II OSK 2980/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Anna Łuczaj po rozpoznaniu w dnia 5 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2893/13 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa służebności w prawo własności postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Postanowieniem z dnia 23 lipca 2014 r., sygn. I SA/Wa 2893/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Stanisławy P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie z dnia [...] lutego 2012 r. w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa służebności w prawo własności Sąd w uzasadnieniu podał, że pismem z dnia [...] października 2013 r. S. P. złożyła skargę na powyższą decyzję Kolegium utrzymującą w mocy decyzją Starosty Ciechanowskiego odmawiającą przekształcenia prawa służebności działki nr [...] położonej w J. w prawo własności. W skardze zawarty został wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2893/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi uznając, że w sprawie nie zaistniały wyjątkowe okoliczności, które mogłyby uzasadniać przywrócenie terminu. Postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 624/14 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie S. P. Sąd podał, że zgodnie z treścią art. 53 § 1 i art. 54 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie lub bezczynność są przedmiotem skargi, w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. W myśl zaś art. 58 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, Sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. Sąd stwierdził, że z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja doręczona została w dniu 10 lutego 2012r. Odbiór kwitował syn skarżącej. Termin do wniesienia skargi do sądu upłynął zatem w dniu 12 marca 2012 r., natomiast skarga złożona została osobiście w organie w dniu 18 października 2013 r. (prezentata SKO na skardze). Wobec powyższego, iż skarga wniesiona została z uchybieniem trzydziestodniowego terminu, określonego w art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a termin ten nie został przywrócony, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy. W skardze kasacyjnej S. P., reprezentowana przez adwokata M. G., zaskarżyła powyższe postanowienie w całości. Postanowieniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 87 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż na gruncie niniejszej sprawy nie zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy ma miejsce "przypadek wyjątkowy", o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. - art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 § 5 p.p.s.a. poprzez ich niezastosowanie, mimo, że powinny być zastosowane, albowiem na gruncie niniejszej sprawy ma miejsce "przypadek wyjątkowy", o którym mowa w art. 87 § 5 p.p.s.a. 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, iż skarga została wniesiona po upływie terminu do jej wniesienia, podczas gdy na gruncie niniejszej sprawy zostały spełnione przesłanki do przywrócenia terminu. W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że w dniu 18 października 2013 r. złożyła bezpośrednio w sekretariacie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ciechanowie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję SKO w Ciechanowie z dnia [...] lutego 2012 r., w której zawarła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wniosek o przywrócenie terminu umotywowała chorobą i podeszłym wiekiem. Skarżąca zajmuje się prowadzeniem gospodarstwa domowego, a większą część jej stałego dochodu, w wysokości 1.015 zł pochłaniają opłaty za leki oraz rachunki. Skarżąca pomimo przyjmowania leków, celem usunięcia przeszkody jaką jest choroba, osobiście złożyła skargę w siedzibie Kolegium. W ocenie strony nie można skarżącej przypisać winy w związku z niedochowaniem ustawowego terminu. Skarżąca powołała się na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w których Sąd podkreśla, że "brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności". Inny miernik przyjmuje się w odniesieniu do osoby zdrowej i w kwiecie wieku, a inny do osoby zmagającej się z chorobą w podeszłym wieku. Skarżąca podniosła, że zawarte w art. 87 § 5 p.p.s.a. pojęcie "przypadków wyjątkowych" nie zostało określone w ustawie. Prawodawca pozostawił ocenę w tym zakresie sędziemu. Do Sądu, rozpoznającego wniosek o przywrócenie terminu, należy ustalenie - na podstawie całokształtu okoliczności występujących w danej sprawie - czy zachodzi w realiach tej sprawy wypadek, który można uznać za wyjątkowy. Ponadto uprawdopodobnienie istnienia danej okoliczności jest środkiem zastępczym dowodu w ścisłym tego słowa znaczeniu i nie daje pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. Strona skarżąca podniosła, że ratio legis wprowadzenia instytucji uprawdopodobnienia do postępowania sądowoadministracyjnego i do innych procedur sądowych, związane jest z charakterem spraw, w których ma ona zastosowanie oraz funkcją jaką w tym postępowaniu spełnia. Ma ona stanowić pomoc dla stron i dla sądów w rozstrzyganiu incydentalnych wniosków procesowych bez zbędnego przedłużania postępowania w sprawie. Uprawdopodobnienie zezwala na przyjęcie za wiarygodne faktów, z którymi określony przepis wiąże skutki prawne, na podstawie bardziej lub mniej udokumentowanych twierdzeń strony. Zdaniem skarżącej zarówno choroba, z którą się zmaga jak i podeszły wieku uniemożliwiły dokonanie czynności w ustawowym terminie. Stanowi to przypadek wyjątkowy, a przeszkody w dokonaniu czynności w zwykłym trybie skarżąca nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia sprawy. Zaskarżona decyzja została doręczona skarżącej w dniu 10 lutego 2012 r., a zatem termin o jakim mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a., biegł od dnia 11 lutego 2012 r. i upływał w dniu 12 marca 2012r. Skarżąca złożyła skargę w dniu 18 października 2013 r., a więc po upływie przepisanego terminu. Stosownie zaś do art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd odrzuci skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia. W tym stanie rzeczy skarga S. P., jako wniesiona po upływie terminu trzydziestodniowego, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Z powyższych względów chybiony jest zarzut skargi kasacyjnej o naruszeniu przez Sąd pierwszej instancji art. 58 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie zauważyć należy, że uchybiony termin do wniesienia skargi nie został skarżącej przywrócony. Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił postanowieniem z dnia z dnia 3 kwietnia 2014 r., I SA/Wa 2893/13. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 24 czerwca 2014 r., II OZ 624/14 oddalił zażalenie S. P. na powyższe postanowienie. To zaś oznacza, że kwestia przywrócenia terminu została prawomocnie rozstrzygnięta. Prawomocne orzeczenie wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby (art. 170 p.p.s.a). W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji ani Naczelny Sąd Administracyjny nie mogą ponownie rozważać i rozstrzygać kwestii dotyczącej przywrócenia terminu. Z tego względu nie mogą odnieść zamierzonego skutku zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przez Sąd pierwszej instancji art. 87 § 5 p.p.s.a. i art. 86 § 1 p.p.s.a. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokona w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jeżeli jednak – tak jak w niniejszej sprawie – Sąd odrzuci prawomocnym postanowieniem wniosek o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności procesowej to nie może już rozstrzygać w kwestii przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Z tej też przyczyny kwestie objęte przepisem art. 87 § 5 i art. 86 § 1 p.p.s.a. nie mogły podlegać rozstrzygnięciu przez Sąd pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze należy podnieść, że Sąd pierwszej instancji nie mógł dopuścić się naruszenia art. 87 § 5 i art. 86 § 1 p.p.s.a. przez ich błędną wykładnię i ich niezastosowanie, albowiem po wydaniu prawomocnego postanowienia o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, nie mógł stosować tych przepisów. Z tych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.