II OSK 2791/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku M. K. o zawieszenie postępowania kasacyjnego w sprawie ze skargi kasacyjnej M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 554/16 w sprawie ze skarg M. K. i M. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: odmówić zawieszenia postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lipca 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 554/16 oddalił skargi M. K. i M. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2013 r. znak: [...]. Zaskarżoną decyzją organ utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] stycznia 2013 r. znak: [...], stwierdzającą na wniosek J. S. nieważność decyzji Architekta Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] września 1984 r. znak: [...] (udzielającej [...] w O., zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym, pozwolenia na budowę budynku 18-mieszkaniowego w O. przy ul. [...], na działkach nr ewid. [...]). W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku M. K. zawarł m.in. wniosek o zawieszenie postępowania w oparciu o art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.; dalej: p.p.s.a.) do chwili wydania prawomocnego orzeczenia w sprawie prowadzonej przez Sąd Rejonowy w O. o sygn. akt [...]. W uzasadnieniu powyższego wniosku skarżący kasacyjnie podniósł, że J. S. skierował przeciwko mieszkańcom domu przy ul. [...] w O. powództwo o zapłatę wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości. W odpowiedzi na pozew jednym z głównych zarzutów był zarzut zasiedzenia nieruchomości. W ocenie autora skargi kasacyjnej gdyby sądy orzekające w sprawie uwzględniły zarzut zasiedzenia i powództwo oddaliły, świadczyłoby to o utracie przymiotu strony przez J. S. w niniejszym postępowaniu, a całe postępowanie czyniło bezprzedmiotowym. Wskazano, że skoro J. S. przestałby być uznawany za współwłaściciela nieruchomości, to utraciłby interes prawny do uczestnictwa w niniejszym postępowaniu, przez co należałoby uchylić decyzje organów obu instancji a postępowanie umorzyć. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powyższego przepisu wskazuje na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Na etapie postępowania kasacyjnego zależność postępowań toczących się w różnych sprawach musi być odnoszona do kontroli zaskarżonego wyroku. W warunkach rozpoznawanej sprawy nie można przyjąć, że taki związek istnieje pomiędzy sprawą ze skargi na decyzję stwierdzającą nieważność decyzji udzielającej pozwolenia na budowę a sprawą z powództwa J. S. przeciwko mieszkańcom budynku przy ul. [...] w O. o zapłatę wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości, toczącą się aktualnie przed Sądem Rejonowym w O., sygn. akt [...]. Po pierwsze wskazać należy, że Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje prawidłowość wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Odnosi się to także do ustalenia kręgu podmiotów posiadających przymiot strony w określonym postępowaniu. Zatem zmiana okoliczności sprawy po wydaniu zaskarżonego orzeczenia nie może mieć wpływu na jego prawidłowość (por. postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OSK 1412/08; Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Po wtóre zaś zauważyć trzeba, że przedmiotem omawianego postępowania przed Sądem Rejonowym w O. nie jest kwestia własności nieruchomości przy ul. [...] w O., ale sprawa o roszczenia wzajemne między właścicielem a posiadaczem samoistnym z art. 229 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2016 r., poz. 380 z późn. zm.). Niewątpliwie zatem rozpoznanie skargi kasacyjnej wniesionej w niniejszej sprawie nie zależy od zakończenia postępowania o zapłatę wynagrodzenia z tytułu bezumownego korzystania z nieruchomości - nawet w sytuacji, gdy w toku tego postępowania w odpowiedzi na pozew mieszkańcy budynku położonego w O. przy ul. [...] podnieśli zarzut zasiedzenia nieruchomości. W prawie procesowym cywilnym podstawowymi środkami obrony pozwanego przeciwko akcji powoda są zarzuty niweczące lub hamujące. Typowym przykładem zarzutu niweczącego, podnoszonego w sprawach o ochronę własności, jest zarzut pozwanego, że zasiedział prawo własności spornej nieruchomości, a więc przysługuje ono powodowi i nie może być podstawą roszczenia. Co istotne, rozpoznanie tego zarzutu - i jego ewentualne uwzględnienie - polega na ustaleniu przez sąd, że doszło do zasiedzenia, co następuje wyłącznie w uzasadnieniu orzeczenia, a nie w sentencji. W odróżnieniu od orzeczenia wydanego w odrębnym postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia, unormowanego w art. 609 i art. 610 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 1822 z późn. zm.), ustalenie to wywołuje skutek wyłącznie między stronami sporu i tylko w sprawie, w której zarzut został zgłoszony, doprowadzając do oddalenia powództwa. Nie ma natomiast żadnego oddziaływania zewnętrznego, w szczególności wobec osób trzecich lub w zakresie powagi rzeczy osądzonej (por. uchwała SN z dnia 23 marca 2016 r., sygn. akt III CZP 101/15; OSNC 2017/2/18 i postanowienie SN z dnia 27 lutego 2004 r., sygn. akt V CK 190/03; Biul.SN 2004/7/10). Nie przesądzając oczywiście o wyniku opisanego wyżej postępowania przed sądem powszechnym stwierdzić trzeba, że ewentualne uwzględnienie w tym postępowaniu zarzutu zasiedzenia nie mogłoby stanowić tytułu prawnego do nieruchomości skutecznego erga omnes, mającego wpływ na ustalenie kręgu stron postępowania administracyjnego dotyczącego stwierdzenia nieważności decyzji Architekta Miasta i Gminy Olkusz z dnia [...] września 1984 r. W takim stanie sprawy należało uznać, że brak jest przesłanki do zawieszenia postępowania. Nie można bowiem uznać, że rozpoznanie skargi kasacyjnej w rozpoznawanej sprawie zależy od wyniku innego postępowania. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji