II OSK 2708/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie Sędzia NSA Anna Żak Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Joanna Pietraś-Skobel po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 614/22 w sprawie ze skargi K. Ł. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania nagrody za odkrycie zabytku archeologicznego oddala skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 6 września 2022 r. sygn. akt VII SA/Wa 614/22, po rozpoznaniu skargi K. Ł.(dalej skarżąca) na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie przyznania nagrody za odkrycie zabytku archeologicznego, uchylił zaskarżoną decyzję i zobowiązał Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do wydania, w terminie miesiąca, decyzji przyznającej na rzecz skarżącej nagrodę za odkrycie [...] z 2. poł. XV w. na terenie miejscowości C. oraz zasądził od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania. W ocenie Sądu Wojewódzkiego nie ma w przedmiotowej sprawie w ogóle sporu, co do dopełnienia przez skarżącą aktów staranności, o których mowa w art. 33 ust. 1 w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy z 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2020 r. poz. 282 ze zm., dalej uozoz). Kwestia ta nie zależy bowiem do uznania organu, lecz należy do sfery oceny faktów i prawidłowej wykładni prawa. Nie jest przy tym kwestionowane, że skarżąca zawiadomiła MWKZ telefonicznie, niezwłocznie po dokonaniu ujawnienia elementów [...] w dniu 25 września 2008 r. W związku z powyższym na podstawie art. 145a § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej Ppsa), zobowiązano Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do wydania, w terminie miesiąca, decyzji przyznającej na rzecz skarżącej nagrodę za ww. odkrycie. 2. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie: 1) przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 Ppsa w zw. z art. 7, art. 8, art. 10, art. 77 § 1, art. 80, art. 81 § 1 Kpa, a także art. 7, art. 77, art. 80 Kpa w zw. z art. 33 ust. 1 uozoz; 2) przepisów prawa materialnego: a) art. 10 § 1 Kpa poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło Sąd do nieprawidłowego wniosku, że jakkolwiek nie można z zasady wynikającej z przywołanego przepisu absolutyzować, to jednak nie da się jednocześnie wywieść z treści tego przepisu, jak również celu oraz funkcji, że ustanawia się w nim zasadę prekluzji dowodowej, połączoną z datą doręczenia zawiadomienia o możliwości końcowego wypowiedzenia się w sprawie i upływu terminu wyznaczonego przez organ na dokonanie takiej czynności, podczas gdy z przywołanego przepisu wynika jedynie, że organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak tym samym miało to miejsce w niniejszej sprawie; b) art. 34 ust. 1 uozoz poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło Sąd do nieprawidłowego wniosku, że celem zastosowania tego przepisu jest nie tylko nagradzanie konkretnego znalazcy zabytku, ale również oddziaływanie na każdego, kto potencjalnie może nim zostać, podczas gdy nie jest zasadna tak szeroka wykładnia powyższego przepisu i przyznanie nagrody za odkrycie zabytku przysługuje jedynie osobie, która go odkryła, prawidłowa wykładnia powinna doprowadzić do wniosku, że powołane przepisy pozwalają przyznać nagrodę osobie, która łącznie spełniła wszystkie wskazane w nich ustawowe przesłanki do przyznania takiej nagrody, zaś organ administracji może podejmować działania (w tym przyznać nagrodę) tylko na podstawie obowiązujących przepisów, jest ponadto zobowiązany do stosowania innych zasad m.in. dyscypliny finansów publicznych i nie może przyznawać nagród w sposób dowolny, pozbawiony wyraźnej podstawy prawnej; c) art. 33 ust. 1 uozoz poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, co doprowadziło Sąd do nieprawidłowego wniosku, że użyte w przepisie pojęcie "niezwłocznie" nie ma ustawowej definicji i w związku z tym pozostawia dużą dowolność ocen w tym zakresie, nawet tak daleko idącą, iż w przedmiotowej sprawie uzasadnione było w ocenie Sądu i mieściło się w zakresie sformułowania "niezwłoczne poinformowanie" uprzednie przeprowadzenie przez skarżącą z udziałem pracowników muzeum poszukiwań zabytku i dopiero następnie poinformowanie właściwych organów w trybie art. 33 ust. 1, podczas gdy prawidłowa wykładnia zawartego w art. 33 ust. 1 sformułowania "niezwłocznie" powinna prowadzić do wniosku, iż znalazca powinien poinformować stosowne organy o swoim odkryciu bez zbędnej zwłoki a nie prowadząc uprzednio jego badanie na własną rękę, zaś samo rozumienie pojęcia "niezwłocznie", tj. bez nieuzasadnionej zwłoki było przedmiotem bogatego orzecznictwa i zastosowaną w tej sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wykładnię należy uznać za nieprawidłową. W oparciu o powyższe zarzuty w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego Sądu (art. 183 § 1 Ppsa). Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania. Ta jednak nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. 3.3. Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej, w pełni należy podzielić stanowisko Sądu I instancji, że w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że spełnione zostały wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie nagrody za odkrycie zabytku archeologicznego. Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu Wojewódzkiego co do wykładni i zastosowania art. 33 ust. 1 i art. 34 ust. 1 uozoz. Zaskarżony wyrok w sposób wzorcowy oddaje istotę sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Dla Naczelnego Sądu Administracyjnego jest jednoznaczne, że wrak [...] odkryto podczas wstępnych badań 25 września 2008 r. To dopiero wówczas, z inicjatywy skarżącej, potwierdzono obecność licznych, luźnych elementów konstrukcyjnych wykonanych z dębu, które zalegały w stawie pod wodą (por. sprawozdanie). Nie jest przy tym kwestionowane, że skarżąca zawiadomiła MWKZ telefonicznie niezwłocznie po dokonaniu ujawnienia elementów [...] w dniu 25 września 2008 r. Tym samym nie było jakichkolwiek podstaw do przypisania skarżącej naruszenia obowiązku "niezwłocznego" powiadomienia organu konserwatorskiego o odkryciu zabytku, w sytuacji gdy nastąpiło to w sposób prawidłowy. 3.4. W świetle powyższego, tj. spełnienia przesłanek do przyznania nagrody i oczywistości stanu faktycznego, niezasadne są wszystkie zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia art. 10 § 1 Kpa. 3.5. Mając zatem na uwadze, że wszystkie podstawy kasacyjne okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 Ppsa skargę kasacyjną oddalił.