II OSK 56/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej B. P. i A. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 576/25 w sprawie ze skargi B. P., A. P., J. K., T. K., W. K., J.K., A.K., M.K., I. S.i B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 maja 2025 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 4 września 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 576/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił skargę B.P., A. P., J.K., T. K., W. K., J. K., A. K., M. K., I. S. i B.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 20 maja 2025 r. znak: [...] i zwrócił solidarnie na rzecz skarżących B. P. i A. P. uiszczony wpis od skargi. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że pismem z 2 lipca 2025r. B. P., A. P., J. K., T. K., W.K., J. K., A. K., M.K., I. S. i B. S., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie adwokata, wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem systemu e-Doręczenia skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z 20 maja 2025 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji. Pismem z 26 sierpnia 2025 r. pełnomocnik skarżących cofnął skargę J. K., T. K., W. K., J.K., A. K., M. K., I. S. i B.S. 26 sierpnia 2025 r. skarżący B. P. i A. P. uiścili solidarnie wpis sądowy od skargi. Odrzucając powyższą skargę Sąd podkreślił, że w rozpoznawanej sprawie skarga na decyzję została wniesiona za pośrednictwem usługi doręczenia elektronicznego (e-Doręczenia), zatem za pośrednictwem innego niż ePUAP kanału informacji elektronicznej. Wskazał, że wniesienie skargi w formie dokumentu elektronicznego jest możliwe jedynie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu, co wynika wprost z treści ww. art. 54 § 1a p.p.s.a. Definicja "elektronicznej skrzynki podawczej" została zawarta w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1557 ze zm., dalej: u.i.d.p.). Pod tym pojęciem ustawodawca nakazuje rozumieć dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego. Zgodnie zaś z art. 16 ust. 1a u.i.d.p., podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę. Z kolei w myśl art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1513 ze zm.) przez adres elektroniczny rozumieć należy oznaczenie systemu teleinformatycznego umożliwiające porozumiewanie się za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności poczty elektronicznej. Elektroniczna skrzynka podawcza, wymagająca spełnienia standardów określonych i opublikowanych na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, nie jest zatem tożsama z jakimkolwiek adresem elektronicznym, czy "urzędową skrzynką mailową", a funkcjonalność elektronicznej skrzynki podawczej zasadniczo wiąże się z dostarczaniem dokumentów do tzw. podmiotu publicznego. Stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 180), , minister właściwy do spraw informatyzacji umożliwia podmiotom publicznym tworzenie elektronicznych skrzynek podawczych na ePUAP (skrót nazwy Elektroniczna Platforma Usług Administracji Publicznej - system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet w rozumieniu art. 3 pkt 13 u.i.d.p.). Natomiast utworzenie elektronicznej skrzynki podawczej na ePUAP oznacza upoważnienie ministra do obsługi doręczeń za pomocą ePUAP do podmiotów, o których mowa w ust. 1, i doręczeń realizowanych przez te podmioty (§ 8 ust. 2 ww. rozporządzenia). Doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego (§ 8 ust. 3). Dodatkowo Sąd zauważył, że zgodnie z art. 96 ustawy z dnia 18 listopada 2020r. o doręczeniach elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1045 ze zm., dalej: u.d.e.), w p.p.s.a. wprowadzono zmiany dotyczące możliwości wnoszenia pism w postaci elektronicznej. Zgodnie z art. 12b § 1 p.p.s.a., w brzmieniu nadanym art. 96 pkt 1 u.d.e, określony w ustawie warunek pisemności uważa się za zachowany, jeżeli pismo zostało utrwalone w postaci elektronicznej i podpisane w sposób, o którym mowa w art. 46 § 2a, jak stanowi zaś § 2 art. 12b p.p.s.a., w postępowaniu pisma utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się do sądu administracyjnego na adres do doręczeń elektronicznych, o którym mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. poz. 2320), a sąd doręcza takie pisma stronom na adres do doręczeń elektronicznych na zasadach określonych w art. 65a. Powyższe przepisy będą jednak obowiązywały dopiero w 2029 r. Stosownie bowiem do treści art. 155 ust. 7 u.d.e., sądy i trybunały, komornicy, prokuratura, organy ścigania i Służba Więzienna są obowiązane stosować przepisy ustawy w zakresie doręczania korespondencji z wykorzystaniem publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego lub publicznej usługi hybrydowej od dnia 1 października 2029 r. Dopiero od tej daty wejdzie w życie art. 96 pkt 8 u.d.e., na mocy którego dojdzie do znowelizowania brzmienia art. 54 § 1a p.p.s.a., który otrzyma następujące brzmienie: "Skargę w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych tego organu. Przepis art. 49a stosuje się odpowiednio." i nastąpią zmiany dotyczące m. in. możliwości wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. W chwili obecnej jedyną drogą skutecznego wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego jest wniesienie jej za pośrednictwem platformy ePUAP. Wobec powyższego Sąd wyjaśnił, że wnoszenie pism do elektronicznej skrzynki podawczej oraz na adres do doręczeń elektronicznych – to odmienne sposoby wnoszenia korespondencji. Ich utworzenie i funkcjonowanie regulują odrębne przepisy, a ustawodawca posługuje się w odniesieniu do każdego z nich odmienną terminologią. W aktualnym stanie prawnym brak jest możliwości skutecznego wniesienia skargi na adres do doręczeń elektronicznych organu, co w okolicznościach tej sprawy uczynił skarżący. Jedyną drogą skutecznego wniesienia skargi w formie dokumentu elektronicznego jest wniesienie jej za pośrednictwem platformy ePUAP. Tym samym zdaniem Sądu, w świetle wymogów z art. 54 § 1a zdanie pierwsze p.p.s.a., brak było podstaw do uznania, że skarżący skutecznie wnieśli skargę do sądu administracyjnego, skoro wniesienie nastąpiło za pośrednictwem systemu e-Doręczenia, a nie za pośrednictwem elektronicznej skrzynki podawczej organu udostępnionej na elektronicznej platformie usług administracji publicznej (ePUAP). Odnosząc się do oświadczenia pełnomocnika skarżących o cofnięciu skargi części skarżących, Sąd wyjaśnił, że wobec niedopuszczalności skargi zaistnienie przesłanki do odrzucenia skargi wykluczało w niniejszej sprawie badanie dopuszczalności skutecznego cofnięcia skargi (art. 60 p.p.s.a.). Merytoryczne rozpoznanie wniosku o cofnięcie skargi jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy skarga jest dopuszczalna i nie zawiera braków uniemożliwiających nadanie jej dalszego biegu. Oznacza to, że tylko w sytuacji dopuszczalności skargi i gdy nie jest ona dotknięta ww. brakami postępowanie sądowoadministracyjne jest skutecznie wszczęte i strona może skutecznie cofnąć skargę. Przesłanki niedopuszczalności skargi mają pierwszeństwo przed okolicznościami warunkującymi umorzenie postępowania. Z powyższych względów Sąd postanowił odrzucić skargę. Skargą kasacyjną B. P. i A. P. zaskarżyli powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie: 1. przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy – art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 54 § 1a p.p.s.a. poprzez bezzasadne odrzucenie wniesionej w niniejszej sprawie skargi do Sądu I instancji wskutek przyjęcia przez ten sąd poglądu, iż wniesienie do sądu administracyjnego skargi w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem skargi, z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż elektroniczna platforma usług administracji publicznej (e-PUAP) stanowi podstawę do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w sytuacji, gdy skarga ta zgodnie z art. 46 § 2a p.p.s.a. została podpisana podpisem zaufanym oraz zawierała adres elektroniczny i zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. została przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą sądu administracyjnego; 2. prawa materialnego – art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez Sąd I instancji, że złożenie skargi na decyzję organu za pośrednictwem usługi doręczenia elektronicznego (e-Doręczenia) nie spełnia przesłanek określonych w wyżej wymienionym przepisie, w sytuacji gdy zawarte w tym przepisie pojęcie "elektronicznej skrzynki podawczej organu" nie może być utożsamiane wyłącznie ze zdefiniowaną w art. 3 pkt 13 u.i.d.p. elektroniczną platformą usług administracji publicznej (e-PUAP), przez co także usługa doręczenia elektronicznego (e-Doręczenia) spełnia wymogi określone w pkt 17 cytowanego przepisu i stanowi elektroniczną skrzynkę podawczą w jego prawidłowym rozumieniu. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew temu co przyjął Sąd pierwszej instancji, o niedopuszczalności skargi w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., nie mogło przesądzać to, że skargę w formie elektronicznej pełnomocnik skarżących złożył przez inny niż ePUAP kanał informacji elektronicznej, tj. przez system e-Doręczenia na adres elektroniczny do doręczeń organu. Zwrócenia uwagi wymaga, że powyższe zagadnienie prawne było już przedmiotem rozważań w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, które zaprezentowało dwa skrajne poglądy – od stanowiska, że skargi wniesione za pomocą systemu e-Doręczenia należy odrzucać (np. postanowienie WSA w Gliwicach z 31 marca 2025 r., sygn. akt I SAB/Gl 4/25 i z 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 466/25, postanowienie WSA w Bydgoszczy z 28 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 125/25 i 5 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 139/25, postanowienie WSA w Szczecinie z 20 maja 2025 r., sygn. akt II SA/Sz 131/25, postanowienie WSA w Poznaniu z 28 maja 2025 r., sygn. akt I SA/Po 273/25, postanowienie WSA w Kielcach z 18 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Ke 67/25 oraz postanowienie WSA w Opolu z 16 kwietnia 2025 r.), do stanowiska, że wniesienie skargi do sądu administracyjnego w formie dokumentu elektronicznego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi z wykorzystaniem systemu teleinformatycznego innego niż e-PUAP nie daje podstaw do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., jeżeli zgodnie z art. 46 § 2a tej ustawy skarga została podpisana kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym i na podstawie art. 54 § 2 tej ustawy została przekazana przez ten organ na elektroniczną skrzynkę podawczą e-PUAP sądu administracyjnego (vide postanowienia NSA: z 30 stycznia 2026 r., sygn. akt I OSK 1937/25; z 17 września 2025 r., sygn. akt I FSK 1176/25; z 24 września 2025 r., sygn. akt I FSK 1395/25; z 27 października 2025r., sygn. akt II FSK 1230/25; z 28 października 2025 r., sygn. akt I OSK 1516/25; z 18 listopada 2025 r., sygn. akt III FSK 1219/25). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający sprawę w niniejszej sprawie przychyla się do drugiego z prezentowanych powyżej stanowiska. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy przedmiotowe pismo procesowe podpisane przez pełnomocnika skarżących podpisem zaufanym, za pośrednictwem systemu e-Doręczenia zostało nadane na adres elektroniczny do doręczeń organu w ustawowym terminie na złożenie skargi, tj. 2 lipca 2025 r. Organ uznał je za skargę, sporządzając na nią odpowiedź oraz nadając jej dalszy bieg. Podkreślić w tym miejscu należy, że przepis art. 54 § 1a p.p.s.a. nie wyjaśnia, jak należy rozumieć pojęcie "elektronicznej skrzynki podawczej tego organu". Przepis ten posługuje się ogólnym pojęciem "elektronicznej skrzynki podawczej" i nie zawęża go np. do adresu elektronicznego konta na ePUAP. Wobec tego przyjęta przez Sąd pierwszej instancji wykładnia, że skrzynką taką jest wyłącznie ePUAP nie znajduje oparcia w treści tego przepisu, a także w innych przepisach p.p.s.a. Występujących na tym tle wątpliwości nie rozstrzygają bowiem przepisy art. 12b § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym "W postępowaniu dokumenty elektroniczne wnosi się do sądu administracyjnego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd doręcza takie dokumenty stronom za pomocą środków komunikacji elektronicznej na warunkach określonych w art. 74a" oraz § 4, który nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących zastosowania środków komunikacji elektronicznej do organów, do których lub za pośrednictwem których składane są pisma w formie dokumentu elektronicznego. Przywołane wyżej przepisy nie odsyłają ani wprost ani pośrednio do definicji "elektronicznej skrzynki podawczej", która została przyjęta w art. 3 pkt 17 ustawy o informatyzacji - zgodnie z którym "elektroniczna skrzynka podawcza" to "dostępny publicznie środek komunikacji elektronicznej służący do przekazywania dokumentu elektronicznego do podmiotu publicznego przy wykorzystaniu powszechnie dostępnego systemu teleinformatycznego". Także z definicji, która została przyjęta w art. 3 pkt 17 powołanej wyżej ustawy nie wynika, że "elektroniczną skrzynką podawczą organu" jest wyłącznie zdefiniowana w pkt 13 elektroniczna platforma usług administracji publicznej (ePUAP), tj. system teleinformatyczny, w którym instytucje publiczne udostępniają usługi przez pojedynczy punkt dostępowy w sieci Internet. W orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczających skuteczne wniesienie skargi za pośrednictwem systemu e-Doręczenia słusznie zwraca się uwagę, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym funkcjonuje kilka alternatywnych systemów służących do komunikacji elektronicznej z organami państwowymi. Funkcjonuje bowiem ePUAP, e-Urząd Skarbowy, a także e-Doręczenia. Nie można też nie zauważyć, że e-Doręczenia to elektroniczny odpowiednik nadania przesyłki w placówce Poczty Polskiej (zob. postanowienie NSA: z dnia 30 stycznia 2026r., sygn. akt I OSK 1937/25, z dnia 18 listopada 2025 r., sygn. akt III FSK 1219/25, z dnia 28 października 2025 r., sygn. akt I OSK 1516/25 i I OSK 1517/25). Należy również podkreślić, że pełnomocnik skarżącej jako adwokat jest podmiotem, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1045 ze zm.) i ma obowiązek posiadania adresu do doręczeń elektronicznych, wpisanego do bazy adresów elektronicznych, powiązanego z publiczną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego albo kwalifikowaną usługą rejestrowanego doręczenia elektronicznego. Może zatem dokonywać doręczeń przez e-Doręczenia od 1 stycznia 2025 r. Zgodnie bowiem z art. 147 ust. 2 ww. ustawy, doręczenie korespondencji nadanej przez osobę fizyczną lub podmiot niebędący podmiotem publicznym, będące użytkownikami konta w ePUAP, do podmiotu publicznego posiadającego elektroniczną skrzynkę podawczą w ePUAP, w ramach usługi udostępnianej w ePUAP, jest równoważne w skutkach prawnych z doręczeniem przy wykorzystaniu publicznej usługi rejestrowanego doręczenia elektronicznego do dnia 31 grudnia 2025 r. Inaczej mówiąc, do końca 2025r. doręczenia pism lub skarg za pomocą systemu ePUAP i za pomocą systemu e-Doręczenia powinny być traktowane równoważnie (zob. postanowienie NSA: z dnia 30 stycznia 2026 r., sygn. akt I OSK 1937/25; z dnia 13 stycznia 2026 r., sygn. akt I OSK 1935/25; dnia 15 stycznia 2026 r., sygn. akt II FSK 1457/25; z dnia 11 grudnia 2025 r., sygn. akt I FSK 1696/25). Wbrew zatem temu, co przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w postanowieniu odrzucającym skargę, nie była ona niedopuszczalna z innych przyczyn w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. z uwagi na jej wniesienie za pośrednictwem systemu e-Doręczenia. Z przedstawionych wyżej powodów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty były usprawiedliwione i na podstawie art. 182 § 1 w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.