II OSK 2749/13

Dnia 15 listopada 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2013 roku, sygn. akt IV SA/Po 473/13 odrzucającego skargę T. W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Zaskarżonym postanowieniem o sygn. akt IV SA/Po 473/13 z dnia 28 maja 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę T. W. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania. Postanowienie to zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym: T. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania. W myśl przepisu art. 220 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej – P.p.s.a.), Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W związku z powyższym na podstawie art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. skarżący, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 kwietnia 2013 r., został wezwany do uiszczenia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu zarządzenia, wpisu w kwocie 100 zł, pod rygorem odrzucenia skargi. Zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego zostało wysłane do skarżącego na wskazany przez niego w skardze adres i doręczone dnia 6 maja 2013 r. (k. 17 akt sądowych). Na podstawie akt sprawy Sąd pierwszej instancji ustalił, że skarżący nie uiścił wpisu należnego od skargi w ustawowym, siedmiodniowym terminie, który w stosunku do niego upłynął z dniem 13 maja 2013 r. Skargę kasacyjną wniósł, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, T. W. zaskarżając przedmiotowe postanowienie w całości. - Na podstawie art. 174 pkt. 1 P.p.s.a. zarzucił ww. orzeczeniu naruszenie: 1. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż Skarżący nie spełnił wymogów formalnych do wniesienia skargi poprzez rygorystyczną interpretację przez Sąd pierwszej instancji przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i błędne uznanie, iż celem ustanowienia prawa pomocy nie jest zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej faktycznej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, a konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie poprzez stworzenie Skarżącemu de facto przez Sąd pierwszej instancji izulorycznego prawa do sądu. - Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaskarżonemu postanowieniu zarzuca naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy: art. 6 P.p.s.a. skutkujące ograniczeniem Skarżącemu prawa do sądu, poprzez brak informowania Skarżącego, występującego bez profesjonalnego pełnomocnika, o przysługującym mu prawie pomocy oraz formie wnioskowania o jego przyznanie. 2. art. 6 oraz art. 252 § 2 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a., polegającego na niewezwaniu Skarżącego przez Sąd pierwszej instancji do złożenia wniosku na stosownym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, ale również niedołączenie przez Sąd pierwszej instancji blankietu w tym zakresie formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, pomimo iż Skarżący dał wyraz w złożonej przez siebie skardze, iż nie posiada środków finansowych, a tym samym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, art. 6 oraz art. 252 § 2 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a., polegającego na niewezwaniu Skarżącego do złożenia wniosku na stosownym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz braku dołączenia do zarządzenia Sądu z dnia 26 kwietnia 2013 r. przedmiotowego formularza oraz wezwania Skarżącego o podanie o co konkretnie wnosi skarżący w przedmiotowej sprawie mając na uwadze oświadczenie Skarżącego, iż nie posiada środków finansowych, pomimo iż Skarżący dał w złożonej przez siebie skardze wyraz, iż wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych, art. 6 oraz art. 252 § 2 w zw. z art. 49 § 1 P.p.s.a., polegającego w przypadku posiadania wątpliwości przez Sąd pierwszej instancji co do treści skargi, na niewydaniu przez Sąd pierwszej instancji zarządzenia, którym w związku z niejednoznaczną treścią skargi wezwano by skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi, poprzez podanie o co konkretnie wnosi skarżący w przedmiotowej sprawie i czy oświadczenie odnośnie braków środków finansowych należy rozumieć jako wniosek o udzielenie pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w terminie siedmiu dni, pod rygorem odrzucenia skargi. art. 220 § 2 w zw. z art. 58 § 3 w zw. z art. 243 § 1 w zw. z art. 244 § 1 P.p.s.a., poprzez przedwczesne odrzucenie skargi Skarżącego, z uwagi na nie uiszczenie wpis sądowego od skargi, pomimo iż skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów wraz z skargą, co wynika z treści skargi, a przed odrzuceniem skargi wniosek ten nie został przez Sąd pierwszej instancji rozpoznany, art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 46 § 3 oraz art. 37 § 1 P.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie i odrzucenie skargi, podczas gdy nie wystąpiły przesłanki do jej odrzucenia; art. 45 w zw. z art. 243 § 1 w zw. z art. 244 § 1 w zw. z art. 255 P.p.s.a., poprzez błędne uznanie przez Sąd pierwszej instancji, iż złożone przez Skarżącego w skardze oświadczenie o braku posiadania środków finansowych nie stanowi w rzeczywistości wniosku o przyznanie prawa pomocy i zaniechanie przez Sąd pierwszej instancji wezwania Skarżącego do złożenia w przypadku wątpliwości w tym zakresie oświadczenia Skarżącego do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego w tym zakresie oświadczenia. art. 221 oraz art. 239 pkt 4, w zw. z art. 243 § 1, w związku art. 245 § 3 P.p.s.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez odrzucenie skargi z powodu nieuiszczenia przez Skarżącego wpisu, podczas gdy złożony został wniosek o przyznanie skarżącemu prawa pomocy przez zwolnienie go od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w tej sprawie, przed rozpoznaniem jego wniosku. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wiosła o: uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie w całości sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych, tytułem wynagrodzenia nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej Skarżącemu z urzędu, w wysokości 150% stawki minimalnej określonej w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2002 r., nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), uwzględniając także stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, które to koszty nie zostały pokryte w całości lub w części przez Skarżącego w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji oraz przed NSA. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 214 § 1 P.p.s.a. jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie. Stosownie zaś do treści art. 220 § 3 P.p.s.a. skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. W niniejszej sprawie T. W. wniósł skargę na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania. Do uiszczenia wpisu od tej skargi został wezwany zarządzeniem z dnia 26 kwietnia 2013 r., w którym zawarta była informacja, że nieuiszczenie wpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu spowoduje odrzucenie skargi. Wraz z zarządzeniem przesłano skarżącemu dokument zatytułowany "doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu" (k. 15 akt sądowych), w którym znajduje się obszerne pouczenie dotyczące między innymi sposobu dokonania wpłaty, dopuszczalności i sposobu zaskarżenia zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu, a także możliwości przyznania prawa pomocy: "Na wniosek strony może być przyznane prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu wg ustalonego wzoru. Formularze są dostępne we wszystkich wojewódzkich sądach administracyjnych oraz w Naczelnym Sądzie Administracyjnym, w urzędach gmin, a także w Internecie pod adresem: http://www.nsa.gov.pl//". W związku z powyższym nie można uznać, że Sąd pierwszej instancji naruszył art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 6 i art. 252 § 2 P.p.s.a. Sąd poinformował bowiem skarżącego zarówno o skutkach nieuiszczenia wpisu, jak i możliwości ubiegania się o przyznanie prawa pomocy i tym samym wypełnił wynikający z art. 6 p.p.s.a. obowiązek udzielania stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczania ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Sąd pierwszej instancji nie mógł jednak samodzielnie wykazać inicjatywy w zakresie przyznania skarżącemu prawa pomocy, ponieważ zgodnie z treścią art. 243 § 1 P.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek. Należy zwrócić uwagę, że wyrażenie woli uzyskania zwolnienia z kosztów sądowych nie wymagało pomocy fachowego pełnomocnika. Gdyby skarżący skierował do sądu pismo, w którym w sposób jednoznaczny zaznaczyłby, że wnosi (wyraża wolę) o udzielenie pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych – pomimo niezachowania wymogów formalnych - sąd przesłałby mu formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tak, mając na uwadze nadesłane przez skarżącego pismo (skargę), w której takiej woli brak, sąd nie musiał domniemywać intencji strony i stąd zarzuty naruszenia art. 6 oraz art. 252 § 2 w związku z art. 49 § 1 P.p.s.a., a także art. 45 w zw. z art. 243 § 1 w zw. z art. 244 § 1 w zw. z art. 255 P.p.s.a. należy uznać za chybione. Skoro zatem skarżący, po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu (wraz ze stosownymi pouczeniami), nie uiścił tego wpisu ani nie zwrócił się o zwolnienie go z kosztów sądowych, tym samym nie mogą mieć również zastosowania zarzuty naruszenia art. 220 § 2 (prawdopodobnie chodzi o art. 220 § 3) w zw. z art. 58 § 3 w zw. z art. 243 § 1 w zw. z art. 244 § 1 P.p.s.a., a także art. 58 § 1 w zw. z art. 46 § 3 oraz art. 37 § 1 P.p.s.a., dlatego zasadnie Sąd pierwszej instancji na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. odrzucił skargę. Z tych wszystkich przyczyn, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, również sformułowany przez skarżącego zarzut naruszenia art. 239 pkt 4 w zw. z art. 243 § 1 w zw. z art. 245 § 3 P.p.s.a. jest niezasadny. Na marginesie należy wskazać, że wskazany przez stronę jako podstawa skargi kasacyjnej art. 221 P.p.s.a. utracił moc z dniem 10 kwietnia 2010 r. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., skargę kasacyjną oddalił.