II OSK 2844/20

Dnia 5 stycznia 2021 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2021 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi D. O. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 września 2019 r. sygn. akt II OSK 1941/17 oddalającym skargę kasacyjną D. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 797/16 w sprawie ze skargi D. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia: odrzucić skargę o wznowienie postępowania.

Wyrokiem z 10 września 2019 r., sygn. akt II OSK 1941/17, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną D. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego (dalej: WSA) w Białymstoku z 11 maja 2017 r., II SA/Bk 797/16, w sprawie ze skargi D. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] października 2016 r., nr [...], w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. W dniu 10 listopada 2020 r. skarżąca złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego osobiście sporządzoną skargę o wznowienie postępowania, podnosząc że w postępowaniu zakończonym wyrokiem II OSK 1941/17 zaistniała przesłanka nieważności postępowania, o której stanowi art. 271 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019, poz. 2325 ze zm., Ppsa), ponieważ w dniu, w którym zapadł ten wyrok nie była już właścicielką przedmiotowego obiektu budowlanego, a więc straciła zdolność procesową w tej sprawie. Nadto zaistniała w jej ocenie również przesłanka z art. 273 § 2 Ppsa, bowiem w dniu 21 października 2020 r., powzięła informację o jego zaistnieniu i zapoznała się z wyrokiem WSA w Szczecinie z 14 sierpnia 2019 r., II SA/Sz 509/19, odnośnie wywiedzionej tam argumentacji dot. praw zbywalnych. Tym samym – zdaniem wnioskującej o wznowienie – zaistniała sytuacja, w której wykryte zostały nowe okoliczności sprawy, które mogą mieć wpływ na wynik sprawy, z których to okoliczności nie mogła ona skorzystać w poprzednim postępowaniu. Mając na uwadze powyższe D. O. wnosi o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego II OSK 1941/17 z 10 września 2019 r., uchylenie tegoż wyroku i umorzenie postępowania w sprawie, wstrzymanie czynności egzekucyjnych polegających na kierowanym do niej nakazie rozebrania obiektu budowlanego do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia postępowania wznowieniowego, zasądzenie na jej rzecz od Starostwa Powiatowego w [...] kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz zwolnienie jej od kosztów sądowych w sprawie w całości z powodu bardzo ciężkiej sytuacji materialnej związanej z epidemią COVID-19. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2019 r., II OSK 1941/17, podlega odrzuceniu. W myśl art. 275 Ppsa do wznowienia postępowania z przyczyn nieważności właściwy jest sąd, który wydał zaskarżone orzeczenie, a jeżeli zaskarżono orzeczenia sądów obu instancji, właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny. Do wznowienia postępowania na innej podstawie właściwy jest sąd, który ostatnio orzekał w sprawie. Określona w powyższym przepisie właściwość sądów administracyjnych do rozpoznania skargi o wznowienie ma charakter wyłączny. Skoro w niniejszej sprawie skarga o wznowienie postępowania nie została wniesiona tylko z przyczyn nieważności, a zawierała tzw. podstawę restytucyjną oraz dotyczyła sprawy, która zakończona została wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego, to Sąd ten jest właściwy do rozpoznania skargi o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 276 Ppsa, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio przepisy art. 175 Ppsa. Art. 175 § 1 Ppsa stanowi, że skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2 i 3. Stosownie do art. 175 § 2 Ppsa przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Natomiast w art. 175 § 3 Ppsa dopuszczona została możliwość, by skarga kasacyjna została sporządzona przez doradcę podatkowego – w sprawach obowiązków podatkowych oraz rzecznika patentowego – w sprawach własności przemysłowej, ta ostatnia więc regulacja nie mogła mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Jeżeli w sprawie nie występowały wyjątki wskazane w ustawie, to niedopełnienie wymogu określonego w art. 175 § 1 Ppsa i osobiste sporządzenie skargi kasacyjnej powoduje jej odrzucenie, jako niedopuszczalną z innych przyczyn (art. 178 Ppsa). Regułę tę należy zastosować odpowiednio do skargi o wznowienie postępowania zakończonego orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. W niniejszej sprawie D. O. skargę o wznowienie postępowania, do rozpoznania której właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, sporządziła osobiście. Skarżąca nie wskazała, by należała do kręgu osób wymienionych w art. 175 § 1 i 2 Ppsa, uprawnionych do tego, aby osobiście sporządzić skargę o wznowienie postępowania, a zatem nie miała wymaganej ustawowo zdolności do sporządzenia wniesionej w przedmiotowej sprawie skargi. Już więc z tej przyczyny należało skargę o wznowienie postępowania odrzucić. Sporządzenie takiej skargi przez osobę niebędącą adwokatem, radcą prawnym ani innym upoważnionym do tego podmiotem, stanowi nieusuwalny brak prowadzący do jej odrzucenia (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, s. 1121, wraz z powołanym tam orzecznictwem). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 276 w zw. z art. 175 § 1 i art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 Ppsa, postanowił jak w sentencji.