II OSK 563/19

Dnia 23 lutego 2022 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny (spr.) sędzia NSA Zdzisław Kostka sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W.J., M.M., P.M., I.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2017 r. sygn. akt VII SA/Wa 730/16 w sprawie ze skargi W.J., M.M., P.M., I.M. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] stycznia 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy udzielenia pozwolenia na podział nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 21 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 730/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę W.J., M.M., P.M., I.M. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] stycznia 2016 r. w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na podział nieruchomości. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Pismem z [...] sierpnia 2014 r. Naczelnik Delegatury Biura Gospodarki Nieruchomościami w Dzielnicy [...] złożył do Stołecznego Konserwatora Zabytków, działającego z upoważnienia Prezydenta m.st. Warszawy wniosek o wydanie pozwolenia na podział działki przy ul. [...] w Warszawie, objętej wpisem do rejestru zabytków, oznaczonej w ewidencji gruntów nr A, obręb [...], poprzez wydzielenie z niej projektowanej działki nr [...] w granicach dawnej (przed 1939 r.) nieruchomości hipotecznej nr [...]. Zgodnie bowiem z art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 1446 ze zm.) – dalej: ustawa o ochronie zabytków, dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Do wniosku dołączono projekt podziału. Planowany podział, jak wynika z uzasadnienia wniosku, ma na celu realizację roszczeń wynikających z art. 7 ust. 2 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279 z późn. zm.) - dalej: dekret warszawski. Decyzją odwoławczą z [...] stycznia 2016 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "Minister" lub "organ drugiej instancji") utrzymał w mocy decyzję odmowną Prezydenta m.st. Warszawy z [...] lipca 2015 r. wskazując, że działka objęta planowanym podziałem znajduje się w granicach wpisanego do rejestru zabytków założenia urbanistycznego Stare Miasto w obrębie murów obronnych decyzją z [...] lipca 1965 r. i zabudowana jest kamienicami przy ul. [...] [...], ul. [...] [...] i [...] oraz ul. [...] [...], [...], [...], [...], wpisanymi do rejestru zabytków decyzjami z [...] lipca 1965 r. Do rejestru zabytków wpisane zostały także układy urbanistyczne ulic [...], [...] i [...]. Omawiany teren stanowi również element historycznego centrum Warszawy, które 2 września 1980 r. zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, jako wyjątkowy przykład odbudowy. Z analizy akt sprawy wynika, że podział działki nr A ma na celu wydzielenie działki w granicach dawnej nieruchomości hipotecznej (projektowana działka nr B) dla realizacji wspomnianych wcześniej roszczeń. Przedmiotem ochrony jest natomiast odbudowane po II wojnie światowej Stare Miasto, co oznacza, że o wartościach konserwatorskich tego obszaru stanowią zachowane podziały parcelacyjne z czasów odbudowy. W omawianym kwartale ograniczonym ulicami: [...], [...], [...], a od północy murami obronnymi, znajdują się działki nr C, A i D, przy czym działki C i D zostały wydzielone po obrysie murów istniejących kamienic. W wyniku podziału geodezyjnego nie doszło zatem do podziału części wspólnej – zielonego wnętrza. Projektowany podział działki nr A przewiduje natomiast wyodrębnienie nie tylko nieruchomości zabudowanej kamienicą przy ul. [...], ale także części podwórza, prowadząc do podziału części, które zostały przeznaczone jako części wspólne dla zabudowy kwartału. Zdaniem Ministra, przedstawiony podział działki narusza podstawowe zasady ochrony zabytków, tj. podejmowanie działań zmierzających do trwałego zachowania wartości zabytkowych obiektów. Objęcie ochroną konserwatorską układu urbanistycznego polega m.in. na zachowaniu w niezmienionym kształcie parcelacji działek, rozplanowania placów, ulic i ich przebiegu, szerokości i przekroju, zachowanie gabarytów zabudowy i zasadniczych proporcji wysokościowych kształtujących sylwetę całego zespołu, układu i wystroju elewacji poszczególnych budynków tworzących ten układ, a także relacji przestrzennych między zabudową a terenami zielonymi. W ocenie organu drugiej instancji w sprawie zachodzi kolizja zamierzonego podziału działki z chronionym przez organ konserwatorski interesem społecznym. Podział działki, zgodnie z przedstawionym we wniosku projektem, zubaża wartości chronione zabytkowego układu urbanistycznego Starego Miasta. Wydzielenie nowej odrębnej nieruchomości, obejmującej zabudowaną część przy ul. [...] [...] oraz części podwórza wiązałoby się z zacieraniem przebiegu granic sprzecznych z koncepcją podziału terenu Starego Miasta w ramach kwartałów, ukształtowanego w czasie odbudowy powojennej. Wspomnianym na wstępie wyrokiem z 21 marca 2017 r., sygn. akt VII SA/Wa 730/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę przyznał rację organowi, że proponowany podział nieruchomości wiązałby się z zacieraniem czytelności układu parcel, bowiem prowadziłby do wydzielenia nieruchomości o przebiegu granic sprzecznych z koncepcją podziału terenu Starego Miasta w ramach kwartałów, ukształtowanego w czasie odbudowy powojennej. Ponadto projekt przewiduje taki sposób wydzielenia nowej nieruchomości, że budynek objęty indywidualną ochroną nie będzie w całości znajdował się na wydzielonej działce. Granice nowej działki miałyby przebiegać w taki sposób, że ściany budynku po obydwu stronach w znacznej części znalazłyby się na innych nieruchomościach. Rozwiązanie takie kłóciłoby się z podstawowymi zasadami ochrony zabytku. Granica nowej działki leżąca po przeciwnej stronie do ul. [...] jest tak usytuowana, że nieruchomość objęłaby niewielki fragment znajdującego się tam budynku, a zaproponowany podział nieruchomości doprowadziłby do powstania działek bez możliwości ich zagospodarowania. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483 z późn. zm.) – dalej: Konstytucja, Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżona decyzja bezpośrednio nie ingeruje w prawo własności skarżących, bowiem utrata własności nieruchomości nie ma żadnego związku z postępowaniem. Prawo własności chronione wskazanym przepisem Konstytucji podlega ograniczeniom zgodnie z art. 64 Konstytucji, a składniki dziedzictwa narodowego są chronione na podstawie art. 5 Konstytucji. Zdaniem Sądu, decyzja nie pozbawia skarżących możliwości odzyskania części utraconych nieruchomości, bowiem uzasadnienie decyzji nie wyklucza podziału nieruchomości na innych zasadach. Zwrot nieruchomości nie stanowi ponadto jedynej formy zaspokojenia roszczeń reprywatyzacyjnych. Odpierając zarzuty naruszenia przepisów postępowania Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organ administracji wyjaśnił, w jakich okolicznościach doszło do wyodrębnienia innych nieruchomości wskazywanych przez skarżących. Strony wskazując na uchybienie art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 735 z późn. zm.) – dalej: k.p.a. nie wykazały bezpośredniego wpływu takiego uchybienia na treść decyzji, w szczególności poprzez uniemożliwienie podjęcia przez stronę istotnych z punku widzenia rozstrzygnięcia czynności. Odnosząc się do zarzutu nieprzeprowadzenia dowodu polegającego na ustaleniu przebiegu historycznych granic nieruchomości przy ul. [...] [...] oraz możliwości dopuszczalnego podziału geodezyjnego w oparciu o uzupełniającą opinię biegłego geodety, Sąd wskazał, że przedwojenny kształt nieruchomości nie miał znaczenia dla rozstrzygnięcia podjętego w sprawie. Organ wskazał bowiem, że układ tej uległ już zatarciu a ochrona obejmuje stan powstały po odbudowie Warszawy. Uzasadnienie decyzji organu odwoławczego jest pełne, a ewentualne uchybienia nie mogły mieć wpływu na wynik sprawy. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący zarzucili: I. na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.) – dalej: p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i art. 2 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwe dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji i niedostrzeżenie, że organ administracji pierwszej i drugiej instancji zebrał i rozpatrzył materiał dowodowy w sposób niepełny, przez co błędnie ustalił stan faktyczny sprawy, w szczególności poprzez: a. brak wyjaśnienia historycznego przebiegu granic nieruchomości hipotecznej [...] [...], b. brak poinformowania stron przez organ drugiej instancji o zebranym materiale dowodowym i uniemożliwienie wypowiedzenia się stronom co do niego przed wydaniem orzeczenia przez organ drugiej instancji, c. brak wyjaśnienia w jaki sposób proponowany podział geodezyjny naruszał wpisane do rejestru prawa ochrony zabytku, w szczególności, że budynek przy ul. [...] [...] jest obecnie odrębnie wpisany do rejestru zabytków czy z uwagi na wzajemnie sprzeczne stanowisku Sądu pierwszej instancji w tym zakresie, dopuszczające z jednej strony podziały geodezyjne na obszarze Starego Miasta, a z drugiej strony powołujące się na ochronę układu urbanistycznego i dotychczasowych parceli, co podważa zasadę budowania zaufania obywateli do takiego orzeczenia oraz nie uwzględnia słusznego interesu strony domagającej się przywrócenia na jej rzecz chronionego Konstytucją prawa własności; 2. art. 134 § 1 p.p.s.a. oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez ograniczenie się przez Sąd pierwszej instancji do rozważenia jedynie niektórych z zarzutów podniesionych w skardze i pominięcie pozostałych zarzutów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, do których Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w uzasadnieniu o czym świadczy w szczególności lakoniczne odniesienie się do wskazanych zarzutów na stronie 18 uzasadnienia; II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: 1. art. 4 pkt 1, 2, 3 w związku z art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 8, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków wskazanych w petitium zaskarżonego wyroku przez niewłaściwe uznanie, że proponowany podział geodezyjny przywracający historyczną parcelę narusza cele i zasady ochrony zabytków czy dóbr kultury, jak i narusza dyspozycje przywołanych przepisów dając podstawę do wydania błędnej decyzji odmownej oraz wyroku oddalającego skargę; 2. art. 21 Konstytucji przez niezastosowanie i naruszenie chronionego konstytucyjnie prawa własności przez wydanie decyzji blokującej zwrot nieruchomości w historycznym kształcie, restytucję prawa własności, pomimo istnienia przesłanek do jej zwrotu na podstawie art. 7 dekretu warszawskiego, czego faktycznie pozbawia odmowna decyzja konserwatorska na podział geodezyjny mający na celu przywrócenie historycznych granic nieruchomości hipotecznej [...] [...], co do której bezprawnie odmówiono przyznania prawa własności czasowej na podstawie tego dekretu. Skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Zarządzeniem z 16 grudnia 2021 r. skierowano sprawę na posiedzenie niejawne na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 1842 ze zm.) – dalej: ustawa covidowa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 1. Skarga kasacyjna nie zawiera uzasadnionych podstaw. 2. Zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy covidowej. Zgodnie z tym przepisem, przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Uzasadnione było zatem wydanie zarządzenia w dniu 16 grudnia 2021 r. o skierowaniu sprawy na posiedzenie niejawne na podstawie powyższego przepisu. W tej szczególnej sytuacji rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym było rozsądnym kompromisem pomiędzy prawem stron do jawnego rozpoznania sprawy, a prawem do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 45 Konstytucji) oraz zasadą proporcjonalności, z której wynika możliwość ograniczenia konstytucyjnych praw z uwagi na konieczność ochrony zdrowia. 3. Skarżący kasacyjnie zarzuty opierają na twierdzeniu, że ponieważ proponowany podział nieruchomości oparty jest na historycznych granicach nieruchomości (przed 1939 r.), to organ uchybił przepisom prawa procesowego i materialnego poprzez zaniechanie zbadania historycznego przebiegu jej granic oraz niewłaściwe uznanie, że proponowany podział geodezyjny przywracający historyczną parcelę narusza cele i zasady ochrony zabytków. Z powyższym nie sposób się zgodzić. 4. Z art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków oraz art. 96 ust. 1a u.g.n. wynika, że wydanie decyzji zatwierdzającej podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków dokonuje się po udzieleniu pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na podział tej nieruchomości. Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, organ konserwatorski może odmówić wydania pozwolenia na podział nieruchomości zabytkowej, gdy w jego ocenie podział ten wpłynąłby negatywnie na zachowane historyczne wartości przestrzenne czy architektoniczne chronionego obszaru i takie stanowisko zostanie przez organ prawidłowo uzasadnione. Sam fakt, że ustawodawca przewidział taką normę kompetencyjną dla organu nadzoru konserwatorskiego świadczy o tym, że uznał, iż podział geodezyjny nieruchomości może stanowić zagrożenie dla zabytku (np. wyrok NSA z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt II OSK 1343/18). Organ konserwatorski wydaje taką decyzję w ramach uznania administracyjnego, w związku z tym sąd przeprowadzając kontrolę takiej decyzji bada, czy po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności organ nie przekroczył granic tego uznania i dokonał właściwej subsumpcji prawnej. Brak szczegółowych przesłanek, którymi miałby się kierować organ przy wydaniu bądź odmowie wydania pozwolenia na podział nieruchomości wskazuje na konieczność kierowania się przepisami ogólnymi, w szczególności art. 4 ustawy o ochronie zabytków regulującym cele i działania składające się na ochronę zabytków. Uznanie administracyjne może być kwestionowane, jeżeli nosi cechy dowolności, naruszając przepisy postępowania administracyjnego dotyczące obowiązku dokładnego wyjaśnienia faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całokształtu materiału dowodowego. 5. Nieruchomość stanowiąca przedmiot postępowania decyzjami z [...] lipca 1965 r. została objęta zarówno indywidualną ochroną konserwatorską poprzez wpisanie do rejestru zabytków kamienicy przy ul. [...] [...] ze względu na wartość zabytkową i artystyczną, jak i wpisem obszarowym Starego Miasta w obrębie murów obronnych jako założenie urbanistyczne ze względu na wartość zabytkową, artystyczną i historyczną. W dniu 2 września 1980 r. decyzją Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO nr 38COM 8E, Stare Miasto w Warszawie zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO jako wyjątkowy przykład odbudowy. Zgodnie z art. 3 pkt 12 ustawy o ochronie zabytków, historyczny układ urbanistyczny stanowi przestrzenne założenie miejskie lub wiejskie, zawierające zespoły budowlane, pojedyncze budynki i formy zaprojektowanej zieleni, rozmieszczone w układzie historycznych podziałów własnościowych i funkcjonalnych, w tym ulic lub sieci dróg. Jak wskazuje się w orzecznictwie, ochronie konserwatorskiej podlega szereg elementów tworzących zabytkowy układ urbanistyczny i zespół budowlany, takich jak: rozplanowanie ulic, placów i historyczna parcelacja oraz kształt i wielkość działek, sposób zabudowy i funkcja działek oraz stosunek powierzchni zabudowanych do terenów zielonych (wyrok NSA z dnia 17 marca 2009 r., sygn. akt II OSK 741/07). Sąd pierwszej instancji słusznie wskazał, że objęcie ochroną konserwatorską układu urbanistycznego ma na celu zachowanie najcenniejszych elementów historycznego rozplanowania, w tym parcelacji oraz kompozycji przestrzennej zespołu. Błędnie jednak powołał się na wyrok NSA z 6 czerwca 2013 r., sygn. akt II OSK 382/12, z którego wynika, że jeśli zaproponowany podział nie jest uzasadniony podziałami historycznymi, może powodować niejednolity sposób gospodarowania wyodrębnionymi częściami zabytku i utrudnienia w zapewnieniu spójności i integralności zabytku, to stanowi uzasadnienie dla prewencyjnego działania organów ochrony konserwatorskiej. Cytowany wyrok został wydany w odmiennym stanie faktycznym, w którym ochrona konserwatorska rozciągała się na historycznie ukształtowany i w tym kształcie chroniony układ przestrzenny zabytkowego kompleksu, a proponowany podział nie miał uzasadnienia opartego na wartościach istotnych z punktu widzenia tej ochrony. W rozpoznawanej sprawie natomiast skarżący dążą do wykazania, że przywrócenie przez proponowany podział działki hipotecznej nr [...], istniejącej bezpośrednio przed powojenną odbudową Starego Miasta, wpisuje się w ochronę Starego Miasta w Warszawie wpisanego do rejestru zabytków w 1965 r. Powyższe uchybienie nie miało jednak wpływu na wynik postępowania. Słusznie bowiem Sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzje konserwatora zabytków podejmowane w 1965 r. odnosiły się do stanu rzeczy istniejącego w chwili wydawania tych decyzji. Przedmiotem ochrony konserwatorskiej jest zatem powojenne rozplanowanie obszaru Starego Miasta w Warszawie, które zostało oparte na kwartałach, dla których wspólne jest zielone podwórko w miejscu dawnych zabudowań. Jak wskazuje się w decyzji o wpisie Starego Miasta w Warszawie na listę światowego dziedzictwa UNESCO, w procesie odbudowy zachowano układ urbanistyczny z podziałem pierzei na historyczne działki budowlane, jednak nie odtworzono zabudowy wewnątrz kwartałów, tworząc wspólne tereny otwarte dla mieszkańców i w ten sposób dostosowując ten fragment miasta do wówczas obowiązujących norm i wymogów cywilizacyjnych. Z akt administracyjnych wynika natomiast, że projektowany podział działki ewidencyjnej prowadziłby do wydzielenia nowej nieruchomości, na której budynek objęty indywidualną ochroną nie znajdowałby się w całości na wydzielonej działce. Ponadto, zielony teren podwórza wspólnego dla mieszkańców kwartału uległby podziałowi. Słusznie zatem Sąd pierwszej instancji przyznał rację organowi, że proponowany podział nieruchomości wiązałby się z zacieraniem czytelności układu parcel, bowiem doprowadziłby do wydzielenia nieruchomości o przebiegu granic sprzecznych z koncepcją podziału terenu Starego Miasta w ramach kwartałów, ukształtowanego w czasie odbudowy powojennej. Zgodnie z art. 4 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków, ochrona zabytków polega między innymi na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu między innymi zapewnienie warunków prawnych, organizacyjnych i finansowych umożliwiających trwałe zachowanie zabytków oraz ich zagospodarowanie i utrzymanie (pkt 1); zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków (pkt 2); udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków (pkt 3). Wskazane przez organ skutki projektowanego podziału, a w szczególności podział zielonego podwórza w założeniu mającego być wspólnym terenem dla mieszkańców kwartału i na tej podstawie podjęcie decyzji odmownej nie stanowiło naruszenia granic uznania administracyjnego. Należy więc stwierdzić, że w sprawie nie doszło do uchybienia przepisom prawa materialnego, tj. art. 4 pkt 1, 2, 3 w związku z art. 7 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 8, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków. 5. Rozpoznając zarzuty naruszenia przepisów postępowania w pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych, do naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. może dojść jedynie wówczas, gdy brak poinformowania strony o możliwości wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań miałoby istotny wpływ na wynik sprawy, innymi słowy przedstawienie przez stronę stanowisko spowodowałoby wydanie decyzji o odmiennej treści (np. wyroki NSA: z 22 października 2021 r., sygn. akt II OSK 2201/18; z 6 października 2020 r., sygn. akt II GSK 356/18; z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt I 779/18). Skarżący zarówno w skardze do sądu, jak i w skardze kasacyjnej nie wykazali wpływu tego uchybienia na wynik sprawy. Zarzut ten nie zasługiwał więc na uwzględnienie. Nie można zgodzić się także ze skarżącymi kasacyjnie, że Sąd pierwszej instancji zajął wewnętrznie sprzeczne stanowisko co do możliwości ochrony dotychczasowych parceli w ramach układu urbanistycznego. Powoływanie podziały geodezyjne w innych częściach chronionego układu urbanistycznego (ul. [...] [...], ul. [...] [...], ul. [...] [...], [...] [...]) nie przesądzają o błędnym poglądzie organu konserwatorskiego co do braku możliwości podziału innej działki w ramach tego samego układu urbanistycznego. Organ konserwatorski bowiem rozpatruje każdą sprawę osobno rozważając okoliczności faktyczne każdej sprawy w świetle obowiązujących przepisów prawa ochrony zabytków. Organy administracji publicznej obciążają obowiązki wynikające z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie doszło do ich naruszenia. W postępowaniu prowadzonym w oparciu o przepisy prawa ochrony zabytków wojewódzki konserwator zabytków wyposażony jest w specjalistyczną wiedzę z zakresu ochrony zabytków, co gwarantuje art. 91 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie zabytków. Za chybiony należy uznać zarzut braku przeprowadzenia dowodów w zakresie ustalenia historycznych granic nieruchomości, bowiem jak już zostało wskazane, w rozpoznawanej sprawie przedmiotem ochrony są podziały nieruchomości w ramach układu urbanistycznego w granicach ukształtowanych w czasie odbudowy. Nie można również uwzględnić zarzutów naruszenia słusznego interesu skarżących (art. 7 k.p.a.), który miałby wynikać z ich dążenia do odzyskania bezprawnie odebranej dekretem warszawskim nieruchomości i tym samym przywrócenia prawdy historycznej. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 36 ust. 1 pkt 8 ustawy o ochronie zabytków i art. 96 ust. 1a u.g.n. fakt odebrania stronie nieruchomości dekretem warszawskim nie stanowi przesłanki udzielenia pozwolenia na podział nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Okoliczność ta była przedmiotem oceny Ministra Budownictwa, który decyzją z 21 maja 2007 r. stwierdził w części nieważność decyzji o odmowie przyznania prawa własności czasowej, a w części wydanie jej z naruszeniem prawa. Nie można się również zgodzić z zarzutem naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a. i art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd pierwszej instancji wskazał w uzasadnieniu, że wydzielenie działki prowadzące do podziału wspólnego dla kwartału podwórza byłoby sprzeczne z założeniami planistycznymi Starego Miasta i tym samym prowadziłoby do naruszenia art. 4 pkt 1-3 ustawy o ochronie zabytków. 6. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 21 Konstytucji, zgodnie z którym ochronie podlega własność i prawo dziedziczenia, a wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem. Sąd pierwszej instancji prawidłowo wskazał, że prawo własności nie jest prawem bezwzględnym i podlega ograniczeniom wymienionym w art. 64 Konstytucji. Państwo jest zobowiązane na podstawie art. 5 Konstytucji chronić dziedzictwo narodowe. Odmowa wydania pozwolenia na podział nieruchomości nie narusza powyższych przepisów konstytucyjnych. 7. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.