II OSK 2693/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz Sędziowie sędzia NSA Tomasz Bąkowski sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) Protokolant asystent sędziego Joanna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 września 2022 r. sygn. akt II SA/Po 485/22 w sprawie ze skargi T. K. na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 31 maja 2022 r. nr WOA.7722.90.2022.MT w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 15 września 2022 r., sygn. akt II SA/Po 485/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA w Poznaniu, sąd wojewódzki, sąd I instancji) po rozpoznaniu skargi T. K. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na postanowienie Wielkopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: organ, WINB) z 31 maja 2022 r. nr WOA.7722.90.2022.MT w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania – oddalił skargę. Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. (dalej: PINB) decyzją z 23 marca 2022 r. nr NB.7355.37.2020 nakazał właścicielom J. K. i B. K. rozbiórkę budynku gospodarczego z kotłownią wybudowanego bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę na nieruchomości w K. przy ul. [...] (działka nr [...] i [...]). Odwołanie od powyższej decyzji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, pismem nadanym w placówce Poczty Polskiej S.A. w dniu 21 kwietnia 2022 r., wniósł T. K. Wskazał, że 5 kwietnia 2022 r. J. K. i B. K. darowali mu przedmiotowe działki , na dowód czego przedłożył akt notarialny oraz wyjaśnił, że ze względu na wiek i stan zdrowia poprzedni właściciele nie wnieśli odwołania. Zaznaczył, że 18 kwietnia 2022 r. uzyskał informację, że w stosunku do tych nieruchomości toczy się postępowanie i została wydana decyzja nakazująca rozbiórkę. Rozpoznając przedmiotowy wniosek WINB wskazał, że termin do wniesienia odwołania upłynął 7 kwietnia 2022 r. W ocenie WINB skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a brak wiedzy o toczącym się postępowaniu oraz wiek i stan zdrowia poprzednich właścicieli są niewystarczające do przywrócenia terminu. WSA w Poznaniu we wskazanym na wstępie wyroku z 15 września 2022 r. stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśniono m.in., że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania powinien powoływać się na okoliczności wskazujące na brak winy skarżącego w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Z uwagi na kryterium braku winy, które warunkuje przywrócenie uchybionego terminu, za usprawiedliwione, niezawinione przyczyny niedochowania terminu mogą być uznane wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw – udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. W ocenie sądu wojewódzkiego obowiązkiem zobowiązanych było ustalenie, czy chcą wnieść odwołanie i dochować jego ustawowemu terminowi, a zaniedbanie w tym zakresie wywołało dla stron negatywne skutki procesowe i jest sprzeczne z obowiązkiem zachowania należytej staranności zarówno w zakresie działania samych skarżących, jak i ich pełnomocnika. Po drugie zdaniem sądu I instancji skarżący, który stał się właścicielem nieruchomości w sytuacji, gdy otwarty był jeszcze termin do wniesienia odwołania (pomiędzy 5 kwietnia 2022 r., a 7 kwietnia 2022 r.) nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a wskazywane przez niego okoliczności, są niewystarczające. Wyjaśniono, że z treści wniosku o przywrócenie terminu oraz skargi do sądu administracyjnego nie wynika, aby poprzedni właściciele znaleźli się w sytuacji nagłej, uniemożliwiającej im podjęcie odpowiednich czynności. Podniesiono, że przystąpienie do aktu notarialnego 5 kwietnia 2022 r. wskazuje, że byli oni w stanie podejmować skuteczne czynności prawne. W ocenie WSA w Poznaniu skarżący nie tylko nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, ale również nie wykazał, że wskazana przyczyna uchybienia istniała aż do wniesienia prośby o przywrócenie terminu. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący wskazując art. 106 § 3, art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2, art. 185 § 1 oraz art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: p.p.s.a.), zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. zaniechanie przeprowadzenia dowodu w postaci przesłuchania skarżącego na rozprawie i oparcie orzeczenia na własnych ustaleniach faktycznych, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albowiem prowadziło do ustalenia stanu faktycznego w sposób różniący się od stanu wynikającego z akt administracyjnych sprawy. Dodatkowo w ocenie skarżącego kasacyjnie zachodzi potrzeba uzupełnienia postępowania dowodowego przez organ I instancji i przeprowadzenie pominiętego dowodu z zeznań świadków. Na podstawie przywołanych zarzutów, wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do WSA w Poznaniu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Jednocześnie wniesiono o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna jest nieusprawiedliwiona. Skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym i powinna czynić zadość nie tylko wymaganiom przypisanym dla pisma w postępowaniu sądowym, lecz także przewidzianym dla niej wymaganiom materialnym, tzn. powinna zawierać prócz innych wymogów, m.in. przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych, jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Wskazane w skardze kasacyjnej przepisy zawarte w p.p.s.a. tj. art. 173 § 1, art. 174 pkt 1 i 2, art. 185 § 1 p.p.s.a. statuują zarówno prawo zaskarżenia wyroku wydanego przez sąd wojewódzki, jak i wskazują podstawy skargi kasacyjnej oraz jedną z podstaw prawnych wyrokowania przez NSA. Z kolei art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. regulują zasady zwrotu kosztów postępowania sądowego, które znajdują zastosowanie w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Skarżący kasacyjnie zarówno w zarzutach, jak i uzasadnieniu środka zaskarżenia nie podał w jaki sposób przepisy, których nie stosuje sąd wojewódzki (poza przepisami odnoszącymi się do kosztów) miałyby zostać naruszone w procesie wyrokowania. Jedynym przepisem, który mógłby zostać potencjalnie naruszony jest art. 106 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kryterium powyższe swoje źródło ma w normie konstytucyjnej tj. w art. 184 Konstytucji RP. Kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w ramach zasad proceduralnych przewidzianych w przepisach p.p.s.a. Jeśli chodzi o przebieg rozprawy przed sądem administracyjnym to możliwe jest przeprowadzenie dowodu uzupełniającego, ale w bardzo wąskim zakresie. Zgodnie bowiem z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów, "jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". W judykaturze trafnie zauważa się, że celem postępowania dowodowego (art. 106 § 3 p.p.s.a.) jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń. Przede wszystkim jednak jedynym rodzajowo dowodem, jaki może zostać przeprowadzony przez sąd administracyjny, jest dowód z dokumentu. Oznacza to, że wnioskowany dowód z przesłuchania świadka jest dowodem niedopuszczalnym w świetle regulacji p.p.s.a. i jako taki nie mógł zostać przeprowadzony przez sąd wojewódzki. Oznacza to bezzasadność zarzutu naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. Ponadto sąd wojewódzki nie prowadzi własnych ustaleń faktycznych, lecz dokonuje kontroli legalności zaskarżonego aktu, co prawidłowo w sprawie nastąpiło. Mając powyższe na uwadze NSA skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił.