Wróć do: Orzeczenia NSA

Sygnatura

II OSK 668/24

Wyrok NSA z 17 czerwca 2026 r., II OSK 668/24 – warunki zabudowy terenu

Wynik

Oddalono skargę kasacyjną

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data orzeczenia
17 czerwca 2026
Prawomocne
tak

Treść rozstrzygnięcia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Wojciech Mazur sędzia del. WSA Paweł Dańczak (sprawozdawca) Protokolant: starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 643/23 w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 23 marca 2023 r. znak SKO.ZP/415/57/2023 w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy oddala skargę kasacyjną.

Analiza z kontekstem sprawy

Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?

Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.

Zapytaj AnyLawyer o to orzeczenie

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie (dalej: Sąd I instancji) wyrokiem z 28 lipca 2023 r., II SA/Kr 643/23, oddalił skargę A. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 23 marca 2023 r., znak SKO.ZP/415/57/2023 utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 1 lutego 2023 r., znak G.6730.48.2022 ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji pn.: "Budowa farmy fotowoltaicznej o mocy do 2 MW wraz infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...] położnej w miejscowości [...], gmina [...]". Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym: Pismem z 10 listopada 2022 r. P. [...] Sp. z o.o. złożyła do Wójta Gminy [...] wniosek o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji pn.: "Budowa farmy fotowoltaicznej o mocy do 2 MW wraz infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...] położnej w miejscowości [...], gmina [...]". W toku postępowania przed organem I instancji zastrzeżenia do zamierzenia inwestycyjnego złożyła A. N. Wskazała ona, że jest to ponowny wniosek P. [...] Sp. z o.o. dotyczący prawie takiego samego zamierzenia inwestycyjnego, tym razem jednak, wniosek dotyczy farmy fotowoltaicznej o mocy do 2 MW (podczas gdy poprzedni dotyczył farmy o mocy do 4 MW). Jednak w dalszym ciągu chodzi o przedsięwzięcie polegające na budowie infrastruktury umożliwiającej produkcję energii z odnawialnych energii, gdzie zastosowanie znajdzie art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dalej: u.p.z.p., (wymóg "dobrego sąsiedztwa"). Wskazała też, że sprawa była już przedmiotem analizy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie, który w sposób jasny i wyczerpujący przedstawił analizę prawną, jak również przytoczył ugruntowane orzecznictwo (sygn. akt: SKO.ZP/415/268/2022), wskazując, że nie można uznać, że lokalizacja urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, miałaby być na podstawie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. zwolniona od wymogów ustanowionych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 (por. m.in. wyroki NSA o sygn. akt: II OSK 794/16, II OSK 2727/17, II OSK 2758/16). Jak wskazano w cytowanych wyżej wyrokach, treść 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. świadczy, że wolą ustawodawcy jest, aby inwestycje, w ramach których planuje się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 KW (z wyjątkami w ustawie przewidzianymi, które jednak nie znajdą zastosowania w niniejszej sprawie) były realizowane przede wszystkim na podstawie ustaleń planu miejscowego. Nie wyklucza to oczywiście możliwości ubiegania się o decyzję o warunkach zabudowy takiej inwestycji, ale wówczas wymagane jest spełnienie wymogów art. 61 ust. 1 pkt 1–5 u.p.z.p. Następnie Wójt Gminy [...] decyzją z 1 lutego 2023 r. ustalił warunki zabudowy dla inwestycji pn.: "Budowa farmy fotowoltaicznej o mocy do 2 MW wraz infrastrukturą towarzyszącą na działce nr [...] położnej w miejscowości [...], gmina [...]". W uzasadnieniu do wskazanej decyzji organ wskazał, że inwestycja polegająca na budowie farmy fotowoltaicznej o mocy maksymalnej do 2MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, wymaga w myśl art. 59 ust. 1 u.p.z.p. ustalenia warunków zabudowy. Wniosek o ustalenie warunków zabudowy złożony przez inwestora zawiera niezbędne informacje określone w art. 52 ust. 2 u.p.z.p. Teren objęty decyzją spełnia wymogi stawiane w art. 61 ust. 1 u.p.z.p. Gmina [...] w obszarze wskazanym we wniosku nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, dlatego też niniejsza decyzja o warunkach zabudowy została przygotowana zgodnie z art. 60 ust. 1 i 4 u.p.z.p. Podkreślono też, że projekt niniejszej decyzji o warunkach zabudowy został opracowany przez mgr inż. arch. B. K. uprawnionego urbanistę nr uprawnień [...]. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A. N. Rozpoznając sprawę w wyniku złożonego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z 23 marca 2023 r. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z 1 lutego 2023 r. W uzasadnieniu do wydanej decyzji organ odwoławczy wskazał, że w drodze wyjątku przewidzianego w art. 61 ust. 3, przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. W rozpoznawanej sprawie ma miejsce określenie sposobu zagospodarowania i warunków zabudowy terenu, dla którego brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Nie jest też sporne, że planowana inwestycja - farma fotowoltaiczna o mocy do 2 MW - jest inwestycją, o której mowa w art. 2 pkt 13 ustawy o odnawialnych źródłach energii. Mając na uwadze aktualną linię orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego, Kolegium przyjęło pogląd, że lokalizacja farmy fotowoltaicznej dokonywana na podstawie przepisów u.p.z.p. niezależnie od jej mocy, zgodnie z art. 61 ust. 3 tej ustawy, nie wymaga oceny przesłanki zasady dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej. Kolegium podkreśliło, że inwestycja będzie prowadzona na działce nr [...] w miejscowości [...], gmina [...] stanowiącej użytek rolny klasy RIVa. Inwestycja ta, jako realizowana na gruntach klasy IV, nie wymaga uzyskania zgody na przeznaczenie na cele nierolnicze (art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych). W konsekwencji należało uznać, że warunek zawarty w art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p., również jest spełniony. Niezależnie od tego na podstawie art. 53 ust. 4 pkt 6 u.p.z.p. Wójt Gminy [...] 21 grudnia 2022 r. wystąpił do Starosty [...] o uzgodnienie projektu decyzji ustalającej warunki zabudowy dla budowy farmy fotowoltaicznej na działce nr [...] w [...]. Starosta Powiatu [...], jako organ właściwy w zakresie ochrony gruntów rolnych, dokonał uzgodnienia w trybie art. 53 ust. 5 u.p.z.p. Teren inwestycji nie podlega specjalnym warunkom ekologicznym, nie występują na nim pomniki przyrody, ani inne elementy przyrodnicze podlegające ochronie. Działka nr [...] w [...] nie leży na terenie osuwiskowym lub zagrożonym osuwaniem się mas ziemnych. Z pisma Kierownika Nadzoru Wodnego [...] - Państwowego Gospodarstwa Wodnego - Wody Polskie z 9 grudnia 2022 r. wynika, że na działce nr [...] w [...] "nie widnieje zapis o występowaniu urządzeń melioracji wodnych". Jak stanowi art. 56 w związku z art. 64 ust. 1 u.p.z.p. nie można odmówić ustalenia warunków zabudowy, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. Przepis art. 1 ust. 2 nie może stanowić wyłącznej podstawy odmowy ustalenia warunków zabudowy. Zatem w przypadku, gdy zamierzenie inwestycyjne pozostaje w zgodzie z przepisami odrębnymi, brak jest podstaw do odmowy ustalenia warunków zabudowy. Przepisami odrębnymi, do których odwołuje się ww. przepis są przede wszystkim przepisy, umiejscowione w innych (odrębnych) aktach prawnych niż sama ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W niniejszej sprawie nie ujawniono, aby planowane przedsięwzięcie było sprzeczne przepisami prawa. Odnośnie pozostałych zarzutów odwołania A. N. Kolegium wyjaśniło, że realizacja objętego wnioskiem zamierzenia inwestycyjnego, tzw. "farmy fotowoltaicznej", tj. w istocie instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, następuje na zasadach szczególnych, z uwzględnieniem przesłanki z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. W tym takim przypadku nie sporządza się analizy urbanistycznej, ponieważ nie obowiązuje zasada kontynuacji tak funkcji, jak i parametrów zabudowy. Co do kolejnego zarzutu organ stwierdził, iż brak jest podstaw do przyjęcia, aby liczba miejsc parkingowych była obligatoryjnym elementem decyzji ustalającej warunki zabudowy. Określenie konkretnej ilości miejsc parkingowych należy do kompetencji organów administracji architektoniczno-budowlanej podobnie jak ocena, czy dana inwestycja zabezpiecza wymaganą ilość miejsc parkingowych. W związku z tym to na etapie sporządzania projektu budowlanego i jego oceny w procesie udzielania pozwolenia na budowę inwestor będzie musiał, stosownie do § 18-21 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, określić taką liczbę miejsc parkingowych, która będzie niezbędna do prawidłowego korzystania lub funkcjonowania danej inwestycji. Jednocześnie, jak wskazuje się w orzecznictwie, za dopuszczalne należy uznać także ustalenie w decyzji o warunkach zabudowy, o obowiązku zapewnienia miejsc postojowych, poprzez określenie ich ilości stosunkowo do powierzchni przeznaczonej na usługi. Potrzeba jednak zawarcia w decyzji o warunkach zabudowy takiego zapisu powinna być zawsze uwarunkowana okolicznościami sprawy, a w niniejszej sprawie inwestycja nie dotyczy zabudowy usługowej, czy mieszkaniowej, a instalacji odnawialnego źródła energii, która nie generuje ruchu samochodowego i potrzeby zapewnienia miejsc postojowych. Skargę na powyższą decyzję wniosła A. N., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym wyrokiem Sąd I instancji oddalił wniesioną skargę. W ocenie Sądu I instancji, na gruncie niniejszej sprawy, z treści art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym od 29 sierpnia 2019 r. mającym zastosowanie w niniejszej sprawie, wynika, że zasada dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.) nie ma zastosowania do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, a wiec do instalacji, której dotyczy wniosek, tj. "Budowa farmy fotowoltaicznej o mocy do 2 MW wraz infrastrukturą towarzyszącą". Ustalając warunki zabudowy dla takiej inwestycji w oparciu o art. 61 ust. 3 u.p.z.p., zdaniem Sądu I instancji nie ma również podstaw do zastosowania art. 10 ust. 2a u.p.z.p. Z treści wskazanej normy wynika, że w studium ustala się rozmieszczenie urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW. Wskazany przepis nie stanowi jednak podstawy dla odmowy wydania decyzji o warunkach zabudowy lub stosowania art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Gdyby uznać, że wskazany przepis stanowi podstawę dla odmowy wydania o warunkach zabudowy, to oznaczałoby to w konsekwencji, że studium, które jest aktem wewnętrznym, determinowałoby dopuszczalność czy też warunki, na których ma być wydawana decyzja o warunkach zabudowy. To z kolei pozostawałoby w sprzeczności z art. 56 w zw. art. 64 ust. 1 u.p.z.p., zgodnie z którym nie można odmówić ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego, jeżeli zamierzenie inwestycyjne jest zgodne z przepisami odrębnymi. Przepis art. 1 ust. 2 nie może stanowić wyłącznej podstawy odmowy ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego. Poza tym teza, że z norma art. 10 ust. 2a u.p.z.p. może stanowić podstawę dla odmowy wydania decyzji WZ, pozostaje również w sprzeczności z brzmieniem art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. (w brzmieniu obowiązującym od 29 sierpnia 2019 r.). Skoro bowiem z treści art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wynika, że przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, to oznacza to jednocześnie, że możliwe jest w ogóle wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Gdyby natomiast taka możliwość, to znaczy wydania decyzji o warunkach zabudowy dla takiej instalacji była wyłączona, z tego powodu, że istnieje obowiązek realizacji tej inwestycji wyłącznie o zapisy planu miejscowego, to wskazany zapis art. 61 ust. 3 u.p.z.p. byłby całkowicie zbędny. Nie byłoby bowiem potrzeby wyłączania, w odniesieniu do instalacji odnawialnego źródła energii, stosowania przepisów, które regulują zasady wydawania decyzji o warunkach zabudowy, skoro i tak decyzja taka nie mogłaby być wydana. Wydanie decyzji o warunkach zabudowy nie jest możliwe natomiast wówczas, jeżeli – jak wynika z brzmienia art. 62 ust. 2 u.p.z.p. – wniosek o ustalenie warunków zabudowy dotyczy obszaru, w odniesieniu do którego istnieje obowiązek sporządzenia planu miejscowego. W takiej sytuacji postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia warunków zabudowy zawiesza się do czasu uchwalenia planu. Ponadto, jak wynika z treści art. 10 ust. 2 pkt 8 u.p.z.p., w studium wskazuje się obszary, dla których obowiązkowe jest sporządzenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego na podstawie przepisów odrębnych, w tym obszary wymagające przeprowadzenia scaleń i podziału nieruchomości, a także obszary przestrzeni publicznej. Stosownie natomiast do art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. w planie miejscowym określa się w zależności od potrzeb granice terenów pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu oraz występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko, przy czym te tereny i ich strefy ochronne znajdują się w granicach obszaru, o którym mowa w art. 10 ust. 2a. Taka sytuacja nie występuje jednak na gruncie niniejszej sprawy, co czyni podniesiony zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. bezzasadnym. W ocenie Sądu I instancji nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji gdy wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla budowy farmy fotowoltaicznej o mocy maksymalnej do 2 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na działce nr [...] w miejscowości [...], narusza interes prawny skarżącego oraz właścicieli działek znajdujących się w sąsiedztwie, poprzez ograniczenie w sposobie korzystania z nieruchomości, jej zabudowy, a także w spadku wartości działki. Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 1 i 2 u.p.z.p. każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich (pkt 1); ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych (pkt 2). Podniesiony przez skarżącą art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. ustanawia ogólną zasadę ochrony interesu prawnego podmiotu trzeciego przy zagospodarowywaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych na skutek ustalenia na ich rzecz warunków zabudowy lub warunków lokalizacji celu publicznego. Ochrona przewidziana w art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. obejmuje oddziaływanie jednej nieruchomości na drugą. Jednakże nie oznacza to, że ochrona tych interesów sięga tak daleko, że może uniemożliwiać inwestorowi realizację zamierzenia budowlanego, gdy jest ono zgodne z przepisami. O ile zatem na gruncie niniejszej sprawy skarżąca była stroną postępowania, o tyle nie oznacza to, że możliwość wydania decyzji o warunkach zabudowy jest uwarunkowana zgodą czy zezwoleniem na inwestycję wyrażoną przez skarżącą. Z tego względu wskazany zarzut nie jest uzasadniony. Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła A. N., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, rozpoznania skargi na rozprawie, a także zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 u.p.z.p. w zw. z art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. poprzez jego błędną interpretację, polegającą na przyjęciu, że z treści art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w brzmieniu obowiązującym od 29 sierpnia 2019 r. wynika, że zasada dobrego sąsiedztwa (art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p.) nie ma zastosowania do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 roku o odnawialnych źródłach energii, podczas gdy właściwa interpretacja przedmiotowego przepisu prowadzi do wniosku, że lokalizacja farmy fotowoltaicznej, w zależności od jej mocy, wymaga oceny przesłanki "sąsiedztwa" oraz dostępu do drogi publicznej, albowiem winna być dokonywana z uwzględnieniem pozostałych przepisów ustawy, normujących kwestie lokalizacji mikroinstalacji oraz urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 100 kW (art. 10 ust. 2a, art. 15 ust. 3a), 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. w zw. z art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 140 i 144 kodeksu cywilnego poprzez ich niezastosowanie, w sytuacji gdy wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla budowy farmy fotowoltaicznej o mocy maksymalnej do 2 MW wraz z infrastrukturą towarzyszącą, na działce nr [...] w miejscowości [...], narusza interes prawny skarżącej oraz właścicieli działek znajdujących się w dalszym sąsiedztwie, poprzez nieuzasadnione ograniczenie prawa własności (działka nr [...]) w sposobie korzystania z nieruchomości, jej zabudowy, zakłóceniem korzystania z nieruchomości, immisji hałasu, a także w spadku wartości działki, 3) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez wadliwą kontrolę działalności organu administracyjnego wyrażającą się w braku wnikliwego rozpoznania sprawy w zakresie naruszenia interesu prawnego skarżącej, co w konsekwencji nie znalazło odzwierciedlenia w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, a co uniemożliwia merytoryczną kontrolę kasacyjną zapadłego orzeczenia, i w rezultacie przyjęcie, że realizacja zamierzenia budowlanego jest zgodna z przepisami, 4) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 151 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i oddalenie skargi w całości, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja w świetle wyżej opisanych zarzutów nie odpowiadała prawu, co powinno skutkować jej uchyleniem na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach wyznaczonych skargą kasacyjną, uwzględniając jednak z urzędu przesłanki nieważności postępowania. Zgodnie natomiast z art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna może zostać oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego, polegającym na jego błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu, albo na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, o ile uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznawana skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw. W związku z tym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną obejmuje ocenę podniesionych w niej zarzutów, zgodnie z art. 193 zd. 2 p.p.s.a. Za niezasadne należało uznać sformułowane przez skarżącą kasacyjnie zarzuty błędnej wykładni art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 3, art. 10 ust. 2a oraz art. 15 ust. 3 pkt 3a ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, dalej: "u.p.z.p.". Argumentacja skarżącej opierała się w istocie na założeniu, że wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy dla farmy fotowoltaicznej, w zależności od jej mocy, powinno być uzależnione od spełnienia przesłanki określanej mianem zasady dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę stanowiska tego nie podziela. Rozstrzygające znaczenie ma brzmienie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. obowiązujące w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Przepis ten stanowi, że wymogów określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych, urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy o odnawialnych źródłach energii, dalej: "u.o.z.e.". Oznacza to, że w odniesieniu do wskazanych przez ustawodawcę rodzajów inwestycji wyłączono konieczność spełnienia części warunków, od których co do zasady zależy możliwość wydania decyzji ustalającej warunki zabudowy. Wyłączenie to obejmuje wymaganie, aby co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, była zagospodarowana w sposób umożliwiający określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy, w szczególności w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Wyłączeniu podlega również warunek dostępu terenu inwestycji do drogi publicznej. Brzmienie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. zostało nadane ustawą z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1524). Zgodnie z art. 2 pkt 13 u.o.z.e. przez instalację odnawialnego źródła energii należy rozumieć wyodrębniony zespół urządzeń służących do wytwarzania energii, opisanych za pomocą danych technicznych i handlowych, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, albo zespół obiektów budowlanych i urządzeń tworzących całość techniczno-użytkową przeznaczoną do wytwarzania biogazu rolniczego, wraz z połączonym z takim zespołem magazynem energii elektrycznej lub magazynem biogazu rolniczego. Z kolei art. 2 pkt 22 u.o.z.e. zalicza do odnawialnych źródeł energii odnawialne, niekopalne źródła energii, obejmujące między innymi energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, geotermalną i hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, a także energię uzyskiwaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz biopłynów. Nie może zatem budzić wątpliwości, że farma fotowoltaiczna stanowi instalację odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e., a co za tym idzie, miał do niej zastosowanie powołany wcześniej art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Dodać można, że w uzasadnieniu projektu wspomnianej wyżej nowelizacji z 2019 r. wyjaśniono, że interwencja ustawodawcza była konieczna ze względu na występujące w orzecznictwie rozbieżności dotyczące kwalifikowania urządzeń służących do wytwarzania energii ze źródeł odnawialnych jako urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Z tego względu zaproponowano rozszerzenie zakresu tego przepisu o instalacje odnawialnego źródła energii. Konsekwencją projektowanej zmiany miało być wyłączenie przy ustalaniu warunków zabudowy dla takich instalacji zarówno zasady dobrego sąsiedztwa, jak i wymogu dostępu do drogi publicznej (druk sejmowy nr 3656, pkt 5). Wskazać należy, że skarga kasacyjna również powołuje się na ww. uzasadnienie, lecz czyni to instrumentalnie, tj. z pominięciem kluczowych dla sprawy fragmentów Kwestia niestosowania wobec farm fotowoltaicznych przesłanek przewidzianych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.z.p. wywoływała w przeszłości rozbieżności w judykaturze, czego zresztą dowodem są powołane w skardze kasacyjnej orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych w sprawach o sygn. II SA/Bd 504/22 i II SA/Kr 394/22 prezentujące odmienne stanowisko niż przyjęte przez Naczelny Sąd Administracyjny choćby na gruncie niniejszego przypadku. Przejawem tych rozbieżności był zresztą również wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 grudnia 2020 r., II OSK 3705/19, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – CBOSA. Stanowisko wyrażone w powyższym wyroku nie utrzymało się jednak w późniejszym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego zaś powołane wcześniej wyroki sądów wojewódzkich zostały uchylone w toku kontroli instancyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny wraz z poprzedzającymi je decyzjami organów administracji publicznej. Przekonującą wykładnię omawianych regulacji przedstawiono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 czerwca 2023 r., II OSK 1407/22, CBOSA. Wskazano w nim, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p., w części wprowadzającej kolejne odstępstwo od reguły ustanowionej w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., nie nasuwa istotnych wątpliwości językowych. W odniesieniu do instalacji odnawialnych źródeł energii przepis ten wprost odsyła bowiem do definicji zawartej w odrębnej ustawie. Skoro zatem ustawodawca nakazał posługiwanie się przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy dotyczącej instalacji OZE definicją legalną zamieszczoną w u.o.z.e., organ administracji nie może dokonywać wykładni prowadzącej do zmiany zakresu tej definicji albo do jej faktycznego zakwestionowania. Z punktu widzenia wykładni gramatycznej art. 61 ust. 3 u.p.z.p. jest jednoznaczny. Przesądza on wprost, że przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. nie stosuje się między innymi do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.p.z.e. Odmiennego wniosku nie można wyprowadzić z art. 10 ust. 2a u.p.z.p., na który powołano się w skardze kasacyjnej, zresztą z argumentacją dotyczącą innego brzmienia niż obowiązujące w dacie decyzji kończącej sprawę przed organami administracji. Z przepisu tego wynika, że jeżeli na obszarze gminy przewiduje się wyznaczenie terenów, na których rozmieszczone mają być urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej przekraczającej 500 kW, jak również związane z nimi strefy ochronne powodujące ograniczenia w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, ich rozmieszczenie powinno zostać określone w studium. Obowiązek ten nie obejmuje wolnostojących urządzeń fotowoltaicznych o zainstalowanej mocy elektrycznej nieprzekraczającej 1000 kW, lokalizowanych na gruntach rolnych stanowiących użytki rolne klas V, VI i VIz oraz nieużytki w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 26 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wyłączenie dotyczy także urządzeń innych niż wolnostojące. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 3 pkt 3a Upzp w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, zależnie od występujących potrzeb, określa się granice terenów przeznaczonych pod budowę urządzeń, o których mowa w art. 10 ust. 2a Upzp, oraz granice ich stref ochronnych związanych z ograniczeniami w zabudowie, zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, a także z występowaniem znaczącego oddziaływania tych urządzeń na środowisko. Podkreślić trzeba jednak, że z powołanych wyżej regulacji wynika jedynie, że urządzenia służące do wytwarzania energii z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW oraz powiązane z nimi strefy ochronne powinny zostać rozmieszczone w studium, aby następnie – pod warunkiem uchwalenia planu miejscowego – możliwość ich lokalizacji mogła zostać przewidziana w tym planie. Przepisy art. 10 ust. 2a i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. dotyczą zatem wyłącznie lokalnego porządku planistycznego, obejmującego studium oraz miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego. Zakres ich zastosowania ogranicza się więc tylko do tych gminnych aktów planistycznych i nie rozciąga się na postępowanie w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy. Nie można w tej sytuacji uznać, że art. 10 ust. 2a u.p.z.p. w jakikolwiek sposób wyznacza treść decyzji o warunkach zabudowy. Tym bardziej nie może być rozumiany jako regulacja ograniczająca możliwość ustalenia warunków zabudowy dla wymienionych w nim instalacji odnawialnych źródeł energii wyłącznie do obszarów wskazanych w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym sprawę podziela w tym zakresie pogląd wyrażony w wyroku z 13 czerwca 2023 r., II OSK 1407/22. W orzeczeniu tym trafnie przyjęto, że brak wskazania w studium urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej przekraczającej 500 kW nie wyłącza z góry możliwości ustalenia dla takiej inwestycji warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Wniosek ten wynika zresztą także z art. 9 ust. 4 u.p.z.p., zgodnie z którym ustalenia studium wiążą organy gminy przy sporządzaniu miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Jednocześnie, stosownie do art. 9 ust. 5 u.p.z.p., studium nie jest aktem prawa miejscowego. Jego postanowienia nie mogą więc wiązać organu administracji na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy. W konsekwencji ani art. 10 ust. 2a u.p.z.p., ani art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. nie stanowią podstaw normatywnych, które organ powinien uwzględniać przy ustalaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Analogiczne stanowisko zostało wyrażone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 2023 r., II OSK 1421/22, CBOSA. W aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przeważa pogląd, że art. 61 ust. 3 u.p.z.p. jednoznacznie wyłącza stosowanie warunków określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. Dotyczy to zarówno zasady dobrego sąsiedztwa, jak i wymogu zapewnienia inwestycji dostępu do drogi publicznej. Jeżeli teren planowanej inwestycji nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, dopuszczalny sposób jego zabudowy określa się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego albo decyzji o warunkach zabudowy. Oznacza to, że lokalizacja farmy fotowoltaicznej na podstawie przepisów u.p.z.p., niezależnie od mocy tej instalacji, nie wymaga – zgodnie z art. 61 ust. 3 tej ustawy – badania zgodności inwestycji z zasadą dobrego sąsiedztwa ani spełnienia warunku dostępu do drogi publicznej. Pogląd ten znajduje potwierdzenie również w innych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 25 maja 2023 r., II OSK 805/23, z 17 stycznia 2023 r., II OSK 2706/22, z 11 stycznia 2023 r., II OSK 2619/22, oraz z 12 października 2022 r., OSK 1482/21 CBOSA. Z przedstawionych przyczyn należało stwierdzić, że skarga kasacyjna w zakresie zarzutów podniesionych odnośnie do naruszenia wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Niezasadny okazał się także zarzut naruszenia prawa materialnego w zakresie art. 6 ust. 2 pkt u.p.z.p. Przepis ten przewiduje, że każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. W doktrynie wskazuje się, że regulacja zawarta w ww. przepisie określa prawo do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych, ale co istotne art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. nie może jednocześnie stanowić samodzielnie źródła interesu prawnego. Zakres przedmiotowy takiej ochrony jest szeroki i obejmuje różne formy oddziaływania "jednej nieruchomości na drugą", ale zawsze bezpośrednio w związku z zagospodarowaniem terenu. Trzeba jednak pamiętać, że ochrona prawna jest realizowana w granicach przepisów u.p.z.p. i obejmuje udział w postępowaniu w sprawie wydania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w charakterze strony w tym także legitymację skargową do wszczęcia sądowej kontroli takiej decyzji (por. J. H. Szlachetko, K. Szlachetko [w:] M. Beim i in., Planowanie i zagospodarowanie przestrzenne. Komentarz, Warszawa 2024, art. 6; SIP Lex). W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie skorzystała ze środków służących ochronie jej interesu, czego wyrazem jest fakt, iż kontrola sprawy dotarła do etapu zakończonego niniejszym orzeczeniem. Okoliczność, że mimo skorzystania z przewidzianych przepisami środków ochrony nie został przez stronę osiągnięty oczekiwany przez nią rezultat, nie może jednak stanowić podstawy do sformułowania zarzutu naruszenia art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. Przepis ten nie stanowi wszak promesy określonego rezultatu, zwłaszcza w sytuacji, kiedy zagospodarowanie terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych nastąpiło w granicach, a więc w zgodzie z przepisami u.p.z.p., jak to miało miejsce w niniejszej sprawie. Odnośnie zaś podnoszonego również w ramach tego zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 140 i 144 k.c., nie mógł on odnieść zamierzonego skutku, wszak kwestia ewentualnych przyszłych ograniczeń w sposobie korzystania z własności skarżącej oraz immisji wywoływanych przez sporną instalację fotowoltaiczną może być przedmiotem roszczeń podnoszonych na drodze cywilnoprawnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się także wskazywanych skargą kasacyjną naruszeń prawa procesowego. Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom skargi, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający i pozwalał na należyte ustalenie jej stanu faktycznego. Wyrok Sądu I instancji nie uchybiał jednocześnie wymogom art. 141 § 4 p.p.s.a., a jego uzasadnienie zawierało wszystkie niezbędne elementy, umożliwiając Naczelnemu Sądowi Administracyjnego należytą kontrolę instancyjną. Dodać zresztą wypada, że zarzutem naruszenia ww. przepisu nie można zwalczać orzeczenia sądu administracyjnego z tego tylko powodu, że zawarta w nim ocena prawna jest niesatysfakcjonująca dla strony , a tak de facto było w niniejszej sprawie. Tym samym Sąd I instancji nie naruszył art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., a poprzez fakt, iż zasadnie oddalił wniesioną do niego skargę, nie mógł także naruszyć art. 151 p.p.s.a. Podsumowując, wobec faktu, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty okazały się nieusprawiedliwione, podlegała ona oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Informacje o sprawie

Data wpływu
2 kwietnia 2024
Hasła tematyczne
Zagospodarowanie przestrzenne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Sędziowie
Andrzej Jurkiewicz /przewodniczący/ Paweł Dańczak /sprawozdawca/ Wojciech Mazur

Powołane przepisy

Inne orzeczenia w tej sprawie

Powiązane dokumenty

Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny