II OSK 51/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Paweł Miładowski Sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Gminy Wyznaniowej w Warszawie M. Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1620/18 w sprawie ze skargi M. Gminy Wyznaniowej w Warszawie M. Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 maja 2018 r. nr ... w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści 1. oddala skargę kasacyjną, 2. oddala wniosek uczestnika M. Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej o zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 1620/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej p.p.s.a.), oddalił skargę M. Gminy Wyznaniowej w W. M. Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 25 maja 2018 r. nr DWRMNiE-WRP-0272-34/2017 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści. W skardze kasacyjnej M. Gmina Wyznaniowa w W. zaskarżyła powyższy wyrok w całości. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania tj. art. 217 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. przez błędne przyjęcie, iż brak było podstaw prawnych do wydania zaświadczenia o żądanej treści pomimo wykazania interesu prawnego przez stronę jak również przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających interes osób wnioskujących o wydanie takiego zaświadczenia. Wskazując na powyższy zarzut wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania M. Związek Religijny w Rzeczypospolitej Polskiej wniósł o odrzucenie skargi kasacyjnej ewentualnie o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, wraz z kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 21 października 2022 r., na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.) sprawę skierowano do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r. poz. 329; dalej: p.p.s.a.) uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji oraz Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonej w niej podstawy. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem Sąd Wojewódzki – oddalając skargę na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 25 maja 2018 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia żądanej treści – nie naruszył przepisów art. 217 § 1 i § 2 pkt 1 i 2 k.p.a. W pierwszej kolejności trzeba zwrócić uwagę, że w podstawie kasacyjnej błędnie powołano "art. 217 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.", podczas gdy przepis art. 217 § 1 nie ma jednostek redakcyjnych oznaczonych punktami. Odczytując jednak zarzut kasacyjny wraz z uzasadnieniem należało przyjąć, że w istocie odnosi się on do art. 217 § 1 i § 2 pkt 2 k.p.a. Mianowicie zdaniem strony skarżącej Sąd Wojewódzki nieprawidłowo przyjął w zaskarżonym wyroku, że: "brak było podstaw prawnych do wydania zaświadczenia o żądanej treści pomimo wykazania interesu prawnego przez stronę, jak również przedłożenia stosownych dokumentów potwierdzających interes osób wnioskujących o wydanie takiego zaświadczenia". W szczególności podniesiono, że uprawnienie skarżących do reprezentacji "MGWW", lub brak takich uprawnień, nie miało żadnego znaczenia, gdyż sam Imam N.C., z racji pełnionych funkcji, posiada "swój interes" uzyskania zaświadczenia o istnieniu "MGWW". Odnosząc się do tak sformułowanej podstawy kasacyjnej stwierdzić należy, że wbrew stanowisku strony skarżącej przy kontroli zaskarżonego postanowienia zasadnicze znaczenie miała kwestia, czy podanie M. Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej – Gminy Warszawskiej złożone zostało przez uprawnionych przedstawicieli, stosownie do art. 30 § 3 k.p.a., zgodnie z którym strony niebędące osobami fizycznymi działają przez swych ustawowych lub statutowych przedstawicieli. Nie ulega wątpliwości, że wniosek o wydanie zaświadczenia o żądanej treści złożony został przez M. Gminę Wyznaniową w W., w imieniu której podpisy złożyli Imam N.C. i G.B., jako przewodniczący oraz członek "Zarządu MGW w W.". Podkreślenia wymaga, że zarówno z oznaczenia wnioskodawcy, jak też znaków pieczęci widniejących na podaniu wynika jednoznacznie, że złożone ono zostało przez Gminę Warszawską M. Związku Religijnego w RP, a nie osoby fizyczne, które podpisały się jako przedstawiciele wymienionej Gminy. W takim stanie sprawy organ pierwszej instancji miał obowiązek w ramach formalnego badania podania zweryfikować spełnienie wymogów dotyczących reprezentacji M. Gminy Wyznaniowej w W., jako strony żądającej wydania zaświadczenia. Sąd Wojewódzki w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku prawidłowo wskazał, że dla oceny, czy wniosek został podpisany przez osoby upoważnione do działania w imieniu wnioskodawcy, znaczenie miały przepisy ustawy z dnia 21 kwietnia 1936 r. o stosunku Państwa do M. Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1936 r. Nr 30, poz. 240 ze zm., dalej: "ustawa" lub "ustawa z 21 kwietnia 1936 r.") oraz Statutu stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 26 sierpnia 1936 r. o uznaniu Statutu M. Związku Religijnego w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 1936 r., Nr 72, poz. 517, dalej: Statut). Mianowicie należało uwzględnić, iż podstawę prawną funkcjonowania M. Związku Religijnego stanowi wymieniona ustawa z 21 kwietnia 1936 r. oraz Statut, przy czym w myśli art. 35 ustawy, Związek i jego gminy wyznaniowe są osobami prawnymi, zaś zgodnie z art. 4 ustawy, na czele Związku stoi Mufti, który reprezentuje Związek w stosunku do władz państwowych. Co ważne, art. 36 ustawy oraz przepis § 5 pkt 13 Statutu stanowią wyraźnie, że do działań prawnych imieniem M. Związku Religijnego i jego poszczególnych gmin wyznaniowych powołany jest Mufti. Jak słusznie zauważył Sąd Wojewódzki, złożenie w imieniu Gminy, do organu administracji publicznej, wniosku o wydanie zaświadczenia jest działaniem prawnym gminy wyznaniowej, a zatem upoważnionym do tego był Mufti, bądź osoby przez niego umocowane. Tymczasem z akt sprawy wynika, że osoby, które podpisały podanie o wydanie zaświadczenie, nie otrzymały od Muftiego T.M. pełnomocnictwa, a on sam w złożonych pismach konsekwentnie nie akceptował działań G.B. i Imama N.C.. W konsekwencji uprawnione było wnioskowanie, że przedmiotowy wniosek został podpisany przez osoby nieupoważnione do działań prawnych w imieniu Gminy Warszawskiej M. Związku Religijnego w RP, co warunkowało wydanie przez Wojewodę postanowienia o odmowie uwzględnienia wniosku. Sąd Wojewódzki trafnie zaakcentował, że nieuwzględnienie żądania było podyktowane złożeniem podania zawierającym nieusuwalne braki formalne. W takich okolicznościach sprawy bezprzedmiotowe było badanie interesu prawnego wnioskodawcy, w kontekście art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. Brak też było przesłanek do badania interesu prawnego osób, które podpisały wniosek, skoro nie działały we własnym imieniu, lecz jako przedstawiciele wnioskodawcy, a konkretnie M. Gminy Wyznaniowej w Warszawie. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki zwrócił uwagę, że w rozpatrywanej sprawie G.B. i N.C. nie działali jako osoby prywatne (wyznawcy Islamu, szeregowi członkowie tej wspólnoty religijnej). Z kolei N.C. nie występował z wnioskiem jako imam, z powołaniem na pełnione funkcje (udzielanie ślubów, nadawanie imion). W rezultacie podjęte przez nich czynności mogły być oceniane wyłącznie w aspekcie reprezentowania wnioskodawcy, z konkluzją, że nie byli upoważnieni do złożenia podania jako przedstawiciele wymienionej Gminy Wyznaniowej. Z tych wszystkich względów nietrafna okazała się argumentacja przytoczona w uzasadnieniu skargi kasacyjnej. Tym samym skarga kasacyjna podlegała oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a. Wniosek uczestnika o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego nie mógł być uwzględniony, bowiem brak do tego podstaw prawnych w świetle art. 204 pkt 1 i 2 p.p.s.a. ----------------------- 2