II OSK 453/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Wojciech Mazur Sędziowie: Sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędzia del. WSA Jan Szuma (spr.) po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Op 247/23 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 12 czerwca 2023 r., nr SO.I.621.1.9.2023.ECZ w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 7 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Op 247/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu oddalił skargę R. S. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 12 czerwca 2023 r., nr SO.1.621.1.9.2023.ECZ utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy D. z dnia 17 kwietnia 2023 r., nr SO.5343.7.14.2022.MS o wymeldowaniu skarżącego z pobytu stałego w lokalu nr [...], położonym przy ul. [...] w miejscowości K. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł R. S. zarzucając naruszenie art. 35 ustawy z dnia 24 września 2010 r. o ewidencji ludności (na datę zaskarżonej decyzji tekst jednolity Dz. U. z 2022 r. poz. 1191 z późn. zm., dalej "u.e.l.") poprzez przyjęcie, że przepis ten odnosi się do sytuacji, w której znalazł się skarżący, oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (na datę zaskarżonego wyroku tekst jednolity Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 z późn. zm., dalej "P.p.s.a.") poprzez oddalenie skargi w sytuacji, gdy skarżący wykazał, iż postępowanie organów administracji publicznej dotknięte było wadami, które uniemożliwiły prawidłowe ustalenie stanu faktycznego w sprawie. W motywach skargi kasacyjnej R. S. akcentował, że w składzie Sądu pierwszej instancji brał udział sędzia WSA K. B. , którego w jego ocenie niesłusznie nie wyłączono od rozpoznania sprawy. W dalszej argumentacji skargi kasacyjnej R. S. skoncentrował się natomiast na wykazaniu, że nie zaistniała przyjmowana w orzecznictwie sądów administracyjnych przesłanka dobrowolności opuszczenia przez niego lokalu, z którego został wymeldowany. Skarżący podkreślił, że opuszczenie lokalu wiązało się z potrzebą ochrony dobra córki, a to wobec trudnych relacji z byłą małżonką. Kwestionując ocenę sprawy przedstawioną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, skarżący stanowczo podkreślił, że opuszczenie spornego lokalu nastąpiło wbrew jego woli oraz wbrew woli córki, i było wyłącznie wynikiem decyzji o potrzebie ochrony jego samego i dziecka. Nie można więc zdaniem R. S. w tych warunkach twierdzić, że doszło do dobrowolnego opuszczenia lokalu. Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje do wiadomości argumentację skarżącego, przedstawioną w skardze kasacyjnej, dotyczącą rozumienia przesłanki dobrowolności opuszczenia lokalu w okolicznościach sprawy. Zdaniem Sądu, wbrew zapatrywaniu skarżącego, nie może on jednak domagać się utrzymania meldunku w lokalu nr [...] przy ul. [...] w K.. Zgodnie z art. 35 u.e.l., organ gminy wydaje z urzędu lub na wniosek właściciela lub podmiotu wskazanego w art. 28 ust. 2 tej ustawy decyzję w sprawie wymeldowania obywatela polskiego, który opuścił miejsce pobytu stałego albo opuścił miejsce pobytu czasowego przed upływem deklarowanego okresu pobytu i nie dopełnił obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych, w kontekście tego przepisu, rzeczywiście akcentuje się cechę dobrowolności opuszczenia lokalu jako wyraz potrzeby zapewnienia ochrony osobom bezprawnie pozbawionym możliwości przebywania w miejscu dotychczasowego zameldowania. Sytuacja skarżącego jest jednak specyficzna. Naczelny Sąd Administracyjny nie przeczy, że R. S. zdecydował się opuścić lokal w budynku przy ul. [...] w K. z uwagi na sytuację rodzinną, zwłaszcza ze względu na dobro dziecka, i w tym sensie rzeczywiście trudno uznać jego wyprowadzkę za "dobrowolną". Niemniej jednak przesłanka dobrowolności w odniesieniu do meldunku powinna być postrzegana w kategoriach obiektywnych. W tym ujęciu należy zauważyć, że skarżący – choć rzeczywiście powodowany trudnymi okolicznościami rodzinnymi – faktycznie podjął jednak decyzję o wyprowadzce ze spornego lokalu i nie podejmował środków prawnych w celu bezpośredniego powrotu do niego. Ostatecznie więc zmiana miejsca pobytu wynikała z jego własnej decyzji, a jej efektem jest obecny pobyt w innym lokalu. Zgodnie z art. 28 ust. 4 u.e.l., zameldowanie na pobyt stały lub czasowy służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu osoby w miejscu, w którym się zameldowała. W kontekście tego przepisu należy wskazać, że R. S. , choć decyzja ta była dla niego trudna i podjęta w trosce o dobro rodziny, faktycznie zmienił miejsce pobytu. Pociągało to za sobą konieczność dostosowania stanu ewidencyjnego, czyli wymeldowania go z lokalu przy ul. [...] w K. na podstawie art. 35 u.e.l. Podsumowując, Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że dostrzega i nie neguje, iż skarżący opuścił sporny lokal ze względu na trudną sytuację rodzinną i w trosce o dobro dziecka. Jednak w ujęciu obiektywnym to właśnie on podjął decyzję o opuszczeniu lokalu i nie przedsięwziął środków prawnych zmierzających do powrotu do niego. W tym stanie rzeczy wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, oddalający skargę na decyzję Wojewody Opolskiego, należy uznać za trafny i nienaruszający art. 35 u.e.l. Zarazem w sprawie nie doszło do naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., gdyż w skardze kasacyjnej nie wykazano, aby kontrolowana decyzja zapadła z naruszeniem przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny nadmienia końcowo, że nie mają znaczenia uwagi zawarte w skardze kasacyjnej w odniesieniu do udziału w składzie Sądu pierwszej instancji sędziego WSA K. B. Wydano bowiem postanowienie o odmowie wyłączenia tego sędziego (postanowienie z dnia 13 września 2023 r.), które nie było kwestionowane w toku postępowania. Nie ma więc obecnie podstaw do twierdzenia, że sędzia WSA K. B. nie mógł brać udziału w rozpoznawaniu sprawy. Mając to wszystko na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając zarzuty przedstawione przez R. S. za nieusprawiedliwione, oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 P.p.s.a.