II OSK 423/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku P. K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej P. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 listopada 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 805/23 w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr: SKO.ZP/415/21/2023 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości postanawia: umorzyć postępowanie z wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

P. K. (dalej jako skarżący) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie z 27 kwietnia 2023 r., nr SKO.ZP/415/21/2023 w przedmiocie ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości w wysokości 26.513,63 złote tj. części działki nr [...] obręb [...] o powierzchni 0,4016 ha (łączna powierzchnia 0,4136 ha) dla której Sąd Rejonowy w Tarnowie prowadzi księgę wieczystą nr [...] na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z 6 listopada 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 805/23 uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o zwrocie kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie wniosło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organu pełnomocnik P. K. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej w całości, przeprowadzenie rozprawy, zasądzenie zwrotu kosztów postępowania i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 61 § 3 P.p.s.a. ze względu na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku skarżącego. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że skarżący aktualnie nie jest w stanie uiścić kwoty opłaty planistycznej wskazanej w decyzji bez ryzyka poniesienia znacznej szkody na swoim majątku. Natomiast ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego doprowadzi do obciążania skarżącego kosztami postępowania, utrudni mu codzienne funkcjonowanie poprzez zablokowanie dostępu do środków finansowych oraz zajęcie wynagrodzenia za pracę. Pełnomocnik wskazuje, że Sąd I instancji nie tylko przychylił się do wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (postanowienie z 19 września 2023 r. sygn. akt II SA/Kr 805/23) lecz również uchylił zaskarżoną decyzję w całości z uwagi na jej wydanie z naruszeniem przepisów prawa materialnego jak i przepisów postępowania. Pełnomocnik zauważa, że wobec wydania 6 listopada 2023 r. wyroku uchylającego decyzję z uwagi na treść art. 61 § 6 P.p.s.a. z tymże dniem straciło moc dotychczas wydane postanowienie o wstrzymaniu. Jednak nadal występują przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania. Brak wstrzymania spowoduje niebezpieczeństwo powstania znacznej szkody majątkowej po stronie Skarżącego. Uiszczenie już teraz opłaty planistycznej mogłoby być dla skarżącego szkodliwe bowiem w przypadku utrzymania wyroku Sądu I instancji przez NSA powstałby obowiązek zwrotu przez organ otrzymanych pieniędzy a skarżącego pozbawiło przez pewien okres możliwości korzystania z kapitału, którego to wielkość jest dla skarżącego znaczna. Zapłata opłaty na obecnym etapie sprawy wpływa negatywnie na jego płynność finansową. Naraża go to nas koszty jakie musiałby ponieść domagając się zwrotu uiszczonej kwoty od organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Jak stanowi art. 61 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Takie same uprawnienia ma uczestnik postępowania na prawach strony. Wyjaśnić należy, że dla rozpoznania wniosku zawartego w odpowiedzi na skargę kasacyjną kluczowe znaczenie mają dwie okoliczności. Po pierwsze, skarżący w niniejszej sprawie składał już wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a WSA w Krakowie postanowieniem z 19 września 2023 r., II SA/Kr 805/23, wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Po drugie zaś, wskazanym na wstępie wyrokiem z 6 listopada 2023 r., WSA w Krakowie uchylił zaskarżoną decyzję w wyniku uwzględnienia wniesionej przez skarżącego skargi. Wyrok ten, z uwagi na wniesioną przez SKO w Tarnowie skargę kasacyjną, nie jest prawomocny. To, jak długo postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu wywołuje skutki – niezależnie od tego, czy zostało wydane przez organ administracji na podstawie art. 61 § 2 P.p.s.a., czy przez sąd administracyjny na postawie art. 61 § 3 P.p.s.a. – określa art. 61 § 6 P.p.s.a.. Stosownie do tego przepisu wstrzymanie wykonania aktu lub czynności traci moc z dniem: 1) wydania przez sąd orzeczenia uwzględniającego skargę, 2) uprawomocnienia się orzeczenia oddalającego skargę. Skoro zgodnie z dyspozycją art. 61 § 6 pkt 1 P.p.s.a. nie funkcjonuje już postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej bowiem zapadł wyrok uchylający zaskarżoną decyzję, to nie oznacza to, że na etapie rozpatrywania skargi kasacyjnej skarżący nie korzysta z ochrony tymczasowej. Zgodnie z art. 152 § 1 P.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi na akt lub czynność, nie wywołują one skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku, chyba że sąd postanowi inaczej. Zatem co prawda ochrona tymczasowa nie funkcjonuje na mocy postanowienia o wstrzymaniu wykonania ale zapewnia ją nieprawomocny wyrok uchylający do czasu kiedy tenże uprawomocni się, czyli do czasu gdy strona nie złoży skargi kasacyjnej albo do czasu gdy o jego losie orzeknie NSA rozpoznając skargę. Nieprawomocny wyrok uchylający Sądu I instancji zapewnia ochronę tymczasową przed skutkami prawnymi wykonania zaskarżonej decyzji na etapie kasacyjnym postępowania sądowego. Ochrona trwa do czasu gdy NSA nie uchyli wyroku lub nie oddali skargi kasacyjnej. Wówczas NSA przesądzi o prawomocności wyroku Sądu I instancji i w zależności od rozstrzygnięcia zaskarżona decyzja zostanie prawomocnie usunięta z obrotu prawnego (przy oddaleniu skargi kasacyjnej) albo wyrok Sądu I instancji zostanie uchylony, nie uzyska prawomocności i wystąpi konieczność ponownego rozpatrzenia skargi (wyroku nie ma więc nie uprawomocnił się ale skutki wywołuje postanowienie o wstrzymaniu do czasu ponownego wydania wyroku w I instancji). Natomiast gdy NSA uchyli wyrok i skargę oddali czyli zakończy postępowanie sądowe uznając zaskarżoną decyzję za prawidłową, to upada ochrona tymczasowa a decyzja podlega wykonaniu. Skoro wyrok uchylający jeszcze nie uprawomocnił się ani nie został uchylony, to wstrzymuje wykonanie zaskarżonej decyzji, chyba że Sąd I instancji postanowiłby w nim inaczej odnośnie skutków zaskarżonej decyzji. Sąd I instancji nie wypowiedział się w tym zakresie więc wywołuje skutki zgodnie z art. 152 § 1 P.p.s.a. Wobec tego wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji o złożony przez pełnomocnika skarżącego w odpowiedzi na skargę kasacyjną był niecelowy albowiem ochrona tymczasowa skarżącemu nadal przysługiwała. W tym stanie rzeczy na obecnym etapie sprawy przed rozpoznaniem skargi kasacyjnej organu bezprzedmiotowa jest ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji może wywołać u skarżącego niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (art. 61 § 3 P.p.s.a.). Mocą art. 152 § 2 P.p.s.a. zaskarżona decyzja nie wywołuje skutków prawnych do chwili uprawomocnienia się wyroku i nie podlega wykonaniu. Skarżący nie musi obawiać się wykonania decyzji bowiem obecnie nie wywołuje ona skutków prawnych. Tym samym wniosek pełnomocnika o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zawarty w odpowiedzi na skargę uznać należało za bezprzedmiotowy. W myśl art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.