II OSK 3016/20

Dnia 25 marca 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maciej Dybowski Sędzia del. NSA Jerzy Stankowski po rozpoznaniu w dniu 25 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. i A. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 354/20 w sprawie ze skarg K. K. i A. K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego I. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku; II. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] na rzecz K. K. i A. K. solidarnie kwotę 574 (pięćset siedemdziesiąt cztery) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 22 lipca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 354/20, (sprostowanym postanowieniem z 20 października 2020 r.) oddalił skargę na zaskarżone postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "WINB", [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie budowy obiektu budowlanego. Stan faktyczny i prawny sprawy przedstawia się następująco. Zaskarżonym postanowieniem [...] WINB uchylił postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z [...] listopada 2019 r. o zawieszeniu postępowania w sprawie samowoli budowlanej polegającej na budowie budynku na pobyt czasowy, zrealizowanego na działkach nr [...], nr [...] i nr [...] w U. przez K. i A. K.. Organ II instancji uznał, że postępowania o nabycie ww. działek przez skarżących nie stanowią "zagadnienia wstępnego", a aktualnie skarżący nie są właścicielami ww. działek. Skargę na ww. postanowienie wniosła K. K., która została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gd 354/20. Ponadto oddzielną skargę na ww. postanowienie wniósł A. K., która została zarejestrowana pod sygn. akt II SA/Gd 355/20. W odpowiedziach na skargi [...] WINB wniósł o ich oddalenie. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 355/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 111 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy o sygn. akt II SA/Gd 354/20 i II SA/Gd 355/20 oraz postanowił prowadzić je pod sygnaturą II SA/Gd 354/20. Następnie sprawa o sygn. akt II SA/Gd 354/20, aktualnie dotycząca dwóch ww. skarg została skierowana do rozpoznania w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. W dniu 22 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wydał wyrok o sygn. akt II SA/Gd 354/20, którym rozpoznał i oddalił skargę K. K.. Na wniosek skarżących Sąd sporządził uzasadnienie ww. wyroku. Motywy rozstrzygnięcia zawarte w uzasadnieniu dotyczyły wyłącznie skargi K. K.. Skarżący wnieśli od ww. wyroku skargę kasacyjną, opierając się na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa procesowego, tj. - art. 111 § 1 p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie, albowiem pomimo połączenia do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi A. K. na ww. postanowienie WINB ze sprawę ze skargi K. K., pod sygn. II SA/Gd 354/20 na tożsame postanowienie, wyrok z dnia 22 lipca 2020 r. dotyczył jedynie sprawy ze skargi K. K., natomiast wyrok powinien zawierać rozstrzygnięcie co do każdej z połączonych spraw; - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. przez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe niezastosowanie i przyjęcie, że: a) rozstrzygnięcie w sprawie z powództwa aktualnego właściciela gruntu o wydanie nieruchomości i przywrócenie stanu zgodnego z prawem nie prowadzi do określenia właściciela gruntu, nie decyduje o istnieniu prawa, a prowadzi do odzyskania władztwa nad gruntem, a ocena legalności spornego budynku i wydanie w odniesieniu do obiektu stosownego rozstrzygnięcia nie jest niemożliwa bez uprzedniego rozstrzygnięcia przez Sąd Rejonowy [...], podczas gdy postępowanie w sprawie [...] stanowi zagadnienie wstępne, a prawomocne rozstrzygnięcie Sądu pozwoli ocenić prawa skarżących do części nieruchomości, na której posadowiony jest obiekt budowlany (nr [...] będący w zarządzie Nadleśnictwa [...]) bądź potwierdzi, że skarżący nie dokonali zajęcia gruntów w zakresie nieruchomości stanowiącej własność Lasów Państwowych, co prowadzi do nielogicznych wniosków, że skoro Lasy Państwowe w sprawie [...] toczącej się przed sądem powszechnym wyrażają stanowisko o odmowie przekazania skarżącym prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane to skarżący nie posiadają takowego prawa, co poddane zostanie pod osąd Sądu, a wyrok prawomocny ma skutek rozszerzonej prawomocności materialnej również w odniesieniu do organów administracyjnych; b) niewzięcie pod uwagę okoliczności, że to z inicjatywy skarżących jako inwestorów zainicjowane zostało postępowanie w przedmiocie sprzedaży części lub całości nieruchomości gruntowej oznaczonej numerem [...], a zatem wynik tejże sprawy uzależnia możliwość przedłożenia przez skarżących stosownej dokumentacji w przedmiocie zalegalizowania budowy. Ponadto zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1, 2, 4 Prawa budowlanego przez jego niezastosowanie i niewzięcie pod uwagę okoliczności, że bez rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego w sprawie [...] skarżący nie mogą legitymować się wymaganą dokumentacją w celu zalegalizowania budynku posadowionego na spornym gruncie. Postanowieniem z dnia 20 października 2020 r., sygn. akt II SA/Gd 354/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku sprostował oczywistą omyłkę w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 lipca 2020 r. w ten sposób, że w 12 wersie wyroku po słowach "K. K." dopisać "i A. K.". Ponieważ strony wnoszące skargę kasacyjną zrzekły się rozprawy w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a. i w sprawie nie żądano przeprowadzenia rozprawy, dlatego przedmiotowa sprawa podlegała rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał takiej kontroli zaskarżonego wyroku jedynie w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie za zasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego, tj. art. 111 § 1 p.p.s.a., w stopniu, który uzasadnia uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gdańsku. Jednak uwzględnienie ww. zarzutu oznacza, że przedwczesnym byłoby merytoryczne rozpoznanie pozostałych zarzutów skargi kasacyjnej, tj. dotyczących naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 48 ust. 1, 2, 4 Prawa budowlanego – związanych z oceną legalności zaskarżonego przez obojga skarżących do Sądu Administracyjnego postanowienia WINB w zakresie problematyki prawnej związanej z wystąpieniem tzw. "zagadnienia wstępnego". W innym wypadku, jeszcze przed formalnym rozpoznaniem skargi A. K., doszłoby de facto do merytorycznej oceny przedmiotowej sprawy, co mogłoby naruszyć istotnie prawa procesowe skarżącego, głównie związane z naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego oraz prawa do obrony. Przechodząc zatem do merytorycznej oceny zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 111 § 1 p.p.s.a. – mają rację skarżący, że Sąd I instancji przy wydaniu zaskarżonego wyroku pominął skargę A. K.. Pomimo uprzednio niewadliwie wydanego postanowienia o połączeniu skarg K. K. i A. K. do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, w zaskarżonym wyroku Sąd jedynie rozpoznał i rozstrzygnął o skardze K. K.. Dla tej oceny nie ma znaczenia wydane w następstwie wniesionej skargi kasacyjnej ww. postanowienie o sprostowaniu oczywistej omyłki pisarskiej, ponieważ wskazana wada wyroku nie wynikała z omyłki pisarskiej, lecz stanowiła wadę procesową polegającą na pominięciu w rozpoznaniu i rozstrzygnięciu skargi A. K.. W tym miejscu należy wskazać, że pomimo dokonanego sprostowania, zaskarżony wyrok w swej treści wskazuje na rozpoznanie "skargi", a nie jak powinno być "skarg"; zaś dodatkowo z treścią dokonanego sprostowania nie współgra treść uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób jednoznaczny wynika, że Sąd I instancji rozpoznał i rozstrzygnął wyłącznie w zakresie skargi K. K., w sytuacji gdy ww. postanowienie o połączeniu, wydane na podstawie art. 111 § 1 p.p.s.a. miało na celu rozpoznanie spraw na jednym posiedzeniu i powinno skutkować wydaniem jednego orzeczenia odnoszącego się do wszystkich spraw połączonych i rozstrzygniętych. Dlatego zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 111 § 1 p.p.s.a. zawiera usprawiedliwione podstawy. Z tych względów, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.