II OSK 2970/19

Dnia 27 września 2022 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 27 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Syndyka masy upadłości I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości z siedzibą w K. o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2172/18 w sprawie ze skargi I. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w restrukturyzacji z siedzibą w K. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 23 lipca 2018 r., znak: DOZ-OAiK.650.102.2018.WK w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: odmówić zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego.

Wyrokiem z dnia 9 maja 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 2172/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I. sp. z o.o. w restrukturyzacji na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, którym utrzymano w mocy postanowienie Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z 8 stycznia 2018 r., znak: ZND-II.5143.30-3.2017.DS, nakładające na I. sp. z o.o. grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 50.000 zł. Od ww. wyroku skargę kasacyjną wniosła I. sp. z o.o. w restrukturyzacji. W piśmie procesowym z dnia 14 września 2022 r. Syndyk masy upadłości I. sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w K. oświadczył, że podtrzymuje ww. skargę kasacyjną i na podstawie art 124 § 1 pkt 4 i § 2 w związku z art. 192 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", wnosi o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie ze skutkiem na dzień 11 stycznia 2021 r. W ocenie Syndyka, z akt sprawy wynika, że przedmiotem niniejszego postępowania jest dochodzenie wobec upadłej Spółki grzywny w celu przymuszenia. Grzywna ta stanowi wierzytelność podlegającą zgłoszeniu przez właściwy organ (Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków) do masy upadłości zgodnie z przepisami ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (Dz. U. z 2022 r. poz. 1520). Syndyk wskazał na treść art. 145 ust. 1, art. 342 ust. 1 pkt 3 i art. 146 ust. 3 Prawa upadłościowego. Ponadto poinformował, że w postępowaniu upadłościowym I. sp. z o.o., prowadzonym pod sygn. akt [...], syndyk sporządził i złożył Sędziemu Komisarzowi listę wierzytelności (informacja o sporządzeniu przez syndyka listy wierzytelności i jej złożeniu Sędziemu Komisarzowi została opublikowana w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr [...] z dnia 30 sierpnia 2022 r.) oraz, że trwa likwidacja składników masy upadłości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. sąd zawiesza postępowanie z urzędu jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości. Z przywołanego przepisu jednoznacznie wynika, że obligatoryjne zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego w warunkach określonych tym przepisem wiąże się z łącznym zaistnieniem dwóch przesłanek, a mianowicie podmiotowej (wszczęcie postępowania upadłościowego wobec strony) oraz przedmiotowej (zaskarżony akt lub czynność dotyczą przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości). Stosownie do treści art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego postępowanie sądowe, administracyjne lub sądowoadministracyjne w sprawie wszczętej przeciwko upadłemu przed dniem ogłoszenia upadłości o wierzytelność, która podlega zgłoszeniu do masy upadłości, może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym wierzytelność ta po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Z przepisu tego wynika, że podjęcie zawieszonego postępowania przeciwko syndykowi jest możliwe, gdy wierzytelność, o którą toczy się postępowanie, nie została umieszczona na liście wierzytelności (zob. postanowienia SN: z 2 lutego 2006 r., II CK 391/05, LEX nr 192024; z 22 stycznia 1966 r., I CZ 137/65, LEX nr 5929). Ponadto zwrócenia uwagi wymaga, że ze względu na rozgraniczenie kompetencji sądów powszechnych i administracyjnych (art. 175 i art. 177 Konstytucji RP) zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 p.p.s.a. nie ma na celu oczekiwania do czasu zakończenia procedowania w przedmiocie listy wierzytelności na podstawie przepisów ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze (por. też J. Jaśkiewicz: O kolizji postępowania sądowoadministracyjnego z postępowaniem upadłościowym, publ. Zeszyty Naukowe Sądownictwa Administracyjnego 2 (29)/2010; str. 36 i nast.). Kontrola działalności administracji publicznej (art. 3 § 1 p.p.s.a.), w tym kontrola legalności decyzji organów podatkowych, należy bowiem do wyłącznej właściwości sądów administracyjnych. Z tych względów zaaprobować należy pogląd, że zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego – jeżeli w stosunku do strony zostało wszczęte postępowanie upadłościowe, a sprawa dotyczy przedmiotu wchodzącego w skład masy upadłości – ma na celu umożliwienie syndykowi masy upadłości wstąpienia do postępowania sądowego i zajęcia stanowiska procesowego. Z ww. przepisów wynika, że do wykazania przesłanki zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego nie jest wystarczające wskazanie, że przedmiotem niniejszego postępowania jest dochodzenie wobec upadłej Spółki grzywny w celu przymuszenia, a więc, że grzywna ta stanowi wierzytelność podlegającą zgłoszeniu przez właściwy organ do masy upadłości. Wymagane jest spełnienie także dodatkowych przesłanek. Jeżeli podczas trwającego postępowania upadłościowego została sporządzona lista wierzytelności, to tylko umieszczenie danej wierzytelności (tu: grzywny w celu przymuszenia w związku z art. 342 ust. 1 pkt 3 Prawa upadłościowego) na tej liście stanowi przeszkodę do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego przeciwko syndykowi. Taki skutek wynika z treści art. 145 ust. 1 Prawa upadłościowego, który wprost wskazuje, że postępowanie sądowoadministracyjne może być podjęte przeciwko syndykowi tylko w przypadku, gdy w postępowaniu upadłościowym dana wierzytelność po wyczerpaniu trybu określonego ustawą nie zostanie umieszczona na liście wierzytelności. Wynika z tego, że, po pierwsze, przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego musi być wierzytelność podlegająca zgłoszeniu na listę wierzytelności, po drugie, musi zostać umieszczona na tej liście; po trzecie, koniecznym warunkiem ustalenia czy do umieszczenia na liście wierzytelności doszło po wyczerpaniu trybu przewidzianego ustawą co odnieść należałoby do regulacji zawartej w przepisach art. 256 ust. 1 i art. 259 ust. 2 Prawa upadłościowego (por. postanowienia NSA: z 17 sierpnia 2022 r., III FSK 2012/21; z 30 marca 2016 r., I GSK 1931/15). W okolicznościach niniejszej sprawy Syndyk w swoim wniosku o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego wskazał wyłącznie, że przedmiotowa grzywna stanowi wierzytelność podlegającą zgłoszeniu przez właściwy organ (Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków) do masy upadłości zgodnie z przepisami ustawy – Prawo upadłościowe. Niemniej Syndyk nie wykazał, aby, w związku z informacją opublikowaną (obwieszczenie) pod poz. [...] w Monitorze Sądowym i Gospodarczym nr [...] z dnia 30 sierpnia 2022 r. o sporządzeniu przez syndyka listy wierzytelności i jej złożeniu Sędziemu komisarzowi, przedmiotowa grzywna w celu przymuszenia została zgłoszona i umieszczona na tej liście, jako wierzytelność o jakiej mowa w art. 342 ust. 1 pkt 3 Prawa upadłościowego. Nie wiadomo też czy w terminie dwóch tygodni od dnia obwieszczenia, o którym mowa w art. 255 ust. 2, wierzyciel złożył do sędziego-komisarza sprzeciw co do uznania bądź odmowy uznania wierzytelności (grzywny w celu przymuszenia), która jest przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie (art. 256 ust. 1 Prawa upadłościowego); ani też czy upadły wniósł taki sprzeciw (art. 256 ust. 2 Prawa upadłościowego). A zatem pomimo uwzględnienia powyższego oraz bezspornego faktu upadłości strony toczącego się postępowania, stwierdzić należy, że we wniosku Syndyk nie wykazał aby istniały prawne przeszkody w prowadzeniu postępowania sądowoadministracyjnego z jego udziałem. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 124 § 1 pkt 4 w związku z art. 193 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.