II OSK 3385/14

Dnia 18 października 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Hauser (spr.) Sędziowie sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant sekretarz sądowy Anna Dziosa-Płudowska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 października 2014 r. sygn. akt II SA/Ke 714/14 w sprawie ze skargi J. T. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich we wznowionym postępowaniu oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z 9 października 2014 r., sygn. akt II SA/Ke 714/14 (dalej wyrok z 9 października 2014 r.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach (dalej WSA albo sąd I instancji) w pkt 1 wyroku oddalił skargę J. T. (dalej wnioskodawca albo skarżący) na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w Warszawie (dalej organ II instancji albo Szef Urzędu) z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] (dalej decyzja z [...] lipca 2014 r.) wydaną w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich we wznowionym postępowaniu, przyznając w pkt II wyroku od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata J. K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych w tym VAT w kwocie 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie prawnym i faktycznym sprawy: Decyzją z dnia [...] lipca 2014 r. Szef Urzędu po rozpoznaniu podania wnioskodawcy o ponowne rozpoznanie sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 i art. 151 § 1 pkt 1, art. 150 § 1 i art. 145 §1 pkt 5 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., dalej k.p.a.) oraz art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2014 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] maja 2007 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wnioskodawcy przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 7 września 2007 r. (sygn. akt II SA/Ke 389/07) oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 21 stycznia 2009r. (sygn. akt II OSK 1902/07) oddalił skargę kasacyjną wnioskodawcy. W lutym 2013 r. wnioskodawca złożył podanie o wznowienie postępowania ze względu na fakt, że ujawniony został nowy dowód nieznany organowi wydającemu decyzję, którego nie mógł powołać w toku postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) i załączył do podania oświadczenie S. S. Organ postanowieniem z dnia [...] czerwca 2013 r. wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., utrzymaną w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. odmówił uchylenia decyzji własnej w przedmiocie odmowy przyznania wnioskowanych uprawnień. WSA wyrokiem z dnia 27 listopada 2013 r. (sygn. akt II SA/Ke 749/13) oddalił skargę wnioskodawcy. W styczniu 2014 r. wnioskodawca złożył ponownie podanie o wznowienie postępowania, wskazując jako podstawę wznowienia art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., i przedłożył oświadczenie E. B. Postanowieniem z dnia [...] maja 2014 r. organ wznowił postępowanie, a następnie decyzją z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...], odmówił uchylenia decyzji własnej z dnia [...] maja 2007 r. Rozpoznając odwołanie, Szef Urzędu wskazał, że jako nowy dowód w sprawie wnioskodawca przedstawił oświadczenie E. B., którego organ przesłuchał w charakterze świadka. W trakcie przesłuchania świadek ten zeznał, że nie pamięta osób, z którymi działał w konspiracji, nie pamięta kiedy miał kontakt z wnioskodawcą i nie pamięta samego sporządzenia oświadczenia dla wnioskodawcy. W związku z tym, że świadek w toku przesłuchania podważył swoje wcześniejsze oświadczenie w sprawie, które było przesłanką wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., Szef Urzędu uznał, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ostatecznej z dnia [...] maja 2007 r. Skargę do WSA na decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. wniósł J. T., domagając się jej zmiany, przez przyznanie mu uprawnień kombatanckich od daty złożenia pierwszego wniosku o przyznanie uprawnień, tj. od 2006 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł także o przesłuchanie w charakterze świadka S. K. na okoliczność jego udziału, jako łącznika w walce w R. dnia 28 sierpnia 1944 r. i B. dnia 27 października 1944 r. Organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Orzekając w niniejszej sprawie, sąd I instancji wyjaśnił, że wznowione postępowanie dotyczy sprawy zakończonej decyzją ostateczną, która była kontrolowana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz Naczelny Sąd Administracyjny, których ocena prawna jest wiążąca. Sądy orzekające w postępowaniu zwykłym, zakończonym decyzją, której zmiany domaga się skarżący we wznowionym obecnie postępowaniu orzekły, że w świetle założeń organizacyjnych Armii Krajowej 11-letnie dziecko (w takim wieku był w czasie wojny skarżący) nie mogło być jej zaprzysiężonym członkiem i wykonywać działalności o charakterze służby. W ocenie Sądu kontrolującego decyzję wydaną w trybie zwykłym, organ w sposób wnikliwy odniósł się do całości materiału dowodowego, logicznie uzasadniając odmowę wiary twierdzeniom skarżącego oraz mającym je potwierdzać oświadczeniom S. K. i I. K. Odnosząc się do wskazanej przez skarżącego podstawy wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), tzn. ujawnienia nowego dowodu na okoliczność złożenia przysięgi wojskowej przed I. P., pseudonim "[...]", która to okoliczność istotna dla sprawy była nieznana organowi, Sąd podzielił stanowisko organu orzekającego, że przesłanka ta nie zachodzi, wobec czego brak było podstaw do uchylenia, w trybie art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., decyzji odmawiającej przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. WSA podkreślił, że okoliczność złożenia przez skarżącego przysięgi przed I. P., pseudonim "[...]" występowała już w oświadczeniach skarżącego oraz świadków, których zeznania były oceniane w postępowaniu zwykłym. Wynikiem tej oceny było uznanie, że wobec braku przekonywujących dowodów, że skarżący wbrew ogólnym zasadom organizacji Armii Krajowej, został zaprzysiężony na jej członka, a następnie w niej służył – zasadna była decyzja odmawiająca przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich. Skarżący usiłował we wznowionym obecnie postępowaniu wykazać fakt zaprzysiężenia zeznaniami świadka E. B. Szef Urzędu jednak prawidłowo uznał, że na podstawie zeznań E. B. nie można takiej okoliczności wywieść. E. B., pouczony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznał w dniu 5 maja 2014 r., że nie pamięta żadnych okoliczności związanych z działalnością konspiracyjną skarżącego, a także nie pamięta spisywania oświadczenia z dnia 16 grudnia 2013 r., załączonego do wniosku skarżącego o wznowienie postępowania. Sąd zwrócił uwagę, że oświadczenie to zostało sporządzone przez inną osobę, a podpisane przez E. B., który swoimi zeznaniami podważył wiarygodność oświadczenia z dnia 16 grudnia 2013 r. W tej sytuacji, wskazany przez skarżącego dowód, który był jedyną przesłanką wznowienia postępowania w trybie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. nie może stanowić podstawy do uchylenia ostatecznej decyzji z dnia [...] maja 2007 r. Skarga kasacyjna została w niniejszej sprawie wniesiona pismem z 26 listopada 2014 r. przez J. T. reprezentowanego przez adwokata, który zaskarżył wyrok z 9 października 2014 r. w całości zarzucając w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 8 i 77 k.p.a., przez ich niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że zeznaniom świadka E. B. nie można dać wiary, gdyż podważył swoje wcześniejsze pisemne oświadczenie, pomimo istnienia licznych wątpliwości odnośnie stanu psychicznego, postrzegania rzeczywistości, możliwości wyrażania woli w sposób właściwy i swobodny wspomnianego świadka. Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji oraz o zasądzenie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu oświadczając, że nie zostało ono pokryte w żadnej części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. W postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny z mocy art. 183 § 1 p.p.s.a. jest związany sformułowanymi w środku odwoławczym podstawami biorąc z urzędu pod uwagę jedynie przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, które wszakże w niniejszej sprawie nie wystąpiły. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca kasacyjnie sformułowała tylko jedną podstawę naruszenia przepisów postępowania, która nie okazała się zasadna. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym względzie w pełni wywody przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku dotyczące oceny zeznań świadka E. B. oraz ich wpływu z punktu widzenia przesłanki wznowieniowej, o której stanowi art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. na możliwość uchylenia ostatecznej decyzji administracyjnej o odmowie przyznania skarżącemu kasacyjnie uprawnień kombatanckich z tytułu służby w Armii Krajowej. Sam skarżący kasacyjnie w wywiedzionym środku odwoławczym zwrócił uwagę na istotne trudności z dokonaniem oceny wartości zeznań w/w świadka z uwagi na jego podeszły wiek i trudności z pamięcią. Organy administracji, dokonując swobodnej oceny zeznań świadka, nie miały obowiązku powoływania biegłego celem stwierdzenia czy świadek na dzień składania oświadczenia miał zdolność do składania oświadczeń woli i jej wyrażania w sposób właściwy i swobodny. Wznowienie postępowania administracyjnego jest jednym z nadzwyczajnych trybów postępowania administracyjnego, będącym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji ostatecznych. Skarżący kasacyjnie zdaje się nie dostrzegać tej okoliczności, dążąc do kontynuowania postępowania administracyjnego, które zakończone zostało kilka lat temu. Jak zostało to stwierdzone zarówno w obu instancjach postępowania administracyjnego, jak i przez sąd I instancji, po wydaniu decyzji ostatecznej w dniu 23 maja 2007 r., w sprawie nie zaistniały tego rodzaju nowe okoliczności, które przemawiałyby za możliwością przyznania skarżącemu kasacyjnie żądanego przezeń świadczenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżących o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy, wyjaśnić należy, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 p.p.s.a.), który przyznaje je w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 p.p.s.a.