z 4 października 1999 r., pomimo tego, że przepis ten nie obowiązywał w dniu wydania decyzji wpisowej, a wobec tego nie powinien służyć do wykładni pojęć zawartych w tej decyzji; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, art. 151 oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1, a także art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z.o.z. poprzez wadliwe uznanie przez Sąd I instancji, że organy administracji nie miały podstaw do zastosowania ww. przepisów w stosunku do przeprowadzonych prac w budynku przy ul. [...], kiedy to organy konserwatorskie ustalając, iż zabytkowy budynek jest objęty ochroną indywidualną wynikającą z wpisu do rejestru zabytków, miały kognicję do wymagania uzyskania uprzedniego zezwolenia na przeprowadzenie prac wewnątrz tego obiektu, jak i miały prawo i obowiązek do prawnej reakcji w postaci wydania zaskarżonej decyzji nakazującej skarżącemu przywrócenie zabytku do poprzedniego stanu. Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej MKiDN wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz wobec tego, że istota sprawy została w stopniu wystarczającym wyjaśniona - rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym również kosztów zastępstwa procesowego. W odpowiedzi na skargę kasacyjną K.M. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny. Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez skarżący organ na uzasadnionych podstawach. Sąd I instancji dopuścił się bowiem przypisanego mu przez MKiDN naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie wadliwej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, co skutkowało błędnym zastosowaniem w sprawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 135 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 pkt 2 u.o.z.o.z., będącym rezultatem przyjęcia przez Sąd, że wynikająca z decyzji WKZ z 4 października 1999 r., znak L.DZ.SOZ-IV/79/99 ochrona zapewniana budynkowi mieszkalnemu przy ul. [...] w K., jako elementowi zabytkowego "Zespołu budynków mieszkalnych przy ul. [...] w K.", nie obejmuje poszczególnych lokali znajdujących się w tym budynku, w szczególności należącego do skarżącego lokalu nr [...]. Konsekwencją tego błędu było nieprawidłowe stwierdzenie przez Sąd, że wykonywane w lokalu roboty budowlane skutkujące przekształceniem jego historycznego układu przestrzennego i funkcjonalnego nie musiały być poprzedzone uzyskaniem przez skarżącego pozwolenia konserwatorskiego (art. 36 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z.), a przez to na skarżącego nie mógł zostać nałożony obowiązek przywrócenia lokalu do poprzedniego (pierwotnego) stanu. Te ocenę Sąd I instancji sformułował, jak słusznie zostało to zauważone w skardze kasacyjnej, przy błędnym zastosowaniu art. 3 pkt 13 i art. 9 ust. 3 u.o.z.o.z., czemu towarzyszyło pominięcie przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji MKiDN regulacji art. 5 pkt 1 u.o.d.k. Nie stanowi przedmiotu sporu, że w świetle treści decyzji WKZ z 4 października 1999 r. w sprawie wpisania dobra kultury do rejestru zabytków nieruchomych (k. 16 akt adm.) wpisem do rejestru zabytków miasta K. (nr A-1108) zostało objęte dobro kultury stanowiące "Zespół budynków przy ul. [...] w K. w graniach działek nr: [...], [...], [...] i [...] obręb [...]". Organ w rozstrzygnięciu wskazał, że granice zabytku wykreślone zostały na mapie stanowiącej integralną część decyzji, określił komu przysługuje tytuł prawny do wskazanych nieruchomości (działki pozostają własnością Skarbu Państwa, we władaniu Południowej Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych), zaznaczając dodatkowo, iż w ramach ww. nieruchomości ustanowiona została odrębna własność lokali, uszczegóławiając dalej tę kwestię. Elementem podjętego rozstrzygnięcia, poprzedzającego uzasadnienie wydanej decyzji, było równocześnie wskazanie, że objęty ochroną "zespół domów" został wzniesiony w latach 1909-1911, w zwartej zabudowie pierzei ulicznych, jako wielomieszkaniowe domy pracowników kolei, tj. "c.k. urzędników i podurzędników kolei państwowych". Wyjaśnienie to zostało poszerzone o stwierdzenie cyt. "Budynki murowane, podpiwniczone, 4-kondygnacyjne; o malowniczych bryłach i bogatym wystroju architektonicznym tynkowanych elewacji (między innymi: szczyty, ostrosłupowe dachy, wieżyczki rozbudowane obramienia okienne, arkadowe gzymsy wieńczące, balkony). Wewnątrz zachowana częściowo stolarka okienna oraz drzwiowa; w budynku przy ul. [...] bogatszy wystrój sieni i klatki schodowej (sklepienie sieni; drzwi wejściowe do [mieszkań] płycinowe, dwuskrzydłowe z ozdobnymi elementami metalowymi /skrzynki na listy, szyldy/); bramy wejściowe dwuskrzydłowe ,rzeźbione z przeszkleniami i dekoracyjnymi kratami". Podzielić należy stanowisko skarżącego kasacyjnie organu, że przytoczona treść decyzji wpisowej, uwzględniając miejsce jej zamieszczenia (art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a.), w sposób bezpośredni powinna kształtować zakres ochrony zapewnianej zabytkowi, sprawiając, iż jej przedmiotu nie powinno się ograniczać, jak błędnie przyjął Sąd, wyłącznie do zewnętrznych atrybutów budynków, które mają tworzyć ich zabytkową substancję. Kwalifikację zabytku jako dobra kultury organ wyraźnie bowiem powiązał nie tylko z konstrukcją bryły budynków i ich detalami architektonicznymi, ale również z zabytkowymi elementami wystroju i wyposażenia wnętrz, przyjmując, że ich zachowana pierwotna forma pozostaje istotnym komponentem substancji zabytkowej najstarszego w Krakowie zespołu wielomieszkaniowych domów pracowniczych, będących prototypem późniejszych XX-wiecznych osiedli blokowych. Powyższy wniosek pozostaje też spójny z uzasadnieniem ww. decyzji, w której wskazano, że budynki stanowią materialne świadectwo ówczesnych rozwiązań architektonicznych, upodobań estetycznych i przemian społecznych, wraz z dodaniem, iż ich usytuowanie i kształt architektoniczny posiada również "walor urbanistyczny". Posłużenie się w rozstrzygnięciu określeniem "Zespół budynków przy ul. [...] w K.", zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, służy identyfikacji zabytku, która jakkolwiek opiera się na jego ujęciu odwołującym się do wskazania, że zabytek stanowi zgrupowanie powiązanych ze sobą budynków, tym niemniej takie działanie na płaszczyźnie opisowej nie odbierało poszczególnym budynkom wchodzącym w skład zespołu walorów pozwalających traktować każdy z budynków jako samodzielny przedmiot ochrony z uwagi na to, że stanowiąc ważne dzieło budownictwa, mają one znaczenie dla dziedzictwa i rozwoju kulturalnego ze względu na posiadaną wartość historyczną (art. 5 pkt 1 w zw. z art. 2 u.o.d.k.). W pełni trafne jest tym samym założenie MKiDN, że objęcie pięciu budynków wspólnym rozstrzygnięciem decyzji o wpisie dobra kultury do rejestru nie jest równoważne brakowi "indywidualnego" wpisu tychże obiektów, w tym budynku, w którym znajduje się należący do skarżącego lokal mieszkalny, do rejestru zabytków nieruchomych, co nie pozwala postrzegać spornego wpisu jako wpisu "obszarowego", którego skutkiem na płaszczyźnie wyznaczonej przez treść art. 43 ust. 1 pkt 2 i art. 45 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 44 ust. 1 pkt 1 u.o.z.o.z. byłaby bezskuteczność działań interwencyjnych podjętych przez organy konserwatorskie, determinowana niemożnością przyznania jakiejkolwiek ochrony (zabytkowemu) układowi przestrzennemu i dyspozycji wnętrz budynku przy ul. [...], którego wysoki standard wykonania, jak się podkreśla w karcie ewidencyjnej, ma stanowić świadectwo zajmowania przez urzędników kolejowych jako pracowników państwowych na przełomie XIX/XX w. wysokiej pozycji w hierarchii społecznej. Okoliczność, że przepis art. 5 pkt 1 u.o.d.k. stwierdza, iż pod względem rzeczowym przedmiotem ochrony są m.in. "zespoły budowlane o wartości architektonicznej", zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest niewystarczający, by uznać, że "Zespół budynków przy ul. [...] w K." powinno się kwalifikować jako formę zabytku obszarowego/przestrzennego (w wyroku zespół budowlany został określony jako "mniejsza jednostka układu urbanistycznego"), a tym bardziej wprost odnosić do niego treść art. 3 pkt 13 u.o.z.o.z., definiującego pojęcie historycznego zespołu budowlanego. Określenie przedmiotu ochrony dobra kultury uznanego za zabytek i na tej podstawie wpisanego do rejestru na gruncie przepisów u.o.d.k., powinno uwzględniać dyspozycję art. 142 ust. 1 u.o.z.o.z., co nie pozwala wartości historycznej, naukowej lub artystycznej przypisywanej zabytkowi redefiniować poprzez posłużenie się przy jej wyznaczaniu na nowo konstrukcjami przyjętymi w aktualnie obowiązujących przepisach u.o.z.o.z., pomijając tym samym treść decyzji wpisowej. Względy, do których nawiązał szeroko Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, poddając ocenie różnicującej odrębne przedmioty ochrony obiektów objętych wpisami "indywidualnym" i "obszarowym", mają swoją doniosłość, jednakże na gruncie rozpatrywanej sprawy wiązać ją można wyłącznie z faktem znajdowania się ww. budynku przy ul. [...] w obrębie układu urbanistycznego Wesołej wpisanego do rejestru zabytków odrębną decyzją z 16 lutego 1984 r. (nr A-650), a także na obszarze uznanym za Pomnik Historii – "Kraków historyczny zespół miasta" zarządzeniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z 8 września 1994 r. (M.P. Nr 50, poz. 418). Z przedstawionych powodów, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a. oraz uznając, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok i oddalił wniesioną skargę na decyzję MKiDN z 10 maja 2021 r. W oparciu o poczynione wcześniej uwagi przyjąć należało, że brak było w sprawie podstaw do podważenia zaskarżonego rozstrzygnięcia, albowiem przeprowadzone postępowanie sądowe nie pozwala dostrzec w działaniu orzekających organów istotnych naruszeń procesowych, a równocześnie zgromadzony materiał dowodowy uzasadnia przyjęcie za MKiDN, iż nakaz, którego adresatem jest skarżący, pozostaje właściwym środkiem sankcjonującym naruszenie przez skarżącego wymogu uzyskania pozwolenia konserwatorskiego na podjęcie zaplanowanych w lokalu nr 16 robót budowlanych, mającym na celu przywrócenie temu lokalowi pierwotnego rozplanowania i utraconych w wyniku przeprowadzonych prac walorów zabytkowych. O kosztach postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.