II OSK 503/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. N. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w sprawie ze skargi kasacyjnej Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 845/23 w sprawie ze skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję nr 187/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 11 maja 2023 r. znak WOB.7721.129.2023.AJAN w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego postanawia: dopuścić S. N. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania.

Wyrokiem z dnia 14 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 845/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpoznaniu skargi G. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję nr 187/2023 Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia 11 maja 2023 r. znak WOB.7721.129.2023.AJAN w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), uchylił zaskarżoną decyzję z uwagi na ustalenie adresata decyzji bez rozważania faktu, że nie ma on obecnie prawa do dysponowania nieruchomością w zakresie nałożonego nakazu. Krąg właścicieli a tym samym stron postępowania nie był aktualny na dzień wydawania zaskarżonej decyzji, a zawiadomienie stron o toczącym się postępowaniu nosiło tę samą datę co zaskarżona decyzja. Nowi właściciele zostali pozbawieni prawa do obrony swych praw. Z akt sprawy wynika, że nakazane przez organy nadzoru budowlanego roboty budowlane zmierzające do przywrócenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego dotyczą robót budowlanych prowadzonych w budynku mieszkalnym jednorodzinnym, który jest zlokalizowany na działce nr [...] obr. [...] przy ul. [...] w K., których inwestorem była G. sp. z o.o. z siedzibą w K. Roboty te polegały na przebudowie budynku jednorodzinnego na wielorodzinny z 12 mieszkaniami lub budynek zamieszkania zbiorowego z 12 jednostkami mieszkalnymi, co jest sprzeczne z przeznaczeniem tego terenu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (5.MN zabudowa jednorodzinna). Ponadto organ odwoławczy ustalił w toku postępowania odwoławczego na podstawie wypisu z ewidencji gruntów (przesłany pismem z 19 kwietnia 2023 r. znak: ROIK I.5141.2020.2023.PNIU) a przed wydaniem zaskarżonej decyzji, że przedmiotowa nieruchomość ma wielu współwłaścicieli w związku ze sprzedażą poszczególnych lokali mieszkalnych. Skarżąca sama w skardze wskazuje, że od 25.04.2023 r. akt notarialny umowy sprzedaży Rep. A nr [...] co potwierdza wpis nr 41 w KW nieruchomości nr [...] nie była współwłaścicielem nieruchomości. Sąd w wyroku zauważył, że z wpisów dokonanych w księdze wieczystej przedmiotowej nieruchomości wynikało, że 20 lutego 2023 r. zawarto 7 umów, 22 lutego 2023 r. 2 umowy, oraz po jednej 27 lutego i 1,3 i 13 marca 2023 r. (14 umów sprzedaży). W toku postępowania sądowego 25 kwietnia 2023 r. na podstawie aktu notarialnego nr Rep. A [...] nastąpiła kolejna transakcja sprzedaży lokalu na rzecz innej osoby niż dotychczasowy współwłaściciel. Według danych z KW na dzień 27 lipca 2023 r. (po wydaniu zaskarżonej decyzji) wynikał, że nastąpił dalszy obrót udziałami we własności przedmiotowej nieruchomości. Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd zalecił aby organ odwoławczy ustalił aktualny krąg stron postępowania – aktualnych właścicieli nieruchomości, przy czym inwestor będzie jedną ze stron bez względu na to że nie jest już współwłaścicielem nieruchomości. W razie nałożenia obowiązków w zakresie przywrócenia budynku do stanu poprzedniego Sąd wskazał, że organ powinien poinformować obecnych właścicieli, że mogą przekazać swoje prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane inwestorowi albo też wykonać nałożone obowiązki we własnym zakresie. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie, zaskarżając go w całości i domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie uchylenia wyroku i rozpoznania skargi. Organ kwestionował stanowisko Sądu, które uzależniało wydanie nakazu wykonania robót budowlanych zmierzających do przywrócenia stanu poprzedniego od posiadania przez inwestora prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane oraz uzależnienie nałożenia takiego nakazu na inwestora od wcześniejszego udzielenia zgody właścicieli nieruchomości do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. W dniu 16 kwietnia 2025 r. do NSA wpłynął wniosek S. N., reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika o dopuszczenie go do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika. Wskazuje on, że nabył udział wynoszący [...] w prawie własności nieruchomości objętej KW nr [...] na podstawie umowy sprzedaży z dnia 30 stycznia 2025 r. akt notarialny Rep. A nr[...] sporządzony przez notariusza M. S. Do wniosku dołączono odpis KW ww. nieruchomości według stanu na dzień 11 kwietnia 2025 r. W dziale II pod pozycją 17 Nr podstawy wpisu 45 wskazano na S.N. Podstawę wpisu stanowiła wskazana we wniosku umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w charakterze uczestnika postępowania zasługiwał na uwzględnienie. Stosownie do art. 32 P.p.s.a., w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Wynika z tego, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadniczo spór o legalność działań organów administracji publicznej dotyczy organu i skarżącego. Możliwość rozszerzenia tego podstawowego układu podmiotowego w postępowaniu sądowoadministracyjnym wprowadza art. 33 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Postanowienie sąd wydaje na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Należy zaznaczyć, że poszerzenie przyjętego układu podmiotowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym przez przyznanie prawa do udziału w tym postępowaniu innym podmiotom niż skarżący i organ administracji publicznej prowadzi do ingerencji w prawa podmiotowe stron danego postępowania, dlatego jakakolwiek rozszerzająca wykładnia wskazanych przepisów jest niedopuszczalna. W ocenie NSA, S. N. wnioskując o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania wykazał własny interes prawny uzasadniający jego udział w tym postępowaniu. Jak wynika z treści dołączonego do wniosku wypisu z księgi wieczystej nr [...], która jest księgą prowadzoną dla nieruchomości będącej przedmiotem nakazanych w zaskarżonej decyzji robót budowlanych, według stanu na dzień 11 kwietnia 2025 r S. N. PESEL [...] stał się właścicielem tej nieruchomości na podstawie umowy w formie aktu notarialnego z 30 stycznia 2025 r. nr Rep. A[...] odnośnie do udziału [...]. Wnioskujący jest tą samą osobą. Wobec powyższego wnioskując o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym wykazał swój interes prawny dający mu podstawę do uczestnictwa w postępowaniu sądowym, stosownie do art. 28 K.p.a. w zw. z art. 33 § 2 P.p.s.a. Niniejsze postępowanie niewątpliwie dotyczy jego prawa własności (udziału [...]) bowiem nałożone decyzją roboty zmierzające do przywrócenia budynku do stanu poprzedniego odnoszą się całej nieruchomości zlokalizowanej na działce nr ew. [...] obr [...] przy ul. [...] w K., której jest on właścicielem. Tym samym nałożony obowiązek będzie wpływał na jego prawa i obowiązki, a to uzasadnia umożliwienie mu udziału w niniejszym postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.