II OSK 443/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Robert Sawuła, Sędziowie: sędzia NSA Marzenna Linska – Wawrzon, sędzia WSA (del.) Piotr Broda (spr.), Protokolant: Inspektor sądowy Bernadetta Pręgowska, po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K.W. i R.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 3 listopada 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 1095/22 w sprawie ze skargi K.W. i R.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 5 lipca 2022 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 1095/22 oddalił skargę K. W. i R. W.na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB) z dnia 5 lipca 2022 r. nr 266/2022 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji ostatecznej. Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. MWINB wskazaną na wstępie decyzją orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla Powiatu Krakowskiego Ziemskiego w Krakowie (dalej: PINB) z dnia 31 grudnia 2021 r. nr 248/2021, którą odmówiono zmiany ostatecznej decyzji PINB z dnia 18 listopada 2010 r. nr 228/2010, nakazującej inwestorom: P.P. A. i K. S. wykonanie rozbiórki niewykończonego budynku mieszkalnego, który nie nadaje się do remontu, ani odbudowy, położonego na działce na działce nr [...] w B., gmina M. oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce, zmienionej w zakresie terminu ostateczną decyzją PINB z dnia 29 listopada 2011 r. nr 258/2011. W uzasadnieniu decyzji MWINB streścił przebieg postępowania wskazując, że przed PINB toczyło się postępowanie w sprawie stanu technicznego obiektu budowlanego w postaci niewykończonego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, zlokalizowanego na działce ewidencyjnej nr [...] w miejscowości B., gmina M., który został uszkodzony w wyniku ruchów osuwiskowych. Przedmiotowe postępowanie zostało zakończone wydaniem w dniu 18 listopada 2010 r. decyzji nr 228/2010, którą na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 1995 r. nr 10 poz. 47 ze zm.), dalej: p.b. nakazano inwestorom: A. i K. S. wykonanie rozbiórki niewykończonego-budynku mieszkalnego położonego na działce nr [...] w B., gmina M., który nie nadaje się do remontu ani odbudowy oraz uporządkowanie terenu po rozbiórce. Termin rozpoczęcia rozbiórki został wyznaczony po upływie 6 tygodni, licząc od dnia doręczenia decyzji, zaś termin zakończenia rozbiórki do końca września 2011 roku. W związku z kolejnym wnioskiem A. i K. S. w zakresie zmiany decyzji PINB z dnia 18 listopada 2010 r., po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego organ I instancji wydał dnia 28 marca 2014r. decyzję nr 94/2014, którą odmówiono zmiany ostatecznej decyzji PINB z dnia 29 listopada 2011 r. nr 258/2011, zmieniającej w zakresie terminu ostateczną decyzję PINB nr 228/2010. W dniu 18 lipca 2014 r. do MWINB wpłynęło pismo R. J., w którym wniesiono o zmianę ostatecznej decyzji nr 228/2010 zgodnie z art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r. poz. 267 ze zm.), dalej: k.p.a. Do w/w pisma R. J. dołączył m.in. odpis aktu notarialnego z dnia 25 kwietnia 2014 r., z którego wynika, że R. J. i B. J. na mocy umowy sprzedaży stali się właścicielami nieruchomości położonej w B., gmina M., utworzonej z działki nr [...], jak również ekspertyzę "dotyczącą posadowienia budynku mieszkalnego na terenie działki nr [...] w miejscowości B.". PINB poinformował o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie zmiany ostatecznej decyzji PINB nr 228/2010. Organ I instancji decyzją z 3 marca 2016 r. nr 60/2016 odmówił zmiany ostatecznej decyzji PINB nr 228/2010 z dnia 28 listopada 2010 r. MWINB decyzją 6 lipca 2016 r. nr 555/2016 uchylił w całości decyzję PINB i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Na decyzję MWINB została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który to wyrokiem wydanym dnia 18 stycznia 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 1163/16 uchylił zaskarżoną decyzję MWINB nr 555/2016. Po ponownym przeprowadzeniu postępowania odwoławczego MWINB decyzją wydaną dnia 6 czerwca 2017 r., nr 420/2017, uchylił w całości skarżoną decyzję organu I instancji z dnia 3 marca 2016 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 2 października 2017 r., sygn. akt II SA/Kr 886/17 oddalił sprzeciw B. J. na decyzję MWINB z dnia 6 czerwca 2017r., nr 420/2017. Ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji pismem z dnia 30 lipca 2021 r. poinformował, że postępowanie administracyjne wszczęte na wniosek R. J. z dnia 7 lipca 2014 r., będzie prowadzone pod nową sygnaturą, zaś działając na podstawie art. 50 k.p.a. wezwał K. W. i R. W.- obecnych współwłaścicieli dz. nr [...] w B. gm. M. do wypowiedzenia się na piśmie w terminie do dnia 31 sierpnia 2021 r. czy podtrzymują wniosek R. J. w sprawie zmiany ostatecznej decyzji PINB nr 228/2010 z dnia 28 listopada 2010 r. Zobowiązani oświadczyli, że wniosek podtrzymują. Dnia 31 grudnia 2021 r. organ I instancji wydał decyzję nr 248/2021. Od powyższej decyzji odwołanie wnieśli K. W. i R. W. MWINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji uzasadniając utrzymanie w mocy ww. decyzji PINB wskazał, że postępowanie w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej jest samodzielnym postępowaniem administracyjnym, stanowiącym jeden z nadzwyczajnych trybów wzruszenia decyzji administracyjnej. Uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej w tym trybie może jednak nastąpić tylko wówczas, gdy brak jest podstaw prawnych do jej uchylenia lub zmiany w trybie wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności. Wszelkie wady kwalifikowane decyzji, stanowiące podstawę zastosowania art. 145 § 1 lub 156 k.p.a., mogą bowiem zostać usunięte tylko w tych trybach i nie podlegają ocenie organu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 155 k.p.a. Wzruszenie decyzji ostatecznej na podstawie art. 155 k.p.a. dopuszczalne jest natomiast tylko wtedy, gdy za uchyleniem lub zmianą decyzji, na które strona wyraziła zgodę, przemawia słuszny interes strony lub interes społeczny i nie sprzeciwiają się temu przepisy szczególne. Zdaniem MWINB w niniejszej sprawie brak było możliwości zmiany decyzji PINB z dnia 18 listopada 2010, zmienionej decyzją z dnia 29 listopada 2011 roku. W ocenie MWINB, zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony nie uzasadniają bowiem zmiany objętej wnioskiem decyzji, dlatego też decyzja organu I instancji jest prawidłowa. Skargę na decyzje MWINB wnieśli K. W. i R. W. zarzucając decyzji naruszenie: 1) art. 155 k.p.a. poprzez brak zmiany decyzji ostatecznej, mimo spełnienia wszystkich przesłanek zmiany decyzji tworzącej prawa nabyte; 2) art. 155 k.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego w wydawaniu decyzji w przedmiocie zmiany decyzji ostatecznej na wniosek strony; 3) art. 155 k.p.a. poprzez bezpodstawne uznanie, że za zmianą decyzji nie przemawia słuszny interes skarżących lub interes społeczny; 4) art 155 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wykładni tego przepisu, potwierdzonej orzecznictwem sądów administracyjnych; 5) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności przedmiotowej sprawy, a także naruszenie zasady prawdy materialnej i jej gwarancji; 6) art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego; 7) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez brak zastosowania w sprawie zasady proporcjonalności, zgodnie z którą organ powinien stosować środki adekwatne do celów; 8) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej; 9) art. 11. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niejasne uzasadnienie skarżonej decyzji oraz nieprzekonywające wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organ kierował się wydając rozstrzygnięcie; 10) art. 10 § 1 k.p.a. poprzez brak umożliwienia stronom postępowania wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uznał, że wniesiona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wojewódzki zaznaczył, że poza sporem pozostaje, że R. J. pismem z 7 lipca 2014 r. złożył wniosek w trybie 154 k.p.a. o zmianę decyzji nr 228/2010 z dnia 18 listopada 2010 r., a wiosek ten został podtrzymany przez skarżących. Sąd I instancji wskazał, że żądanie zmiany ostatecznej decyzji PINB jest uzasadniane jej wadliwością. Wśród argumentów uzasadniających zmianę decyzji ostatecznej pojawiają się nowe dowody w postaci ekspertyz, z których wynikać ma, jakoby przedmiotowy budynek nie był położony na terenie osuwiska, a jego położenie nie stwarza zagrożenia dla możliwości użytkowania. Także w skardze wskazuje się na błędne ustalenia, niewłaściwe dowody, brak kompletnego postępowania dowodowego, nieuwzględnienie ekspertyz, które miałoby doprowadzić do orzeczenia zupełnie odmiennego od rozstrzygnięcia w decyzji ostatecznej. Uchybienia, na które wskazują skarżący nie są jedynie niekwalifikowanymi wadami, lecz mają charakter poważnych zarzutów pod adresem decyzji ostatecznej, które powinny być oceniane przez pryzmat przesłanek stwierdzenia nieważności lub wznowienia postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu wojewódzkiego podnoszone w skardze argumenty o istotnej wadliwości decyzji ostatecznej w żadnym razie nie mogą być podstawą uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. Sądowa kontrola skarżonej decyzji ujawniła, że podobnie jak w skardze jako podstawę uchylenia lub zmiany decyzji wskazuje się błędnie art. 155 k.p.a., który dotyczy decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo. Tymczasem w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z decyzją nakładającą obowiązek, zatem zastosowanie znajduje art. 154 k.p.a. Jednak rozstrzygnięcie organu I i II instancji, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, to jest brak jest w ocenie Sądu podstaw do zastosowania procedur fakultatywnych uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji prawidłowej lub dotkniętej wadami niekwalifikowanymi. Skargę kasacyjną wnieśli K. W. i R. W. zaskarżając powyższy wyrok w całości i stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a. zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania tj.: 1) art. 155 lub art. 154 § 1 i § 2 (jeżeli tut. Sąd uzna, że decyzja rozbiórkowa nie jest decyzją na podstawie której nabywa się prawo) k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie oraz bezzasadne uznanie, że brak jest podstaw do zmiany decyzji ostatecznej, mimo spełnienia wszystkich przesłanek zmiany decyzji (wydanie decyzji ostateczniej, na mocy której strona nabyła prawo; zgoda strony na zmianę decyzji; przepisy szczególnie nie sprzeciwiają się zmianie decyzji; za zmianą decyzji przemawia słuszny interes strony; za zmianą decyzji przemawia interes społeczny; 2) art. 155 lub art. 154 § 1 i § 2 k.p.a. (jeżeli tut. Sąd uzna, że decyzja rozbiórkowa nie jest decyzją na podstawie której nabywa się prawo) poprzez błędną wykładnię oraz bezpodstawne uznanie, że wskazane przepisy pozwalają na uchylenie lub zmianę jedynie i wyłącznie decyzji prawidłowych, a także dotkniętych wadami niekwalifikowanymi; 3) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 155 lub art. 154 § 1 i § 2 k.p.a. (jeżeli tut. Sąd uzna, że decyzja rozbiórkowa nie jest decyzją na podstawie której nabywa się prawo) poprzez bezzasadne uznanie, że nie można w przedmiotowej sprawie zastosować przepisów umożliwiających uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej; 4) art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 - pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 i § 2 w zw. z art. 155 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez bezzasadne uznanie, że w ramach sądowej kontroli ocenie podlega tylko zgodność z prawem kontrolowanej decyzji MWINB z dnia 5 lipca 2022 r., nie zaś decyzji nr 228/2010 PINB z dnia 18 listopada 2010 r.; 5) art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi, w sytuacji gdy istniały podstawy do jej uwzględnienia oraz uchylenia zaskarżonej decyzji, z powodu naruszenia przez organy: a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez brak dokładnego wyjaśnienia przez organy okoliczności przedmiotowej sprawy, a także naruszenie zasady prawdy materialnej i jej gwarancji; b) art. 80 k.p.a. poprzez przeprowadzenie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego, w szczególności zastosowanie skrajnie formalnej teorii dowodowej i pominięcie istotnych ekspertyz przedstawionych przez skarżących (z grudnia 2012 r. oraz z grudnia 2021 r.) mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy; c) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez prowadzenie przez organy postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do organów władzy publicznej; d) art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewyczerpujące i niejasne uzasadnienie skarżonej decyzji oraz nieprzekonywające wyjaśnienie zasadności przesłanek, którymi organy kierowały się wydając rozstrzygnięcie; 6) art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez wadliwe uzasadnienie skarżonego wyroku - pomijające zasadniczą część argumentów zawartych w skardze, zawierające lakoniczne oraz nieuzasadnione ustalenia, co utrudnia ocenę sposoby rozumowania Sądu I instancji oraz kontrolę instancyjną. Z uwagi na powyższe skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do rozpoznania przez Sąd I instancji, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi oraz w następstwie tego uchylenie w całości decyzji MWINB z dnia 5 lipca 2022 r. , uchylenie w całości decyzji PINB z dnia 13 grudnia 2021 r., stwierdzenie nieważności - w całości - decyzji PINB z dnia 18 listopada 2010 r. (nr 228/2010, zmienionej w zakresie terminu decyzją nr 258/2011 z dnia 29 listopada 2011 r., ewentualnie stwierdzenie wydania z naruszeniem prawa w całości decyzji PINB z dnia 18 listopada 2010 r. nr 228/2010, zmienionej w zakresie terminu decyzją nr 258/2011 z dnia 29 listopada 2011 r., lub ewentualnie uchylenie w całości decyzji PINB nr 228/2010 z dnia 18 listopada 2010 r., zmienionej w zakresie terminu decyzją nr 258/2011 z dnia 29 listopada 2011 r. Wniesiono także o zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, za obie instancje oraz o przeprowadzenie w sprawie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do regulacji art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany podstawami w niej zawartymi, z urzędu może brać pod uwagę jedynie okoliczności uzasadniające nieważność postępowania. Jeśli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. (a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak), to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Jednocześnie zgodnie z art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma usprawiedliwionych podstaw albo jeżeli zaskarżone orzeczenie mimo błędnego uzasadnienia odpowiada prawu. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Nie ma racji Sąd I instancji, że właściwy dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy był tryb określony w art. 154 k.p.a. a nie jak przyjęły organy z art. 155 k.p.a. Należy bowiem wskazać, że do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązek, bowiem nawet te "są decyzjami, na mocy których pewne osoby nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych" (E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 260), a zatem są to decyzje, na mocy których strona nabyła prawo (M. Jaśkowska (w:) M. Jaśkowska. A. Wróbel. Komentarz aktualizowany do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego. LEX/el, 2015). Pojęcie nabycia praw użyte w art. 154 i art. 155 k.p.a. należy rozumieć szeroko, przyjmując, że każde indywidualne rozstrzygnięcie prawne, które ma znamiona rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie i kształtuje sytuację prawną strony, należy traktować jako rozstrzygnięcie, na podstawie którego strona nabyła prawa (por. Andrzej Wróbel (w:) M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel "Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego", LEX/el 2025, pkt 3 do art. 154; wyrok NSA z dnia 20 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2944/18; wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1496/18). Jednolicie przy tym przyjmuje się w orzecznictwie, że decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego wiąże się z uprawnieniami stron, co wyklucza definitywnie dopuszczalność zmiany lub uchylenia takiej decyzji na mocy art. 154 k.p.a. (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2011 r. sygn. akt II OSK 912/10; wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2012 r. sygn. akt II OSK 200/11 - CBOSA). Wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 154 k.p.a. możliwe jest wyłącznie w sprawach, w których ustawodawca przyznał organom pewien zakres uznania, swobodę działania, zatem w odniesieniu do tzw. decyzji uznaniowych. Decyzja orzekająca o rozbiórce obiektu budowlanego lub jego części (nakładającą na stronę obowiązek wykonania nakazu) nie należy do tego rodzaju decyzji. Oznacza to, że również z tego powodu nie jest dopuszczalna zmiana lub uchylenie takiej decyzji przez organ w trybie art. 154 k.p.a. W przypadku decyzji orzekającej o rozbiórce obiektu organ nadzoru budowlanego taką swobodą, "luzem decyzyjnym" nie dysponuje. Decyzja nakazująca rozbiórkę obiektu budowlanego jest decyzją, z której strona nabywa prawo, wydana jest w postępowaniu, w którym kompetencje organu mają charakter związany. Stąd w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu I instancji, że w decyzji rozbiórkowej nie występuje przesłanka nabycia przez stronę prawa, nie zasługuje na uwzględnienie. Z kolei zgodnie z art. 155 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony; przepis art. 154 § 2 stosuje się odpowiednio. Przepis art. 155 k.p.a. normuje instytucję zmiany lub uchylenia decyzji ze względu na interes społeczny lub słuszny interes strony. Weryfikacji w trybie określonym we wskazanym przepisie podlegają wyłącznie decyzje ostateczne. Decyzje zapadające w trybie art. 155 k.p.a. mogą zmieniać lub uchylać zarówno decyzje wadliwe, jak i niewadliwe. Nie może to jednak oznaczać możliwości weryfikowania prawidłowych decyzji usuwających zaistniałe stany naruszające przepisy prawa. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że przepis art. 155 k.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji, w których organ ma możliwość swobody decyzyjnej w orzekaniu, w ramach której może uwzględniać interes społeczny lub słuszny interes strony. Dlatego przepisu tego nie można stosować do uchylania lub zmiany decyzji, przy wydaniu której organ nie posiadał żadnego luzu decyzyjnego, gdyż bezwzględnie obowiązujący przepis prawa materialnego zobowiązywał go, przy ustaleniu istnienia określonych w nim przesłanek, do wydania takiej decyzji (patrz: wyrok NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 770/05; wyrok NSA z dnia 16 lipca 2018 r. sygn. akt II OSK 3043/17;CBOSA). Celem postępowania prowadzonego w trybie art. 155 k.p.a. jest zatem weryfikacja decyzji w kontekście istnienia przesłanek wymienionych w treści cytowanego wyżej przepisu. Przedmiotem tego postępowania nie może być (ponowne) merytoryczne rozpatrzenie sprawy lub też kontrola legalności decyzji dotychczasowej (por. wyrok NSA z 20 grudnia 1995 r. sygn. akt III SA 326/95, LEX nr 27118). Przedmiotem takiego postępowania nie jest więc merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy niejako "od nowa", lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych wyżej warunków. Brak spełnienia któregokolwiek z nich wklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji. Wynika to bowiem z tego, że istotą postępowania w trybie art. 155 k.p.a. jest sprawdzenie, czy w ustalonym stanie faktycznym i prawnym istnieją szczególne przesłanki, które przemawiałyby za uchyleniem lub zmianą decyzji ostatecznej (por. wyrok NSA z 8 listopada 2023 r. sygn. akt II OSK 322/21). Postępowanie prowadzone na podstawie art. 154 k.p.a. i art. 155 k.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem - w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawczego) - nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie, czy za zmianą (uchyleniem) przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony (por. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2018 r. sygn. akt II OSK 254/17 LEX nr 2611773). Prawna możliwość zastosowania trybu przewidzianego w art. 155 k.p.a. uwarunkowana jest zatem prowadzeniem postępowania w ramach tego samego stanu prawnego i faktycznego oraz z udziałem tych samych stron. Skoro art. 155 k.p.a. jest jednym z nadzwyczajnych trybów wzruszania decyzji ostatecznych, to przepis ten nie może być interpretowany rozszerzająco, a zmiana decyzji może nastąpić tylko w przypadku spełnienia wszystkich przesłanek w przepisie tym określonych. Jednym z warunków zmiany lub uchylenia decyzji w trybie art. 155 k.p.a. jest brak przepisu szczególnego, który takiej zmianie by się sprzeciwiał. Wzruszenie decyzji ostatecznej w trybie art. 155 k.p.a. jest więc możliwe wyłącznie w sprawach, w których ustawodawca przyznał organom pewną swobodę działania. Natomiast w sytuacjach gdy ustawodawca w sposób sztywny i bezwarunkowy, narzuca organom określone rozwiązanie, przepis art. 155 k.p.a. nie znajduje zastosowania. Generalnie bowiem zastosowanie przepisu art. 155 k.p.a. nie może naruszać innych przepisów prawa, ani nie może stanowić gratyfikacji za łamanie prawa, czym bez wątpienie jest niewykonany od lat prawomocny nakaz rozbiórki, co stanowi pogwałcenie podstawowych zasad konstytucyjnych (art. 2, 7, 32 i 83 Konstytucji RP) - podobnie w wyroku NSA z dnia 21 kwietnia 2006 r. sygn. akt II OSK 770/05. Wobec przedstawionych wyżej rozważań w pierwszej kolejności należy podkreślić, że w tej sprawie objęta przedmiotowym wnioskiem decyzja o nakazie rozbiórki oparta o dyspozycję art. 67 ust. 1 p.b. ma charakter związany, a uzasadnienie tej decyzji wskazuje na nieodpowiedni stan techniczny budynku i brak możliwości jego remontu lub odbudowy z uwagi na lokalizację na czynnym osuwisku. Stąd też w tej sytuacji obowiązkiem organu określonym właśnie w art. 67 ust. 1 p.b. było wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, co powoduje już, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji objętej wnioskiem w trybie art. 155 k.p.a. Ustalenie stanu faktycznego w sprawie, który odpowiada stanowi hipotetycznemu zapisanemu w art. 67 ust. 1 p.b. nakłada na organ nadzoru budowlanego wydanie decyzji określonej treści: rozbiórkę obiektu i uporządkowanie terenu oraz określenie terminu przystąpienia do tych robót i ich zakończenia. Organ nadzoru budowlanego po ustaleniu stanu faktycznego nie ma zatem pozostawionej swobody wyboru treści obowiązku. Oznacza to następstwa prawne dla dopuszczenia zmiany treści obowiązku, która jest wyłączona przy tak określonej konsekwencji prawnej zapisanego i ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Zestawienie regulacji art. 67 ust. 1 p.b. z regulacją art. 155 k.p.a. nie pozwala na przyjęcie, że wydana na podstawie art. 67 ust. 1 p.b. decyzja może być zmieniona w trybie uregulowanym w art. 155 k.p.a. Jeżeli przepis prawa nakazuje w ustalonym stanie faktycznym wyprowadzić nakazanym tym przepisem prawa konsekwencje prawne nałożenia obowiązku, to podważenie nakazu zawartego w przepisie prawa nie można oprzeć na ocenie celowościowej (por. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r. sygn. akt II OSK 902/20, LEX nr 3034569). Stanowcza regulacja prawna zawarta w art. 155 k.p.a. nie pozwala na jej korygowanie elementami natury słusznościowej, czy celowościowej, z powoływaniem się na interes społeczny lub uzasadniony interes strony. Inna wykładnia przepisu art. 155 k.p.a. prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron o uchylenie lub zmianę decyzji, jeśli tylko uzasadniać miałby to słuszny interes strony (por. wyroki NSA: z 13 października 1999 r., IV SA 1539/97, z 21 kwietnia 2006 r., II OSK 770/05, z 11 lutego 2010 r., II OSK 292/09, z 24 listopada 2011 r., II OSK 1685/10, z 9 maja 2012 r., II OSK 301/11, z 19 października 2012 r., II OSK 1153/11, z 16 stycznia 2013 r., II OSK 1699/11, z 7 marca 2013 r., II OSK 2130/11, z 9 sierpnia 2013 r., II OSK 756/12, z 10 lipca 2014 r., II OSK 302/13, z 16 lipca 2018 r. II OSK 3043/17, publ., orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że zmiana (uchylenie) decyzji w trybie art. 155 k.p.a. może dotyczyć zarówno decyzji wadliwych, jak i prawidłowych, przy czym zastosowanie tego przepisu do decyzji wadliwych może nastąpić tylko wtedy, gdy wady decyzji lub postępowania poprzedzającego jej wydanie nie dają podstawy do jej wzruszenia przy zastosowaniu innych trybów nadzwyczajnych określonych w art. 145 § 1 k.p.a. i art. 156 § 1 k.p.a. Jeżeli jednak istnieją podstawy do wznowienia postepowania lub stwierdzenia nieważności decyzji, to mają one pierwszeństwo przed trybem unormowanym w art. 155 k.p.a. Podnoszone przez skarżących okoliczności mające na celu zakwestionowanie prawidłowości podstaw wydanej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu, nie mogą świadczyć o zasadności jej zmiany w trybie art. 155 k.p.a., który nie dopuszcza możliwości weryfikowania prawidłowych decyzji usuwających zaistniałe stany naruszające przepisy prawa. Chybiony jest zarzut kasacyjny naruszenia art. 135 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 - pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 154 § 1 i § 2 w zw. z art. 155 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. których naruszenia skarżący upatrują w bezzasadnym uznaniu przez Sąd I instancji, że w ramach sądowej kontroli ocenie podlega tylko zgodność z prawem zaskarżonej decyzji, nie zaś decyzji PINB z dnia 18 listopada 2010 r. nakazującej rozbiórkę. Wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej Sąd I instancji nie stwierdził, że w ramach postępowania w trybie art. 155 k.p.a. nie podlega ocenie decyzja pierwotna nakazująca rozbiórkę, a jedynie stwierdził, że argumenty skarżących dotyczące tej decyzji wskazują na istotną wadliwości tej decyzji i nie mogą być przedmiotem oceny w tym postępowaniu, co zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pozostaje w zgodzie z wyżej przedstawioną już argumentacją. Chybiony jest także zarzut kasacyjny naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., którego naruszenia skarżący upatruje w niedostatecznym uwzględnieniu argumentacji skargi. Jak słusznie wskazuje się w orzecznictwie, zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09, LEX nr 552012; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 568/08, LEX nr 513044). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a samo uchybienie musi uniemożliwiać kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku (por. wyroki NSA z dnia 28 września 2010 r. sygn. akt I OSK 1605/09; z dnia 13 października 2010 r. sygn. akt II FSK 1479/09, dostępne w CBOSA). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd pierwszej instancji nie naruszył wskazanego przepisu w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera, w niezbędnym zakresie, wszystkie elementy przewidziane w art. 141 § 4 p.p.s.a., i poddaje się kontroli instancyjnej. Zaś skarga kasacyjna nie wykazała istotności tego uchybienia na wynik sprawy. Podobnie nieskuteczny jest zarzut kasacyjny naruszenia art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. które miało polegać na niedokładnym wyjaśnieniu przez organy okoliczności przedmiotowej sprawy, naruszeniu zasady prawdy materialnej, dokonanie dowolnej oceny dowodów oraz niejasne uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Kwestionowanie przez skarżących kasacyjnie oceny organu co do możliwości zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a., nie może stanowić podstawy do skutecznego podważenia prawidłowości przeprowadzonego przez ten organ postępowania. Jak wynika z akt postępowania organy nadzoru budowlanego podjęły wszelkie niezbędne czynności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, dopuszczając jako dowód wszystko co mogło przyczynić się do jej załatwienia i poddając zebrane w ten sposób dowody właściwej ocenie, która wbrew twierdzeniom skarżących, nie nosiła cech dowolności. Prawidłowa była również w tym zakresie ocena postępowania dokonana przez Sąd I instancji potwierdzająca, że działanie organów było zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej oraz zasadą pogłębionego zaufania obywateli do organów państwa. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. skargę kasacyjną oddalił.