II OSK 304/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędzia del. WSA Piotr Broda po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego o sprostowanie, wykładnię lub uzupełnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2023 r. sygn. akt II OSK 304/21 w sprawie ze skargi kasacyjnej M.M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 2459/18 w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 września 2018 r. znak DON.7200.287.2016.FSE w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania i odmowy stwierdzenia nieważności postanawia 1) sprostować oczywistą omyłkę zawartą w sentencji wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 304/21 w ten sposób, że zawarty w punkcie pierwszym zwrot: "i utrzymaną nią w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 18 lutego 2014 r. znak WOA.771.93.2013.HS" zastąpić zwrotem "i decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 kwietnia 2014 r. znak DON/ORZ/7100/299/14 oraz poprzedzającą ją decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Poznaniu z dnia 18 lutego 2014 r. znak WOA.771.93.2013.HS"; 2) odmówić wykładni wyroku; 3) odrzucić wniosek o uzupełnienie wyroku.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 304/21, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej M.M. (dalej skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2459/18 w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 września 2018 r., znak DON.7200.287.2016.FSE w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej po wznowieniu postępowania i odmowy stwierdzenia nieważności - uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i utrzymaną nią w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2014 r., znak WOA.771.93.2013.HS, a ponadto orzekł o kosztach postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku przedstawił następujący stan sprawy: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Kępnie decyzją z dnia 25 lipca 2011 r., znak PINB-7353/239/11 udzielił "T." s.c. L.W., J.K., P.S. z siedzibą w K. pozwolenia na użytkowanie budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działkach nr [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...] położonych w K. przy ul. [...]. Skarżący w dniu 22 listopada 2013 r. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności tej ostatecznej decyzji, a Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 18 lutego 2014 r., znak WOA.771.93.2013.HS odmówił stwierdzenia nieważności decyzji z 25 lipca 2011 r. nie dopatrując się żadnych jej wad kwalifikowanych. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 2 kwietnia 2014 r., znak DON/ORZ/7100/299/14 uchylił w całości tę decyzję i umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Decyzja ta stała się ostateczna. Skarżący w dniu 12 kwietnia 2016 r. złożył podanie o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia 22 czerwca 2016 r. wznowił postępowanie administracyjne, a decyzją z dnia 27 lipca 2016 r., znak DON.7200.287.2016.PWA odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej z 2 kwietnia 2014 r. uznając, że skarżący nie posiada legitymacji do kwestionowania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy wskutek wniosku skarżącego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia 26 sierpnia 2016 r. utrzymał ją w mocy. Skarga skarżącego na tę decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2017 r., sygn. VII SA/Wa 2198/16, zaś Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2018 r., sygn. II OSK 2819/17 uchylił powyższy wyrok oraz zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję z dnia 27 lipca 2016 r. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, nie kwestionując już przymiotu strony skarżącego, powołaną na wstępie decyzją z dnia 13 września 2018 r., znak DON.7200.287.2016.FSE uchylił w całości własną decyzję z 2 kwietnia 2014 r. i utrzymał w mocy decyzję z 18 lutego 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Skarżący wniósł skargę na opisaną wyżej decyzję, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 23 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2459/18 oddalił tę skargę. W wyniku skargi kasacyjnej skarżącego wniesionej od tego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 304/21 uchylił zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję i - jak wskazano w sentencji - utrzymaną nią w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2014 r., znak WOA.771.93.2013.HS, a ponadto orzekł o kosztach postępowania sądowego. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w piśmie z dnia 8 stycznia 2024 r., w związku z powstałymi wątpliwości odnoszącymi się do dalszego prowadzenia postępowania w tej sprawie, wniósł o sprostowanie, uzupełnienie lub wyjaśnienie treści wyroku z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II OSK 304/21. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że na skutek wydania tego orzeczenia uchylona została pierwszoinstancyjna decyzja Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2014 r., znak WOA.771.93.2013.HS, zaś w obrocie prawnym pozostaje nadal decyzja odwoławcza Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 2 kwietnia 2014 r., znak DON/ORZ/7100/299/14. Odnosząc się zaś do wskazań do dalszego postępowania zawartych w powołanym wyroku zauważył, że w postępowaniu wznowieniowym dotyczącym decyzji wydanej w postępowaniu o stwierdzenie nieważności (decyzji z 2 kwietnia 2014 r.) nie dojdzie do merytorycznej oceny z uwagi na upływ pięcioletniego terminu określonego w art. 146 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.; dalej K.p.a.), a w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 K.p.a., których dotyczy termin dziesięcioletni. Rozpoznając powyższe wnioski Naczelny Sąd Administracyjny zważył: Wniosek zawierający żądanie uzupełnienia wyroku NSA z dnia 6 lipca 2023 r. podlega odrzuceniu jako wniesiony po upływie terminu. Zgodnie z art. 157 § 1 i 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, ze zm.; dalej P.p.s.a.), które mają odpowiednie zastosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z mocy odesłania zawartego w art. 193 P.p.s.a., strona może w terminie czternastu dni od doręczenia wyroku z urzędu - a gdy wyroku nie doręcza się stronie od dnia ogłoszenia - zgłosić wniosek o uzupełnienie wyroku, jeżeli sąd nie orzekł o całości skargi albo nie zamieścił w wyroku dodatkowego orzeczenia, które według przepisów ustawy powinien był zamieścić z urzędu, a wniosek zgłoszony po upływie tego terminu podlega odrzuceniu. W niniejszej sprawie odpis powyższego wyroku wraz z uzasadnieniem został z urzędu doręczony Głównemu Inspektorowi Nadzoru Budowlanego w dniu 28 sierpnia 2023 r., zatem wniosek złożony w dniu 9 stycznia 2024 r. został zgłoszony po upływie ustawowego terminu. Nie znajduje merytorycznego usprawiedliwienia żądanie dotyczące wyjaśnienia wątpliwości co do treści wyroku. Potrzeba wykładni sentencji wyroku albo jego uzasadnienia zachodzi wówczas, gdy orzeczenie jest niejednoznaczne lub dotknięte zawiłością utrudniającą ustalenie sensu rozstrzygnięcia sprawy. Wyjaśnienie wątpliwości nie może przy tym prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego ani powodować zmiany merytorycznej rozstrzygnięcia. Wniosek o wykładnię orzeczenia nie może również zmierzać do wyjaśnienia zawartych w jego uzasadnieniu wyrażeń prawnych i znaczenia słów ani do polemiki ze stanowiskiem sądu orzekającego w sprawie. W ramach wykładni nie mieści się także żądanie uzyskania wyjaśnień co do dalszego prowadzenia postępowania (zob. postanowienie NSA z 30 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 66/15, LEX nr 1646166). Analiza uzasadnienia wyroku NSA z 6 lipca 2023 r. prowadzi do wniosku, że sąd orzekający w sposób jednoznaczny wyraził swoje stanowisko, przede wszystkim w zakresie zarzutów skarżącego realizowanych w ramach obu podstaw kasacyjnych. Wskazał w sposób nienasuwający wątpliwości interpretacyjnych z jakich powodów większa część tych zarzutów okazała się nieusprawiedliwiona, podał następnie dlaczego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1 i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. okazał się uzasadniony w stopniu skutkującym uwzględnienie skargi kasacyjnej. NSA nie zakwestionował poglądu, że na gruncie przepisów K.p.a. obowiązuje zasada niekonkurencyjności trybów nadzwyczajnych. Wyraził jednak pogląd, że w rozpoznawanej sprawie, nie łamiąc tej zasady, po stwierdzeniu podstaw do wznowienia postępowania, nie zachodziły przeszkody do oceny, czy dotychczasowa decyzja o pozwoleniu na użytkowanie (z 25 lipca 2011 r.) dotknięta jest wadą kwalifikowaną w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. W ramach oceny prawnej przedstawił także swój pogląd co do rozumienia międzyczasowego przepisu art. 25 ustawy z dnia 18 marca 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471) uznając, że ma on zastosowanie również do spraw o stwierdzenie nieważności decyzji o pozwoleniu na użytkowanie wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej. Podniesiona przez organ we wniosku kwestia upływu pięcioletniego terminu, o którym mowa w art. 146 § 1 K.p.a. nie była rozważana przez NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2023 r. Jednakże utrwalony od dawna jest pogląd, że upływ okresu przedawnienia z art. 146 § 1 K.p.a. oznacza zakaz merytorycznego orzekania w sprawie. To zaś nakazuje uznać, że po upływie tego okresu, w sprawie rozpoznawanej w trybie postępowania o wznowienie postępowania, organ administracji publicznej traci kompetencję zarówno do uchylenia, jak i do odmowy uchylenia decyzji ostatecznej. Jednakże organ władny jest, zgodnie z art. 151 § 2 K.p.a. stwierdzić wydanie dotychczasowej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazać okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Z tych więc powodów wniosek o wykładnię wyroku (art. 158 P.p.s.a.) nie zasługiwał na uwzględnienie. W pełni uzasadnionym okazał się natomiast wniosek o sprostowanie wyroku z dnia 6 lipca 2023 r. Analiza sentencji tego wyroku w zestawieniu z jego uzasadnieniem prowadzi do jednoznacznej konstatacji, że przy redakcji sentencji orzeczenia doszło do oczywistej omyłki, niedokładności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyniku uwzględnienia skargi kasacyjnej uchylając zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję (Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 13 września 2018 r., znak DON.7200.287.2016.FSE) jednocześnie uchylił - jak wskazano - utrzymaną nią w mocy decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2014 r., znak WOA.771.93.2013.HS. Tymczasem, już z przedstawienia w uzasadnieniu wyroku stanu sprawy i podjętych w ramach postępowania administracyjnego rozstrzygnięć oraz rozważań wynika jednoznacznie, że wymienioną powyżej decyzją z dnia 13 września 2018 r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego nie utrzymał w mocy wymienionej decyzji Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2014 r., lecz uchylił własną decyzję z dnia 2 kwietnia 2014 r., znak DON/ORZ/7100/299/14 i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 18 lutego 2014 r. o odmowie stwierdzenia nieważności dotychczasowej decyzji o pozwoleniu na użytkowanie. Pozwala to uznać, że przy redakcji sentencji wyroku z dnia 6 lipca 2023 r. doszło do oczywistej omyłki i dlatego na podstawie art. 156 § 1 w związku z art. 193 P.p.s.a. orzeczono jak w punkcie 1 niniejszego postanowienia.