II OSK 449/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. sp. z o.o. z siedzibą w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 1270/21 w sprawie ze skargi P. sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu z dnia 26 marca 2021 r. znak DOZ-OAiK.650.1528.2020.KPA-2 w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do jak najlepszego stanu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

1. Wyrokiem z 21 października 2021 r., VII SA/Wa 1270/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny (powoływany dalej jako: WSA) w Warszawie oddalił skargę P. sp. z o.o. z/s w B. (Spółka) na decyzję Ministra Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu (Minister) z 26 marca 2021 r. znak: DOZ-OAiK.650.1528.2020.KPA-2, w przedmiocie nakazu doprowadzenia obiektu do jak najlepszego stanu. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: 2.1. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków (LWKZ) decyzją z 31 marca 2011 r. znak: ZN. 421-2/11, udzielił pozwolenia na prowadzenie robót budowlanych oraz podejmowanie działań, które mogłyby doprowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu budynku wpisanego do rejestru pod nr [...] – pałacu oraz parku w miejscowości [...] (dz. ewid. nr [...]) w zakresie przebudowy i budowy niezbędnej infrastruktury związanej ze zmianą sposobu użytkowania budynku o funkcji mieszkaniowej na budynek usługowy – pensjonat. 2.2. Wyrokując w sprawie VII SA/Wa 1270/21 kolejno wskazano, że decyzją z 20 maja 2011 r. nr 502/11 Starosta Zielonogórski zatwierdził projekt budowlany i udzielił stronie skarżącej pozwolenia na budowę, wykonanie robót budowlanych i zmianę sposobu użytkowania dla inwestycji obejmującej przebudowę ww. budynku pałacu na pensjonat. Spółka w 2019 r. zgłosiła zakończenie budowy ww. obiektu i zamiar częściowego użytkowania obiektu, w związku z tym 2 października 2019 r. upoważnieni pracownicy LWKZ przeprowadzili oględziny robót budowlanych wykonanych przy pałacu w [...]. W dniu 31 sierpnia 2020 r. LWKZ wszczął postępowanie administracyjne w związku ze stwierdzeniem wykonania robót budowlanych przy pałacu oraz parku w [...] w sposób odbiegający od warunków określonych w pozwoleniu LWKZ z 31 marca 2011 r. 2.3. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że decyzją z 9 listopada 2020 r. znak: ZN.5142.50.2020- [Nbo-2], LWKZ, powołując się na 45 ust. 1 pkt 2, art. 6 ust. 1 pkt 1 lit. c i g, art. 7 pkt 1, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. 2020, poz. 282 ze zm., Uoz) nakazał Spółce doprowadzenie pałacu i parku w [...], wpisanych do rejestru zabytków pod nr [...], do jak najlepszego stanu poprzez podjęcie oznaczonych działań w zakresie obejmującym: 1) otynkowanie słupków ogrodzenia oraz podmurówki z betonowych bloczków zalewowych, w celu przybliżenia jego wyglądu do projektowanego ogrodzenia, na którego wykonanie uzyskano pozwolenie, 2) scalenie kolorystyczne pozłacanych aplikacji w przęsłach ogrodzenia z jego kolorystyką tj. pomalowanie w kolorze czarnym, 3) rozebranie, wykonanego bez pozwolenia z betonu oraz głazów, umocnienia dna i skarp kanału oraz odtworzenie pierwotnego przekroju rowu melioracyjnego i ustabilizowanie skarp z wysianiem trawy lub mieszanki traw z inną roślinnością tożsamą z występującą na terenie łąki sąsiadującej z kanałem, 4) odtworzenie pierwotnego układu kompozycyjnego łąki przed pałacem poprzez likwidację nasadzeń krzewów hortensji zlokalizowanych przy kanale. 2.4. W wyroku ustalono, ze organ I instancji w uzasadnieniu swej decyzji wskazał, że w trakcie częściowego odbioru robót budowlanych związanych z zakończeniem remontu pałacu w [...], stwierdzono działania niezgodne z udzielonym pozwoleniem z 31 marca 2011 r. tj. wykonanie ogrodzenia terenu oraz ingerencję w ukształtowanie cieku wodnego i łąki przy pałacu. W trakcie ww. oględzin stwierdzono wykonanie ogrodzenia o przęsłach odbiegających wyglądem i materiałem od zatwierdzonego w projekcie, będącym integralną częścią ww. pozwolenia tj. prostego, ażurowego ogrodzenia z murowanymi i otynkowanymi słupkami z cegły ceramicznej. Zamiast zatwierdzonych rozwiązań wykonano bez uzgodnienia z organem ogrodzenie wraz z podmurówką z betonowych bloczków zalewowych, zmieniono również kształt przęseł i ich wygląd, dodając pozłacane aplikacje. Ponadto w bezpośrednim sąsiedztwie pałacu umocniono z betonu oraz głazów istniejący rów melioracyjny, na co nie uzyskano pozwolenia konserwatorskiego. Wskutek wykonania prac polegających na umocnieniu dna i skarp rowu melioracyjnego w miejscu płytkiego cieku wodnego powstał kanał o umocnionych brzegach. Dodatkowo wokół kanału wprowadzono nasadzenia z hortensji powodujące niekorzystne przekształcenie łąki. Płaszczyzna terenu została wtórnie podzielona oraz wprowadzono przekształcenie w parterze założenia parkowego. LWKZ podkreślił, że omawiany zespół ten należy do cenniejszych przykładów architektury rezydencjonalnej oraz sztuki ogrodowej w rejonie a podjęte działania, zrealizowane bez pozwolenia oraz niezgodnie z wydanym pozwoleniem, umniejszają wartość kulturalną zespołu. LWKZ wskazał, że uwzględnił koszty poniesione na ogrodzenie terenu i biorąc je pod uwagę, kierując się interesem społecznym odstąpiono od wydania nakazu jego rozbiórki i wskazano sposób na doprowadzenie istniejącego ogrodzenia do wyglądu zbliżonego do tego, na które uzyskano pozwolenie. 3.1. Spółka złożyła odwołanie od ww. decyzji, zaskarżając ją w części, tj. co do punktu 3 i 4. 3.2. Dalej w wyroku VII SA/Wa 1270/21 przywołano, że Minister powołaną na wstępie decyzją z 26 marca 2021 r., działając na podstawie art. 17 pkt 2, art. 127 § 2 i art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2021, poz. 735 ze zm., K.p.a.) oraz na podstawie art. 45 ust. 1 pkt 2, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 Uoz (Dz. U. 2021, poz. 710 ze zm.), uchylił decyzję I instancji w części terminu nakazanych prac i wyznaczył nowy termin oraz utrzymał decyzję I instancji w mocy w pozostałej części. 3.3. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji wskazał, że właściwość rzeczowa organu ochrony zabytków w niniejszej sprawie wynika z okoliczności, iż założenie przestrzenne, w obrębie którego zrealizowano ww. działania - dwór w [...] wraz z sąsiednim parkiem - zostało wpisane do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Zielonej Górze z 26 lipca 1978 r. W uzasadnieniu ww. orzeczenia stwierdzono, że dwór, z uwagi na swój interesujący rzut poziomy oraz bryłę, wyróżnia się z architektury końca XVIII w. Minister stwierdził, że prace polegające na realizacji ogrodzenia w kształcie odbiegającym od zatwierdzonego pozwoleniem konserwatorskim oraz wymurowanie kanału w miejscu rowu melioracyjnego (wraz z obsadzeniem brzegów krzewami hortensji) przyczyniły się do wyraźnego uszczuplenia wartości zabytku wpisanego do rejestru zabytków, jakim jest dwór wraz sąsiadującym parkiem w [...]. 4.1. Skargę na powyższą decyzję złożyła Spółka, która zarzuciła: 1) naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. przez jego zastosowanie w sytuacji, gdy z całokształtu materiału zgromadzonego w sprawie wynika, że nie było podstaw do utrzymania w mocy zaskarżonej decyzji organu I instancji. organ odwoławczy nie rozpoznał bowiem w sposób merytoryczny istoty sprawy, nie zbadał także faktycznego wpływu wykonanych prac na wygląd całego zabytku, a co najważniejsze pominął, że łąka, na której jest usytuowany rów melioracyjny wraz z nasadzeniami hortensji nie jest obszarem chronionym; przy prawidłowym zbadaniu wszystkich okoliczności organ II instancji powinien uchylić zaskarżoną decyzję w zaskarżonej części i umorzyć w tym zakresie postępowanie pierwszej instancji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a.; - art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. poprzez wydanie decyzji z przekroczeniem granic zaskarżenia i uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie terminu nakazanych prac dotyczących otynkowania słupków ogrodzenia oraz podmurówki z betonowych bloczków zalewowych, a także scalenia kolorystycznego pozłacanych aplikacji w przęsłach ogrodzenia z jego kolorystyką, podczas gdy przedmiotem zaskarżenia nie były pkt 1-2 decyzji LWKZ; - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co skutkowało niedostatecznym uwzględnieniem faktu, że: a) zgodnie z decyzją o wpisie do rejestru zabytków ochroną konserwatorską objęty jest pałac oraz park w [...], natomiast rów melioracyjny wraz z nasadzeniami hortensji znajduje się na łące, która nie została w żaden sposób wymieniona w decyzji o wpisie (ani jako samodzielny zabytek, ani jako jego otoczenie), co w konsekwencji doprowadziło do dowolnego ustalenia granic obszaru chronionego oraz bezpodstawnego rozszerzenia ochrony konserwatorskiej na cały obszar nieruchomości gruntownej, w tym także na łąkę, na której nie występują cechy zabytkowego parku; b) umocnienie rowu melioracyjnego przez skarżącą, jak również nasadzenia krzewów hortensji nie umniejszają wartości kulturowej zabytku, nie naruszają substancji zabytku ani nie wpływają negatywnie na jego wygląd, zwłaszcza nie prowadzą do jego degradacji; c) skarżąca poniosła znaczne koszty w celu budowy rowu melioracyjnego oraz obsadzenia jego brzegów kwiatami hortensji, zatem zasadne byłoby znalezienie innego rozwiązania, niż nakaz rozbiórki rowu i usunięcia hortensji, pozwalającego pogodzić interes właściciela zabytku oraz założenia ochrony konserwatorskiej; - art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji, w jaki sposób prace wykonane przez skarżącą negatywnie wpływają na wartość kulturalną pałacu oraz parku, podczas gdy zgodnie z zasadą przekonywania organ powinien wyjaśnić skarżącej zasadność przyjętych tez, w szczególności wskazać, dlaczego w jego ocenie prace wykonane przez skarżącą niekorzystnie wpływają na zabytek, a wpływ ten jest tak daleko idący, że konieczne jest rozebranie rowu i usunięcie krzewów hortensji; 2) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 45 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 i 11 Uoz poprzez jego zastosowanie i nakazanie rozebrania wykonanego umocnienia dna i skarp kanału oraz odtworzenia pierwotnego przekroju rowu melioracyjnego, a także usunięcia nasadzeń krzewów hortensji, w sytuacji, gdy łąka, na której umiejscowiony jest rów melioracyjny wraz z nasadzeniami nie jest wpisana do rejestru zabytków - (ani jako samodzielny zabytek, ani jako jego otoczenie), a ingerencja w ciek wodny, jak również prace polegające na nasadzeniu roślinności nie naruszają substancji ani nie zmieniają wyglądu zabytku, co w konsekwencji powoduje, że pozwolenie na przeprowadzone prace nie było w ogóle wymagane, zatem nie można nakazać ich usunięcia; - art. 7 Konstytucji RP, z uwagi na fakt, że zaskarżone postanowienie narusza normę konstytucyjną nakazującą organom władzy działać na podstawie przepisów prawa i w jego granicach, podczas gdy organ II instancji utrzymując w mocy decyzję I instancji wydał rozstrzygnięcie naruszając zarówno przepisy postępowania, jak i prawa materialnego; - art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 140 Kodeksu cywilnego (K.c.) przez naruszenie prawa własności skarżącej w zakresie, w jakim ograniczono jej swobodę dysponowania nieruchomością i jej zagospodarowania, w tym zwłaszcza terenem łąki wokół pałacu, podczas gdy teren ten nie został wskazany jako objęty ochroną konserwatorską w decyzji o wpisie do rejestru zabytkowy. 4.2. Skarżąca wniosła o: - stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania przed organem II instancji w całości, a także stwierdzenie nieważności poprzedzającej ją decyzji LWKZ w części w jakiej została ona zaskarżona oraz umorzenie postępowania I instancji w tejże części; ewentualnie - uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, a także uchylenie poprzedzającej ją decyzji LWKZ w części w jakiej została ona zaskarżona; a także - zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. 4.3. W skardze powtórzono argumentację zawartą w odwołaniu. Dodatkowo Spółka podniosła, że decyzja o wpisie do rejestru zabytków z 26 lipca 1978 r. nie określa granic zabytku. 4.4. W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. 5.1. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Warszawie skargę oddalił. 5.2. W motywach swego orzeczenia sąd pierwszej instancji podzielił argumentację organów, że wymurowanie powierzchni rowu melioracyjnego w okolicy pałacu nie znajduje potwierdzenia w historycznym zagospodarowaniu parku i stanowi element kompozycyjnie obcy. Jest to obiekt o znacznej powierzchni, która dodatkowo zaakcentowana jest przez nasadzenia hortensji. Zdaniem tegoż sądu powyższe potwierdza w sposób dobitny dokumentacja fotograficzna dołączona do protokołu oględzin z 2 października 2019 r. Rów melioracyjny poddany ww. przekształceniu istniał na terenie parku, niemniej nie posiadał on charakteru wyeksponowanego w przestrzeni, jak to ma miejsce teraz. Słusznie podniósł organ odwoławczy że przedmiotowy kanał dokonuje niekorzystnego wydzielenia przestrzeni natury kompozycyjnej na terenie założenia pałacowo-parkowego. Trafnie nakazano prace, polegające na odtworzeniu pierwotnego rowu melioracyjnego wraz z otaczającym go zagospodarowaniem łąki oraz na likwidacji nasadzeń hortensji. Słusznie także – w ocenie WSA - w decyzji wskazano, że skarżąca, powołując się na nieznane organowi przekazy ustne, nie przedstawiła żadnych dowodów na poparcie tezy, iż w otoczeniu ww. elementu przestrzennego istotnie rosły hortensje w okresie funkcjonowania historycznej rezydencji. Nadto, zdaniem sądu wojewódzkiego nie można uznać, że park podlega ochronie konserwatorskiej tylko w zakresie terenów zadrzewionych, a nie terenów "łąk". Przeczy temu cała znajdująca się w katach sprawy dokumentacja, która za park uznaje całość terenu znajdującego się wewnątrz ogrodzenia. 6.1. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Spółka – reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika – zaskarżając go w całości. 6.2. Na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (w dacie wniesienia skargi kasacyjnej: Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm.; Ppsa) zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuca naruszenie prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa poprzez oddalenie skargi, pomimo naruszenia przez organ konserwatorski II instancji szeregu przepisów postępowania administracyjnego, tj. art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, co skutkowało wadliwym ustaleniem, że łąka, na której znajduje się umocniony rów, leży w strefie ochrony konserwatorskiej i w związku z tym można wydać decyzję o doprowadzeniu zabytku do jak najlepszego stanu również w zakresie terenu łąki oraz błędne ustalenie, że umocnienie rowu melioracyjnego przez skarżącego, jak również nasadzenia krzewów hortensji umniejszają wartość kulturową zabytku i wpływają negatywnie na jego wygląd oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia w uzasadnieniu decyzji Ministra, w jaki sposób prace wykonane przez skarżącego negatywnie wpływają na wartość kulturalną pałacu oraz parku. Wskazane wyżej naruszenia miały istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowały wydaniem wyroku oddalającego skargę. b) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 Ppsa poprzez niewzięcie pod uwagę z urzędu, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze, tego że doszło do naruszenia art. 7, 77 i 80 K.p.a., ponieważ Minister nie ustalił, że mapa parku pochodząca z opracowania wykonanego przez inż. J.O. i inż. A.K., znajdującego się w aktach sprawy, nie stanowi podstawy do ustalenia granic ochrony konserwatorskiej parku i pałacu w [...] wpisanego do rejestru zabytków decyzją z 26 lipca 1978 r., ponieważ nie została stworzona w celu ustalenia granic ochrony konserwatorskiej, a przy jej tworzeniu nie brano pod uwagę wszystkich zasad jakie należy stosować określając granice zabytku, a inne materiały znajdujące się w aktach sprawy, w tym plan zagospodarowania terenu, nie dają podstaw by uznać, że łąka, na której znajduje się umocniony rów, znajduje się w strefie ochrony konserwatorskiej. Ponadto organ nie ustalił, że decyzja o wpisie pałacu i parku do rejestru zabytków została wydana z rażącym naruszeniem prawa, nie określając w swojej treści granic zabytku, a tym samym ochrony konserwatorskiej. Podczas wydawania przez organy konserwatorskie decyzji dotyczących doprowadzenia zabytku do jak najlepszego stanu powinno być to uwzględnione, a tego nie uczyniono. W konsekwencji sąd wojewódzki podzielił błędne stanowisko dotyczące granic ochrony konserwatorskiej, które przyjęły organy konserwatorskie, uznając, że stan faktyczny został ustalony w postępowaniu administracyjnym w sposób prawidłowy, co skutkowało wydaniem wyroku oddalającego skargę; c) art. 141 § 4 Ppsa, poprzez wadliwe skonstruowanie uzasadnienia wyroku polegające na niewystarczającym wyjaśnieniu podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, przyjęciu stanu faktycznego, który został ustalony przez Ministra bez wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego i z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów. Organ, pomimo tego, że z materiału dowodowego nie wynikało, że łąka, na której wykonano umocnienie rowu melioracyjnego jest objęta ochroną, uznał że ochrona konserwatorska rozciąga się również na ten teren. WSA przyjął za Ministrem takie ustalenie, co skutkowało w konsekwencji wydaniem wyroku oddalającego skargę. 6.3. Na podstawie art. 174 pkt 1 Ppsa zaskarżonemu wyrokowi Spółka zarzuca także naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 45 ust. 1 w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 i 11 Uoz w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa, tj. nieuwzględnienie skargi mimo naruszenia przepisów prawa materialnego przez Ministra, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Polegało ono na błędnym uznaniu, że przepisy te powinny zostać zastosowane i w związku z tym zasadne jest nakazanie rozebrania wykonanego umocnienia dna i skarp rowu melioracyjnego oraz odtworzenia pierwotnego jego przekroju, a także usunięcia nasadzeń krzewów hortensji, w sytuacji gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że przepisy te nie powinny zostać zastosowane. Brak zasadności zastosowania tych przepisów spowodowany jest tym, że teren, na którym umiejscowiony jest rów nie podlega ochronie konserwatorskiej, a także z uwagi na to, że dokonana ingerencja w ciek wodny, jak również prace polegające na nasadzeniu roślinności nie wpłynęły negatywnie na zabytek - pałac i park w [...], a wręcz przeciwnie – uregulowanie fragmentu rowu melioracyjnego znacznie poprawia bezpieczeństwo zarówno parku jak i pałacu, pozytywnie wpływając na warunki hydrologiczne okolicznego terenu; b) art. 64 ust. 3 Konstytucji RP w zw. z art. 140 K.c. w zw. z art. 145 § 1 pkt lit. a Ppsa, tj. nieuwzględnienie skargi, mimo naruszenia przepisów prawa materialnego przez organy konserwatorskie, które to naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy. Doszło do naruszenia prawa własności skarżącego w zakresie, w jakim ograniczono jego swobodę dysponowania nieruchomością i jej zagospodarowania, w tym zwłaszcza terenu łąki, w sytuacji gdy teren ten nie został wskazany jako objęty ochroną konserwatorską w decyzji o wpisie pałacu i parku w [...] do rejestru zabytków, a objęcie go ochroną konserwatorką nie wynika również z żadnych innych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Ponadto prace, które zostały wykonane na terenie łąki nie mają negatywnego wpływu na zabytek w taki sposób, żeby zasadne było z tego powodu nakazanie przywrócenia rowu do stanu sprzed działań podjętych przez skarżącą Spółkę. 6.4. Wskazując na powyższe zarzuty, na podstawie art. 185 § 1 Ppsa, skarżąca kasacyjnie Spółka wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie. Ponadto Spółka wnosi o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a także rozpoznanie sprawy na rozprawie. 6.5. Spółka wnosi także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu – opracowania architekta krajobrazu, specjalisty z zakresu ochrony i konserwacji zabytkowych założeń ogrodowych dr inż. M.D. na okoliczność: granic zabytku, braku objęcia łąki ochroną konserwatorską, a w konsekwencji braku zasadności decyzji nakazującej przywrócenie łąki do stanu poprzedniego. Z uwagi na fakt, że zawarte w opracowaniu informacje mogą okazać się niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a rozpatrzenie tego dowodu nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie, wniosek ten jest zasadny i winien zostać uwzględniony. 6.6. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Spółka podnosi, że teren łąki, na której znajduje się umocniony rów melioracyjny nie podlega ochronie konserwatorskiej, ponieważ nie został on ujęty w decyzji wpisującej park i pałac w [...] do rejestru zabytków, ani w żadnej innej decyzji dotyczącej otoczenia zabytku. Nie potwierdzają tego również inne dokumenty zgromadzone w materiale dowodowym niniejszej sprawy. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Spółki organy błędnie ustaliły, że umocnienie rowu melioracyjnego przez skarżącą, jak również nasadzenia krzewów hortensji, umniejszają wartość kulturową zabytku i wpływają negatywnie na jego wygląd. LWKZ dołączył do akt sprawy widok terenu łąki "z lotu ptaka" w celu wyeksponowania rzekomej negatywnej ingerencji w teren łąki poprzez umocnienie rowu melioracyjnego. Tymczasem celem jaki może w jakikolwiek sposób uzasadniać ochronę terenu łąki, jest kompozycja widokowa. Wynika to jednoznacznie z opracowania, które załączono do niniejszej skargi jako dowód z dokumentu. Z opracowania tego wynika jednoznacznie jak historycznie wyglądały granice Parku znajdującego się przy Pałacu w [...] i jaki obszar powinien podlegać ochronie konserwatorskiej. 6.7. Na rozprawie w dniu 4 grudnia 2024 r. przed Naczelnym Sądem Administracyjnym za Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego stawiła się r.pr. I.Ł., którą Sąd postanowił dopuścić do udziału w postępowaniu z obowiązkiem przedłożenia pełnomocnictwa w wyznaczonym terminie, pod rygorem jej pominięcia od udziału w postępowaniu. Pełnomocnik organu wnosił o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, podtrzymując argumentację zawartą w decyzji tegoż organu z 26 marca 2021 r. 6.8. Sąd Naczelny postanowił nie uwzględnić wniosku zawartego w skardze kasacyjnej o przeprowadzenie dowodu z dokumentu - opracowania architekta krajobrazu. 6.9. Brakujące pełnomocnictwo od organu zostało uzupełnione w terminie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 7.1. Zgodnie z art. 183 § 1 Ppsa (Dz. U. 2024, poz. 935) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W myśl art. 174 Ppsa, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. 7.2. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 Ppsa przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do rozpatrzenia jej zarzutów. Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. 7.3. W pierwszej kolejności odnosząc się do nieuwzględnienia na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wniosku skarżącej kasacyjnie zawartego w skardze kasacyjnej o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – opracowania architekta krajobrazu dr inż. M.D. na okoliczność granic zabytku, braku objęcia ochroną konserwatorską, a w konsekwencji braku zasadności decyzji nakazującej przywrócenie łąki do stanu poprzedniego – podkreślić należy, że to konserwator zabytków, w myśl art. 89 pkt 2 Uoz, jest organem wyspecjalizowanym i samodzielnie, bez potrzeby odwoływania się do opinii specjalistów, jest uprawniony do oceny, jaka ingerencja w zabytek jest dopuszczalna, i jak należy go chronić (por. wyrok NSA z 24 maja 2016 r. II OSK 449/22, LEX nr 2108461). Z tego powodu wniosek skarżącej kasacyjnie, pomijając już nawet jego błędnie przywołaną podstawę prawną (art. 163 § 3 Ppsa zamiast art. 106 § 3 Ppsa – uwaga Sądu), o przeprowadzenie dowodu z w/w dokumentu, podlegał oddaleniu. 7.4. Przywołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 151 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, albowiem są to przepisy o charakterze ogólnym i wynikowym, które określają odpowiednio przypadek, w którym skarga podlega oddaleniu oraz przypadek, kiedy skarga na decyzję lub postanowienie podlega uwzględnieniu przez sąd administracyjny (sąd uchyla wówczas zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeśli dopatrzy się – innego niż dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego – naruszenia przepisów postępowania, o ile mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy). Strona skarżąca kasacyjnie chcąc wykazać jako zasadną podstawę skargi kasacyjnej naruszenie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, wskazującego na jedną z przesłanek uwzględnienia skargi m. in. na decyzję administracyjną, skoro w tej sprawie skargę oddalono na zasadzie art. 151 Ppsa, a nie uwzględniono jej na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, powinna wskazać konkretne przepisy, którym uchybił zaskarżony organ, a którego to uchybienia nie dostrzec miał wadliwie sąd pierwszej instancji. W dalszej kolejności winna przekonać sąd kasacyjny, że uchybienia przepisów przez skarżony organ były tego rodzaju, że – nie stanowiąc przesłanek wznowieniowych – mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Nieskuteczność tej argumentacji prowadzić będzie do wniosku, że zarzut naruszenia przez sąd pierwszej instancji przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa będzie musiał zostać uznany jako nie oparty na usprawiedliwionej podstawie, nadto – przepisu tego nie stosował sąd pierwszej instancji, skoro skargę – na podstawie art. 151 Ppsa – oddalił. 7.5. Zarzut naruszenia art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa, którego sąd pierwszej instancji nie stosował, skoro skargę oddalił, powiązano z przypisaniem organowi naruszenia przezeń przepisów art. 7, art. 77 K.p.a. oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. Autor skargi kasacyjnej nie dostrzegł przy tym, że art. 77 K.p.a. dzieli się na kilka paragrafów, w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kwestia ta nie została dostrzeżona, w judykaturze zgodnie zaś podkreśla się, że w odniesieniu do unormowania, które nie stanowi jednej zamkniętej całości, a składa się z paragrafów lub ustępów, punktów i innych jednostek redakcyjnych, wymóg skutecznie wniesionej skargi kasacyjnej jest spełniony wówczas, gdy wskazuje ona konkretny przepis naruszony przez sąd pierwszej instancji, z podaniem numeru artykułu, paragrafu, ustępu, punktu i ewentualnie innej jednostki redakcyjnej przepisu (por. np. wyroki NSA z: 27 marca 2012 r., II GSK 218/11, LEX nr 1244607, 30 listopada 2012 r., I OSK 2001/12, LEX nr 1291371, 22 stycznia 2013 r., II GSK 1573/12, LEX nr 1354882, 14 marca 2013 r., I OSK 1799/12, LEX nr 1295809, 17 maja 2019 r., II OSK 1665/17, wszystkie powołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl - CBOSA). Już z tego tylko względu zarzut naruszenia art. 77 K.p.a. wymyka się kontroli. Wbrew wywodowi skarżącej kasacyjnie Spółki organ nie dopuścił się także naruszenia pozostałych wymienionych w pkt 1.a) skargi kasacyjnej przepisów K.p.a. Sąd pierwszej instancji, wbrew twierdzeniom skarżącej, dokonał kontroli decyzji prawidłowo, zgodnie z obowiązującym prawem, nie pomijając rozpatrzenia istoty sprawy. Organy obu instancji szczegółowo uzasadniły decyzje oraz wszechstronnie ustaliły stan faktyczny, przez co spełniły wymagania z art. 7 i art. 80 K.p.a. Zgodnie z zasadami ogólnymi postępowania dowodowego doszło do wyczerpującego zebrania materiału dowodowego i jego rozważenia, w konsekwencji wydania prawidłowych rozstrzygnięć opartych na właściwej podstawie procesowej i podstawach materialnych wraz z uzasadnieniem odpowiadającym wymogom określonym w art. 107 § 3 w zw. z art. 11 K.p.a. W zaskarżonej do sądu wojewódzkiego decyzji Ministra wskazano bowiem, że za wpisem parku do rejestru zabytków przemawiała okoliczność, że na jego terenie zachowały się liczne egzemplarze drzew liściastych oraz iglastych zasługujących na ochronę. Rację miał więc sąd pierwszej instancji, który stwierdził, że w takiej sytuacji nie można było uznać – jak chciałaby tego skarżąca kasacyjnie – że park podlega ochronie konserwatorskiej tylko w zakresie terenów zadrzewionych, a nie terenów "łąk", co zresztą znajduje potwierdzenie w zgromadzonej w aktach sprawy całości dokumentacji, która za park uznaje całość terenu znajdującego się wewnątrz ogrodzenia. Organ odwoławczy podkreślił również, że wszelkie roboty melioracyjne powinny respektować historyczny charakter pałacu i parku w [...], zaś LWKZ wyjaśnił – wbrew temu co podnosi się w skardze kasacyjnej – że efekt zakończonego remontu w postaci powstania kanału o umocnionych brzegach, wokół którego dodatkowo wprowadzono nasadzenia hortensji, spowodował niekorzystne przekształcenie działki, albowiem płaszczyzna terenu została wtórnie podzielona. Podkreślono przy tym, że przedmiotowy zespół należy do cenniejszych przykładów architektury rezydencjonalnej i sztuki ogrodowej w rejonie, a podjęte działania umniejszają jego wartość kulturową. Zupełnie niezrozumiała i bezzasadna jest zaś ta argumentacja w ramach omawianego zarzutu, która odnosi się do decyzji o wpisie pałacu i parku do rejestru zabytków o braku określenia w swojej treści granic zabytku, a tym samym ochrony konserwatorskiej, w sytuacji gdy przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja o nakazie doprowadzenia obiektu do jak najlepszego stanu. 7.6. Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 134 § 1 Ppsa. Zgodnie z w/w art. 134 § 1 Ppsa sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przepis ten określa granice rozpoznania skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji. O naruszeniu normy wynikającej z powyższego przepisu można byłoby zatem mówić, gdyby sąd wykroczył poza granice sprawy, w której została wniesiona skarga, albo – mimo wynikającego z tego przepisu obowiązku – nie wyszedł poza zarzuty i wnioski skargi, np. nie zauważając naruszeń prawa, które nie były powołane przez skarżącego, a które sąd pierwszej instancji zobowiązany był uwzględnić z urzędu. W przedmiotowej sprawie sąd pierwszej instancji niewątpliwie orzekał w granicach sprawy, oceniając postępowanie organów w zakresie zgłoszonych zarzutów względem decyzji o wydanej w ramach nadzoru konserwatorskiego, a zatem nie orzekał w granicach (w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym) innej sprawy niż ta, w której została wniesiona skarga. Natomiast to, że sąd ten podzielił stanowisko dotyczące granic ochrony konserwatorskiej, które przyjęły organy konserwatorskie, nie świadczy o naruszeniu powołanego przepisu. Zarzut naruszenia art. 134 § 1 Ppsa nie może bowiem służyć do kwestionowania dokonanej przez Sąd oceny ustalonego stanu faktycznego z punktu widzenia jego zgodności lub niezgodności z mającym zastosowanie w sprawie stanem prawnym (por. m.in. wyroki NSA z: 25 marca 2011 r., I FSK 1862/09 i 11 kwietnia 2007 r., II OSK 610/06, CBOSA). 7.7. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w tym składzie nie jest uzasadniony zarzut naruszenia przepisu art. 141 § 4 Ppsa w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy. Zdaniem Sądu zarzutu naruszenia cyt. przepisu stanowiącego, że "Uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania", skarżąca kasacyjnie nie uzasadniła w stopniu, który nakazywałby uwzględnić go w aspekcie treści art. 174 pkt 2 Ppsa. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 Ppsa może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, sąd wojewódzki nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwała składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09, LEX nr 552012; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 sierpnia 2009 r., II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Za jego pomocą nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu, co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Warto przypomnieć, że w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 (ONSAiwsa 2010, Nr 3, poz. 39) podkreślono, że podstawa prawna rozstrzygnięcia (wyroku) obejmuje wskazanie zastosowanych przepisów prawnych oraz wyjaśnienie przyjętego przez sąd sposobu ich wykładni i zastosowania. Znaczenie procesowe tego elementu uzasadnienia uwidacznia się w tym, że ma on dać rękojmię, iż sąd dołożył należytej staranności przy podejmowaniu rozstrzygnięcia; ma umożliwić sądowi wyższej instancji ocenę, czy przesłanki, na których oparł się sąd niższej instancji, są trafne; ma w razie wątpliwości umożliwić ustalenie granic powagi rzeczy osądzonej i innych skutków prawnych wyroku. Uzasadnienie wyroku winno umożliwiać kontrolę instancyjną rozumowania sądu pierwszej instancji, nadto realizować funkcję perswazyjną orzeczenia, skoro ma zawierać m. in. "wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia", na co konsekwentnie zwraca się uwagę w doktrynie (por. W. Kręcisz, Z problematyki uzasadniania orzeczeń przez sądy administracyjne, w: Uzasadnienia decyzji stosowania prawa, red. naukowa I. Rzucidło-Grochowska, M. Grochowski, Warszawa 2015, s. 352). Z naruszeniem art. 141 § 4 Ppsa mamy do czynienia w przypadku, gdy uzasadnienie nie odpowiada wymogom tego przepisu, przy czym nie każde naruszenie art. 141 § 4 Ppsa może stanowić skuteczną podstawę skargi kasacyjnej, a jedynie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny oddala wszak skargę kasacyjną nie tylko wtedy, gdy nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, ale także i wówczas, gdy zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu (art. 184 Ppsa). Zarzut naruszenia tego przepisu mógłby być skuteczny wówczas, gdyby sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił w sposób adekwatny do celu, jaki wynika z tego przepisu, dlaczego nie stwierdził w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego ani przepisów procedury w stopniu, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Uzasadnienie wyroku powinno być tak sporządzone, aby wynikało z niego dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne lub niezgodne z prawem. W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia art. 141 § 4 Ppsa Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest zatem jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W orzecznictwie podkreśla się, że skutkuje to po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązkiem wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w taki sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 2010 r., II OSK 1620/10, CBOSA). Wbrew twierdzeniom zawartym w skardze kasacyjnej, sąd wojewódzki w dostateczny sposób wywiązał się ze swojego obowiązku w aspekcie prawidłowego pod względem formalnym uzasadnienia swego wyroku, jego motywy są zrozumiałe, poddają się kontroli, okoliczność, że skarżąca kasacyjnie polemizuje z argumentacją sądu wojewódzkiego nie zgadzając się z nią, w żadnym razie nie dowodzi skuteczności powyżej wskazanego zarzutu. Sąd wojewódzki wskazał podstawę prawną wyroku (art. 151 Ppsa) i wyjaśnił w dostateczny sposób przyczyny podjętego rozstrzygnięcia. Konkludując, w ocenie Sądu Naczelnego zaskarżony wyrok nie narusza przepisu art. 141 § 4 Ppsa. 7.8. W konsekwencji nietrafne są zarzuty naruszenia prawa materialnego, a to art. 45 ust. 1 Uoz w zw. z art. 36 ust. 1 pkt 1 i 11 Uoz w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a Ppsa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w związku z tym zasadne było nakazanie rozebrania wykonanego umocnienia dna i skarp rowu melioracyjnego oraz odtworzenia pierwotnego jego przekroju, a także usunięcia nasadzeń krzewów hortensji. Zgodnie z art. 36 ust. 1 pkt 1 Uoz prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru, w tym prac polegających na usunięciu drzewa lub krzewu z nieruchomości lub jej części będącej wpisanym do rejestru parkiem, ogrodem lub inną formą zaprojektowanej zieleni, wymaga pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków. Przedmiotem postępowania wyjaśniającego w sprawach dotyczących pozwolenia na prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru jest ustalenie stanu faktycznego, tj. stanu zachowania obiektu oraz zakresu prac, jakie mają być prowadzone. Następnie wymaga to oceny, z punktu widzenia obowiązków wypływających z art. 4 Uoz, czy proponowane prace konserwatorskie, restauratorskie lub roboty budowlane nie doprowadzą do zniszczenia zabytku, czy też nie stworzą innego zagrożenia mogącego spowodować uszczerbek dla wartości zabytków. Celem przepisu art. 36 ust. 1 pkt 1 Uoz jest weryfikacja projektu działań właściciela zabytku lub innej osoby uprawnionej w świetle przepisów ustawy pod kątem ochrony konserwatorskiej. Analiza organu sprowadza się do kwestii, czy możliwe jest prowadzenie wnioskowanych prac w taki sposób, że prace te nie wpłyną negatywnie na zabytek wpisany do rejestru zabytków. Wykładnia art. 36 Uoz prowadzi do wniosku, że w postępowaniu prowadzonym w trybie tego przepisu organ ochrony konserwatorskiej bada jedynie, czy projektowane prace wpłyną na zabytek, którym w niniejszej sprawie jest zespół budowlany (vide: wyroki NSA: z 27 lipca 2011 r. II OSK 216/11; czy z 28 lipca 2012 r. II OSK 756/11, CBOSA). Organy ochrony konserwatorskiej, wyposażone w odpowiednie kompetencje i specjalistyczną wiedzę, wydają decyzję w trybie art. 36 ustawy, mając na względzie wyłącznie ochronę dziedzictwa narodowego, dokonują oceny projektowanych robót z uwagi na zachowanie zabytku czy objętego ochroną układu przestrzennego (tak. np. wyrok NSA z 9 sierpnia 2013 r., II OSK 772/12, LEX nr 1372132). Przyjmuje się także, że pozwolenie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 pkt 1 Uoz, wydawane jest w ramach tzw. uznania administracyjnego. Przepisy prawa nie określają bowiem, w jakich przypadkach konieczne jest wydanie pozwolenia na prowadzenie prac konserwatorskich, a w jakich odmawia się jego udzielenia, pozostawiając tę kwestię ocenie organu ochrony zabytków. Ocena ta powinna każdorazowo opierać się na ustaleniu, jaki wpływ konkretna inwestycja będzie miała na chronione wartości danego obszaru zabytkowego (tak wyrok NSA z 10 maja 2019 r., II OSK 1590/17; analogicznie prawomocne wyroki WSA w Warszawie: z 20 sierpnia 2015 r., VII SA/Wa 458/15 i z 15 kwietnia 2015 r., VII SA/Wa 1828/14, CBOSA). Ponadto w toku postępowania administracyjnego organ zobowiązany jest określić wpływ planowanych prac na zabytek. 7.9. Naczelny Sąd Administracyjny, przyłącza się do stanowiska wyrażonego w zaskarżonym wyroku, podzielającego co do zasady argumentację organów, że wymurowanie powierzchni rowu melioracyjnego w okolicy pałacu nie znajduje potwierdzenia w historycznym zagospodarowaniu parku i stanowi element kompozycyjnie obcy. Jest to obiekt o znacznej powierzchni, która dodatkowo zaakcentowana jest przez nasadzenia hortensji. Jak trafnie stwierdził sąd I instancji powyższe potwierdza w sposób dobitny dokumentacja fotograficzna dołączona do protokołu oględzin z 2 października 2019 r. Rów melioracyjny poddany ww. przekształceniu istniał na terenie parku, niemniej nie posiadał charakteru wyeksponowanego w przestrzeni, jak to ma miejsce w wyniku działań Spółki. Z tych względów, a co podniósł organ odwoławczy, przedmiotowy kanał dokonuje wydzielenia przestrzeni natury kompozycyjnej na terenie założenia pałacowo-parkowego, co z kolei organ fachowy ocenił jako niekorzystne dla zabytku. Słusznie zatem nakazano prace, polegające na odtworzeniu pierwotnego rowu melioracyjnego wraz z otaczającym go zagospodarowaniem łąki oraz na likwidacji nasadzeń hortensji. Nadto zgodnie z decyzją o wpisie do rejestru zabytków z 26 lipca 1978 r. ochroną konserwatorską został objęty pałac oraz park w [...]. Jednakże – jak trafnie wskazał organ konserwatorski – nie można było uznać, że ochronie podlega jedynie część zadrzewiona parku, gdyż jak wskazano w decyzji za wpisem parku przemawiała okoliczność, że na jego terenie zachowały się liczne egzemplarze drzew liściastych oraz iglastych zasługujących na ochronę. W takiej sytuacji należy przyjąć, że park podlega ochronie konserwatorskiej nie tylko w zakresie terenów zadrzewionych, ale również i terenów "łąk", o czym była już zresztą mowa w części C. niniejszego uzasadnienia. Także załączony przez stronę skarżąca projekt zagospodarowania terenu (zarówno część tekstowa jak i graficzna) obejmuje swoim zakresem omawianą "łąkę", na której został zrealizowany sporny kanał wraz z nasadzeniami hortensji. Zaistniałe w sprawie okoliczności uzasadniały zastosowanie przez organ art. 45 ust. 1 pkt 2 Uoz. Sąd pierwszej instancji trafnie przy tym przyjął, że po dokonaniu wpisu obszarowego nieruchomości gruntowej ochronie podlegają wszystkie znajdujące się na danym obszarze obiekty. Wówczas przedmiotem ochrony jest zespół składający się z pałacu i parku (w tym przywoływanej "łąki"), ze względu na wyróżniające cechy tego zespołu. Z tych wszystkich powodów na aprobatę nie zasługiwały twierdzenia skarżącej kasacyjnie, że teren, na którym umiejscowiony jest rów nie podlega ochronie konserwatorskiej, a także, że dokonana ingerencja w ciek wodny, jak również prace polegające na nasadzeniu roślinności nie wpłynęły negatywnie na zabytek. 7.10. W pkt 2.b) skargi kasacyjnej wskazano na naruszenie zaskarżonym wyrokiem przepisu art. 64 ust. 3 Konstytucji RP i art. 140 Kodeksu cywilnego stanowiących odpowiednio o ochronie własności i uprawnieniach właściciela. Zarzut ten jest nieuzasadniony, gdyż własność nie jest prawem absolutnym i może podlegać pewnym ograniczeniom, co wynika z treści w/w przepisów. W rozpoznawanej sprawie nie kwestionuje się posiadania przez skarżącą prawa do dysponowania nieruchomością i jej zagospodarowania, ale wymaga wyjaśnienia, czy wykonane roboty budowlane przy pałacu w [...] były zgodne z udzielonym pozwoleniem konserwatorskim z 31 marca 2011 r. W ocenie sądu pierwszej instancji oraz organów konserwatorskich, biorąc pod uwagę końcowy efekt tych robót, nie były one zgodne i z tą oceną należy się zgodzić. Właściciel obiektu budowlanego zrealizowanego w warunkach samowoli budowlanej musi mieć świadomość możliwych konsekwencji, jakie ta samowola powoduje. W takiej sytuacji nie było innego wyjścia jak doprowadzenie zabytku do jak najlepszego stanu we wskazany sposób i w określonym terminie. 8.1. Skoro skarga kasacyjna nie posiadała usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na zasadzie art. 184 Ppsa. 8.2. Uznając, że zachodzą przesłanki z art. 207 § 2 Ppsa, odstąpiono od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.