II OSK 575/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie Sędzia NSA Leszek Kiermaszek Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1760/21 w sprawie ze skargi C. M. i J. M. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 16 listopada 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1760/21, po rozpoznaniu skargi C. M. i J. M. (dalej skarżący) na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2021 r. nr [...] o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z [...] lutego 2021 r. nr [...], którą umorzono postępowanie administracyjne w sprawie odprowadzania wód opadowych z dachu budynku usytuowanego na działce nr ew. [...], obr. [...], uchylił zaskarżone postanowienie oraz zasądził od Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB) zwrot kosztów postępowania sądowego. Sąd Wojewódzki stwierdził, że w realiach rozpoznawanej sprawy powołane przez stronę okoliczności uprawdopodabniają, iż uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez winy strony. Okres epidemii spowodowanej COVID-19 i wykazane okoliczności faktyczne wymagały mniej rygorystycznej oceny przesłanek warunkujących przywrócenie terminu. Niewątpliwie okoliczności powołane przez stronę we wniosku o przywrócenie terminu, jak i załączone dokumenty uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi nastąpiło bez winy skarżącej. 2. MWINB wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie następujących przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021 r., poz. 137; dalej: Pusa) w zw. z art. 58 § 1 i § 2 i art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 33 § 1, 2, 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm., dalej Kpa) poprzez niewłaściwą kontrolę legalności działalności organu administracji publicznej oraz błędną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego sprawy i w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że w omawianej sprawie MWINB wydał zaskarżone postanowienie z naruszeniem art. 58 § 1 Kpa, podczas gdy organ dysponował wszelkimi niezbędnymi dowodami by móc uznać, iż odwołująca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu powiatowego nastąpiło bez jej winy; 2) art. 50 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej Ppsa) poprzez rozpoznanie przez Sąd skargi złożonej przez J. M. na postanowienie MWINB nr [...] z [...] czerwca 2021 r. w sytuacji braku legitymacji procesowej do jej zaskarżenia przez ww. osobę; 3) art. 141 § 4 w zw. z art. 151 Ppsa poprzez nieprawidłowe uzasadnienie wydanego w sprawie wyroku, nieodpowiadającego wymaganiom zawartym w treści art. 141 Ppsa, polegające na dokonaniu nieprawidłowych ustaleń faktycznych, niezgodnie ze stanem rzeczywistym w oparciu o znajdujący się w aktach materiał dowodowy, który doprowadził do wydania zaskarżonego wyroku. W oparciu o wskazane podstawy kasacyjne wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, ewentualnie uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu oraz zasądzenie na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. 3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący wnieśli o jej oddalenie. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 4.2. Wobec tego, że skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a pozostałe strony w terminie czternastu dni od dnia doręczenia im odpisu skargi kasacyjnej nie zażądały przeprowadzenia rozprawy, skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 Ppsa. 4.3. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z art. 58 § 1 Kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W ugruntowanym już orzecznictwie sądowym wskazuje się, iż przy ocenie, czy uchybienie terminu było zawinione, należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć np. przerwę w komunikacji, powódź, pożar czy nagłą chorobę, która nie pozwala na wyręczenie się inną osobą (por. wyroki NSA z: 28 lipca 2011 r. sygn. akt II OSK 1096/11; 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1459/09; 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05). 4.4. Odnosząc się do pierwszego z zarzutów skargi kasacyjnej należy w całości podzielić stanowisko Sądu I instancji co do tego, że uchybienie do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącej. Zgodnie z art. 8 Kpa obowiązkiem organów jest prowadzić postępowanie w taki sposób, aby budzić zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Zasada ta nabrała istotnego znaczenia w szczególnych okolicznościach związanych z pandemią, kiedy to w wielu sytuacjach konieczne było odejście od dotychczasowej formalistycznej interpretacji określonych zdarzeń. Taka właśnie sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem skarżący jako osoby starsze korzystają na co dzień z pomocy syna I. M., który pomaga im m. in. w odbiorze i nadawaniu korespondencji. Mając na względzie, że I. M. (faktyczny pełnomocnik) został pozytywnie zdiagnozowany na COVID-19, co skutkowało ustaleniem dla niego kwarantanny od 3 marca do 12 marca 2021 r., a następnie z powodu złego stanu zdrowia otrzymał zwolnienie lekarskie na okres od 15 marca do 19 marca 2021 r., uznać należało, że stan zdrowia pełnomocnika i ryzyko zarażenia starszych rodziców stanowiły przeszkody w możliwości jego działania. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z perspektywy ludzkiego doświadczenia powyższa argumentacja jest całkowicie przekonująca. W tych niezwykle trudnych okolicznościach, jak zasadnie wskazuje Sąd I instancji, wniesienie odwołania jeden dzień po upływie terminu do dokonania tej czynności było zatem spowodowane chorobą pełnomocnika i samoizolacją strony, a zatem wynikało z troski o zminimalizowanie możliwości rozprzestrzeniania się wirusa COVID-19. Należy się więc zgodzić z Sądem I instancji, że w realiach rozpoznawanej sprawy powołane przez stronę okoliczności uprawdopodabniają, że uchybienie terminowi do złożenia odwołania nastąpiło bez jej winy. Tym samym zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 Pusa w zw. z art. 58 § 1 i § 2 i art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 33 § 1, 2, 3 Kpa należy uznać za niezasadny. 4.5. Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia art. 50 § 1 w zw. z art. 58 § 1 pkt 6 Ppsa. Po pierwsze, J. M. zostało doręczone przez MWINB zaskarżone postanowienie w pouczeniem, że przysługuje mu prawo wniesienia skargi. Po drugie, z rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia wynika, że odmawia przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie wskazując, że rozstrzyga ono wyłącznie w zakresie interesu prawnego C. M.. Po trzecie, jako małżonkowie objęci wspólnotą majątkową wnieśli oni jedno odwołanie i jeden wniosek o przywrócenie terminu, a zatem interes prawny J. M. jest oczywisty. Na marginesie trudno zrozumieć sens odrębnego rozpatrywania w takiej sytuacji wniosku w odniesieniu do małżonków. 4.6. Do kwestionowania stanowiska wyrażonego przez Sąd nie służy art. 141 § 4 Ppsa. Stosownie do treści tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Z naruszeniem art. 141 § 4 Ppsa mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 Ppsa może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Ppsa). Zarzut naruszenia tego przepisu może być skuteczny, gdy uzasadnienie wyroku sporządzone zostało w sposób uniemożliwiający kontrolę instancyjną, w szczególności gdy nie zawiera któregoś z wymienionych w przepisie elementów konstrukcyjnych albo nie pozwala w sposób pewny ustalić przesłanek, jakimi kierował się wojewódzki sąd administracyjny, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Na podstawie art. 141 § 4 Ppsa można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Ewentualna błędna ocena okoliczności faktycznych, bądź wadliwa argumentacja Sądu w zakresie wykładni lub stosowania prawa materialnego, nie oznacza braków uzasadnienia wyroku. 4.7. Wszystkie zarzuty skargi kasacyjnej są zatem bezzasadne. 4.8. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Ppsa, oddalił skargę kasacyjną.