II OSK 650/23

Dnia 5 maja 2023 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 5 maja 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 835/22 w sprawie ze skargi K. S. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 15 września 2022 r., nr WOP.7722.86.2022.MM w przedmiocie umorzenia postępowania zażaleniowego dotyczącego wstrzymania budowy rampy załadunkowej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 10 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 835/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", odrzucił skargę K. S. na postanowienie Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", w Białymstoku z 15 września 2022 r., nr WOP.7722.86.2022.MM, którym umorzono postępowanie zażaleniowe, zainicjowane przez M. sp. z o.o. z siedzibą w W., dotyczące postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mońkach z dnia 28 lipca 2022 r., nr 5160.12.2021.EN, o wstrzymaniu budowy rampy załadunkowej na działkach o nr geod. [...] i [...] przy ul. [...] w M.. Sąd wskazał na treść art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a., z którego wynika, że legitymowanym do wniesienia skargi nie jest każdy podmiot – nawet mający interes prawny, lecz ten tylko, kto ma interes prawny we wniesieniu skargi. Tym samym dla przyjęcia legitymacji procesowej określonego podmiotu do zaskarżenia decyzji administracyjnej lub postanowienia kończącego postępowanie, konieczne jest stwierdzenie istniejącego pomiędzy sytuacją prawną tego podmiotu, a zaskarżonym aktem związku, polegającego na tym, że akt ten wiąże się z jego interesem prawnym w sposób uzasadniający wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Do wniesienia skargi nie legitymuje zatem jakikolwiek związek zaskarżonego aktu z interesem prawnym skarżącego podmiotu. Nie ma bowiem interesu prawnego we wniesieniu skargi podmiot, który nie wymaga ochrony sądowoadministracyjnej. Taka właśnie sytuacja występuje, gdy decyzja lub postanowienie objęte skargą nie jest zdolne w jakikolwiek sposób negatywnie oddziaływać na interes prawny podmiotu wnoszącego skargę. Sąd stwierdził, że postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego – które stanowi przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie – nie jest zdolne wpłynąć w jakikolwiek sposób na sferę praw i obowiązków podmiotów innych niż podmiot wnoszący zażalenie. Tym samym inne podmioty nie są legitymowane do zaskarżenia tego rodzaju postanowienia, bowiem dla przyjęcia legitymacji procesowej nie wystarcza samo stwierdzenie istnienia interesu prawnego, lecz konieczne jest również, aby interes ten uzasadniał wniesienie skargi i uruchomienie kontroli sądowoadministracyjnej. Zaskarżone postanowienie WINB, ze względu na jego procesowy charakter, dotyczyło tylko interesu Spółki M.. Nie dotyczyło natomiast K. S., który nie wnosił zażalenia. W konsekwencji, skarżący nie jest uprawniony do złożenia skargi na powyższe postanowienie – które się do niego nie odnosi. Treść zarzutów skargi wskazuje, jakby K. S. działał w imieniu Spółki. Z KRS wynika, że jest on wspólnikiem Spółki oraz jej samoistnym prokurentem. Natomiast w skład zarządu Spółki wchodzi C. S.. Podmiotem uprawnionym do reprezentowania Spółki jest zaś prezes zarządu samodzielnie, dwóch członków zarządu łącznie, jeden członek zarządu łącznie z prokurentem. Charakter prokury wskazuje, że zasadniczo prokurent może działać samodzielnie i jednoosobowo. Skarga w sprawie niniejszej została podpisana przez K. S. bez żadnego wskazania, że działa on w imieniu Spółki. W tych okolicznościach Sąd przyjął, że ww. skarżący wniósł skargę we własnym imieniu. Jak wynika z akt sprawy Spółka zawsze była reprezentowana przez prezesa zarządu – C. S.. Reasumując, skargę K. S. jako wniesioną przez podmiot niemający legitymacji procesowej do złożenia skargi na postanowienie umarzające postępowanie w sprawie zażalenia M. sp. z o.o., w ocenie Sądu, należało odrzucić jako niedopuszczalną. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia opartą na przesłance z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. złożył K. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie; przyznanie skarżącemu od organu II instancji zwrotu kosztów postępowania – w tym kosztów zastępstwa radcowskiego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie art. 28 K.p.a. przez jego niezastosowanie i odrzucenie skargi na postanowienie organu II instancji na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. z powołaniem się na brak legitymacji procesowej do jej złożenia, w sytuacji, gdy: • zaskarżone do WSA postanowienie zaadresowane było do K. S. jako strony postępowania; • skarżący został pouczony o prawie do wniesienia skargi do WSA w Białymstoku na postanowienie organu II instancji; • fakt wniesienia zażalenia przez M. sp. z o.o. nie wyklucza interesu prawnego K. S. w zaskarżeniu postanowienia organu II instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 182 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie. W okolicznościach tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł aby przedmiotowa sprawa była tego rodzaju, że wymagałaby rozpoznania na rozprawie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za niezasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia art. 28 K.p.a. Przede wszystkim w okolicznościach niniejszej sprawy art. 28 K.p.a. nie stanowił podstawy prawnej, na podstawie której Sąd I instancji wydał postanowienie o odrzuceniu skargi. W konsekwencji oparcie zarzutu skargi kasacyjnej na tym przepisie nie może stanowić skutecznej podstawy do podważenia zastosowania przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 § 1 i 2 p.p.s.a. Dla tej oceny nie mają znaczenia okoliczności wskazane w skardze kasacyjnej, że zaskarżone postanowienie WINB zostało doręczone K. S., i że został on pouczony przez organ o możliwości zaskarżenia postanowienia WINB do Sądu Administracyjnego. Ponadto dla tej oceny nie mają też znaczenia kwestie "własnościowe" dotyczące ww. nieruchomości, na której realizowana jest budowa rampy rozładunkowej. Argumentacja skargi kasacyjnej pomija bowiem istotę rozstrzygnięcia Sądu I instancji, która związana była z charakterem prawnym zaskarżonego postanowienia WINB, które zapadło na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 144 K.p.a. i polegało na umorzeniu postępowania zażaleniowego zainicjowanego zażaleniem M. sp. z o.o. Zaskarżone postanowienie WINB dotyczy bowiem wyłącznie praw i obowiązków procesowych M. sp. z o.o., co jest związane z oceną, że podmiot ten nie jest stroną postępowania administracyjnego w rozumieniu art. 28 K.p.a. Wynika z tego, że powoływane przez skarżącego w skardze kasacyjnej okoliczności nie stanowią skutecznej podstawy do wykazania i stwierdzenia, że K. S. posiada interes prawny do zaskarżenia ww. postanowienia WINB, skoro postanowienie to dotyczy tylko praw i obowiązków procesowych M. sp. z o.o. Ma rację Sąd I instancji, że postanowienie o umorzeniu postępowania zażaleniowego – które stanowi przedmiot zaskarżenia w niniejszej sprawie – nie jest zdolne wpłynąć w jakikolwiek sposób na sferę praw i obowiązków podmiotów innych niż podmiot wnoszący zażalenie. Oceny tej nie podważono skutecznie w skardze kasacyjnej. Należy wskazać, że o "interesie prawnym" w rozumieniu przepisu art. 50 § 1 p.p.s.a. można mówić tylko wówczas, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. Najczęściej wynika on z przepisów prawa materialnego, czasami procesowego, czy przepisów ustrojowych. Posiadanie interesu prawnego i tym samym uprawnienia wniesienia skargi do sądu powinno być rozumiane wyłącznie jako obiektywna, aktualna, rzeczywiście istniejąca potrzeba ochrony prawnej. W okolicznościach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał zaś aby istniał przepis prawa, który uprawniałby go do skutecznego zaskarżenia do Sądu Administracyjnego ww. postanowienia WINB, które dotyczyło wyłącznie praw i obowiązków innego podmiotu, a więc nie dotyczyło w żadnym razie praw i obowiązków skarżącego, tym bardziej że skarżący sam przyznał w skardze kasacyjnej, iż "nie wskazywał w sprawie jakoby działał w imieniu tej Spółki". Dlatego Sąd I instancji niewadliwie zastosował art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 50 p.p.s.a., uznając, że skarga K. S. jest niedopuszczalna i jako taka podlega odrzuceniu. Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.