II OSK 577/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Barbara Adamiak, po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Fundacji F. z siedzibą w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 czerwca 2018 r. sygn. akt IV SA/Wa 1469/18 w przedmiocie odrzucenia skargi Fundacji F. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia 14 marca 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia uchylić zaskarżone postanowienie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 28 czerwca 2018 r., sygn. akt IV SA/Wa 1469/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Fundacji F. z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Środowiska z dnia 14 marca 2018 r., nr ... w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd wskazał, że Minister Środowiska na podstawie art. 31 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego postanowieniem z dnia 14 marca 2018 r., nr ..., odmówił wszczęcia postępowania z wniosku Fundacji F. z siedzibą w K. o stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa S. z dnia 22 listopada 2017 r., nr ..., w przedmiocie zmiany pozwolenia zintegrowanego dla instalacji spalania paliw w Elektrowni R. W pouczeniu do wydanego postanowienia Minister wskazał, że na podstawie art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, na postanowienie to nie służy odwołanie, lecz strona niezadowolona z postanowienia i może zwrócić się z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie w terminie 7 dni. W piśmie z 18 kwietnia 2018 r. Fundacja zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Ministra Środowiska z dnia 14 marca 2018 r., wnosząc o jej uchylenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że wywiedziona skarga jest niedopuszczalna. Sąd podniósł, że stosownie do treści art. 52 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 czerwca 2017 r., skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 52 § 1). Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2). Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa (art. 52 § 3). W art. 52 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustawodawca dał stronie możliwość wyboru sposobu zaskarżenia decyzji albo poprzez złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, albo wniesienie skargi do sądu administracyjnego. W ocenie Sądu, uprawnienie to przysługuje jedynie w stosunku do decyzji, co wynika wprost z treści powołanego przepisu. Sąd argumentował, że w rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Środowiska z dnia 14 marca 2018 r., odmawiające wszczęcia postępowania z wniosku Fundacji F. z siedzibą w K. o stwierdzenie nieważności decyzji Marszałka Województwa S. z dnia 22 listopada 2017 r. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, oznacza to, że jedyną drogą jego zaskarżenia jest, analogicznie jak przed dniem 1 czerwca 2017 r., złożenie do organu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zgodnie z art. 127 § 3 w związku z art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga na powyższe postanowienie jest niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 52 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega odrzuceniu. W skardze kasacyjnej Fundacja F. zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu na podstawie art. 176 § 1 pkt 2 w zw. z art. 174 pkt 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 52 § 1, § 2 i § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 127 § 3 i art. 144 k.p.a., poprzez odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej ze względu na niewyczerpanie środków zaskarżenia, podczas gdy w niniejszej sprawie skarżącej nie przysługiwał środek zaskarżenia i miała prawo do wniesienia skargi bez skorzystania ze swojego prawa do zwrócenia się do organu, który wydał postanowienie, z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego odrzucenia skargi, z naruszeniem art. 58 § 1 pkt 6 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi W odpowiedzi na skargę kasacyjną P. Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela bowiem stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowane w postanowieniach z dnia: 5 lutego 2019 r. sygn. akt I OSK 4439/18; 11 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 1269/18; 11 maja 2018 r., sygn. akt I OSK 1154/18; 24 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 1271/18; 23 listopada 2018 r. sygn. akt I OSK 3975/18 (dostępne w CBOSA), w którym wskazuje się, że zgodnie z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego: "Od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji". Z kolei zaś w świetle art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 11 "Zażalenia" do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Oznacza to zatem, że do postanowień wydanych przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze, od których przysługuje zażalenie, ma zastosowanie instytucja wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z kolei stosownie do art. 52 § 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017, poz. 935): "Skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka". "Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie" (§ 2). "Jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa" (§ 3). Literalne brzmienie przepisu art. 52 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi odnoszące się wyłącznie do decyzji, a nie do postanowienia nie ma wpływu na wynikający z treści art. 52 § 1 i 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniosek, że w obecnym stanie prawnym wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie jest już środkiem zaskarżenia, którego wyczerpanie jest koniecznym warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z obecnego brzmienia art. 52 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie wynika obowiązek zwrócenia się do organu, który wydał postanowienie z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy jako warunek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za uzasadnioną, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w oparciu o art. 185 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał o kosztach postępowania, ponieważ żaden przepis ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również żaden przepis szczególny, nie przewidują możliwości zasądzenia zwrotu kosztów postępowania między stronami w przypadku uwzględnienia skargi kasacyjnej od postanowienia o odrzuceniu skargi. ----------------------- 4