II OSK 2684/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa (spr.) Protokolant: asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 617/24 w sprawie ze skargi S. A. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia 19 stycznia 2024 r., nr RdU-185-2/S/20 w przedmiocie odmowy udzielenia ochrony międzynarodowej oddala skargę kasacyjną.

1. Wyrokiem z 27 czerwca 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 617/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "WSA w Warszawie") oddalił skargę S. A. obywatela Federacji Rosyjskiej (dalej: "cudzoziemiec", "skarżący", "skarżący kasacyjnie") na decyzję Rady do Spraw Uchodźców (dalej: "Rada") z 19 stycznia 2024 r. nr RdU-185-2/S/20. Decyzją tą utrzymano w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców (dalej: "Szef Urzędu") z 26 czerwca 2023 r. nr DPU.420.4908.2022, którą odmówiono skarżącemu nadania statusu uchodźcy oraz odmówiono udzielenia ochrony uzupełniającej. 2. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył skarżący, zaskarżając go w całości, zarzucając naruszenie: I. przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik postępowania, tj.: 1) art. 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez sąd I instancji, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom, w sytuacji gdy organ dokonał dowolnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego oraz nie podjął wszelkich działań umożliwiających prawidłowe ustalenie stanu faktycznego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało uznaniem, że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia go ochroną międzynarodową, w tym, że w jego przypadku bezpodstawne są obawy, że w związku z odmową odbycia służby wojskowej spotkają go negatywne konsekwencje oraz że zostanie wysłany siłą do walk na Ukrainie, w sytuacji gdy skarżący nie chce mieć nic wspólnego z tymi działaniami, gdyż jest to niezgodne z jego sumieniem i religią, a jak wynika z informacji powszechnie dostępnych władze Rosji i Czeczenii nie postępują w zgodzie z obowiązującymi przepisami prawa i zmuszają poborowych do udziału w walkach, co miało istotny wpływ na wynik rozstrzygnięcia, gdyż skutkowało oddaleniem skargi na zaskarżoną decyzję; 2) art. 43 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2023 r., poz. 1504; dalej: "ustawa o ochronie") w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez sąd I instancji, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom, w sytuacji gdy nie dokonał w sposób wszechstronny ustaleń odnoszących się do sytuacji w kraju pochodzenia, a mających istotne znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w tym odnoszących się do: osoby ojca skarżącego S. B., jego zaangażowania w konflikt rosyjsko-czeczeński, a w szczególności czy członkowie rodzin osób zaangażowanych w ten konflikt, jak również osoby przez wiele lat przebywające na terytorium Polski są po powrocie do Rosji obecnie w sposób szczególny zagrożone przymusowym wysłaniem do walk na terytorium Ukrainy, jak również informacji, dotyczących nadużyć w systemie mobilizacji; organ w toku postępowania o udzielenie ochrony międzynarodowej jest zobligowany zbadać jak sytuacja przedstawia się w praktyce na podstawie różnych źródeł, co miało istotny wpływ, gdyż skutkowało oddaleniem skargi na zaskarżoną decyzję; 3) art. 15 w zw. z art. 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieprawidłowe uznanie przez sąd I instancji, że organ uczynił zadość spoczywającym na nim obowiązkom, w sytuacji gdy organ ograniczył się jedynie do pobieżnej kontroli decyzji organu I instancji; "Przedmiotem postępowania odwoławczego jest ponowne rozpoznanie rozstrzygnięcie sprawy rozstrzygniętej uprzednio decyzją organu I instancji, poprzez dokonanie oceny, czy odwołanie strony jest uzasadnione, jak i sprawdzenie, czy decyzja ta jest prawidłowa. Postępowanie odwoławcze jest postępowaniem merytorycznym, dlatego do obowiązków organu li instancji należy przeprowadzenie postępowania dowodowego, gdyż istotą postępowania odwoławczego w ramach procedury administracyjnej jest ponowne rozpatrzenie całej sprawy, a nie tylko wybranych jej aspektów" (tak: wyrok WSA w Krakowie z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt lI SA/Kr 491/19), co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało oddaleniem skargi na zaskarżoną decyzję; 4) art. 141 § 4 w zw. z art. 3 § 1 w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez niepoddanie gruntownej analizie wszystkich aspektów niniejszej sprawy przez sąd I instancji, w których są wątpliwości, i w których ustalenia organu są odmienne od wniosków i twierdzeń skarżącego, bądź zostały pominięte przez organ przy wydaniu zaskarżonej decyzji, powielenie stanowiska organu bez należytego odniesienia się do stanowiska prezentowanego przez skarżącego, co miało istotny wpływ, gdyż skutkowało oddaleniem skargi; II. przepisów prawa materialnego poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a.: 1) art. 13 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 4 pkt 5 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie poprzez nieprawidłowe uznanie - co jest wynikiem naruszeń ww. przepisów postępowania - że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia go ochroną międzynarodową, podczas gdy prawidłowa analiza sytuacji po dniu 24 lutego 2022 r., tj. po zbrojnej agresji Rosji na Ukrainę z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji skarżącego (skarżący podlega obowiązkowi zasadniczej służby wojskowej, której odbycie będzie pozostawać w związku z działaniami zbrojnymi prowadzonymi przez Rosję na Ukrainie, zostały zaostrzone przepisy prawa dot. uchylania się od odbycia służby wojskowej, udział w wojnie jest sprzeczny z jego sumieniem i religią, władze dopuszczają się nadużyć w procesie mobilizacji, są dostępne informacje m.in. o zmuszaniu poborowych do podpisywania kontraktów, na podstawie których są kierowani na front) prowadzi do wniosku, że uzasadniona jest, tak obiektywnie, jak i subiektywnie, obawa przed prześladowaniem; 2) art. 15 pkt 2 w zw. z art. 17 ust. 1 ustawy o ochronie poprzez nieprawidłowe uznanie - co jest wynikiem naruszeń ww. przepisów postępowania - że skarżący nie spełnia przesłanek do objęcia go ochroną międzynarodową, podczas gdy prawidłowa analiza sytuacji po dniu 24 lutego 2022 r., tj. po zbrojnej agresji Rosji na Ukrainę z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji skarżącego (skarżący podlega obowiązkowi zasadniczej służby wojskowej, której odbycie będzie pozostawać w związku z działaniami zbrojnymi prowadzonymi przez Rosję na Ukrainie, zostały zaostrzone przepisy prawa dot. uchylania się od odbycia służby wojskowej, udział w wojnie jest sprzeczny z jego sumieniem i religią, władze dopuszczają się nadużyć w procesie mobilizacji, są dostępne informacje m.in. o zmuszaniu poborowych do podpisywania kontraktów, na podstawie których są kierowani na front) prowadzi do wniosku, że w przypadku skarżącego zachodzi ryzyko doznania poważnej krzywdy w razie konieczności powrotu do kraju pochodzenia. Na podstawie przywołanych zarzutów skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie skargi przez Naczelny Sąd Administracyjny poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Szefa Urzędu w całości; ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji; rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania (art. 183 § 1 p.p.s.a.). W rozpatrywanej sprawie nie występują, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. 3.3. Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł w niniejszej sprawie zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i prowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko co do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku sądu pierwszej instancji (por. np. wyrok NSA z 24 stycznia 2023 r., sygn. akt II OSK 1511/22, CBOSA). 3.4. Bezzasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie kontrolowanego wyroku nie zawiera obligatoryjnych elementów, wskazanych w tym przepisie albo zostało sporządzone w ten sposób, że nie pozwala na kasacyjną kontrolę orzeczenia (por. np. wyrok NSA z 11 października 2022 r., sygn. akt II OSK 1462/21, CBOSA). Równocześnie należy podkreślić, że za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można kwestionować ocen prawnych zawartych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W szczególności, okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wady konstrukcyjne, mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy oraz nie poddaje się kontroli kasacyjnej (por. np. wyrok NSA z 20 grudnia 2022 r., sygn. akt II OSK 2315/21, CBOSA). Przenosząc te uwagi na grunt niniejszej sprawy należy, po pierwsze, stwierdzić, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie zawiera wszystkie obligatoryjne elementy, wskazane w art. 141 § 4 p.p.s.a. Po drugie, na podstawie uzasadnienia tego wyroku można ustalić, czym kierował się WSA w Warszawie oddalając skargę. Spełniona została zatem podstawowa funkcja, jaką ma pełnić uzasadnienie wyroku (por. np. wyrok NSA z 29 sierpnia 2023 r. sygn. akt II OSK 2905/20, CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega równocześnie daleko idącą lakoniczność własnych rozważań Sądu I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Dotyczy to zwłaszcza kwestii związanych z trwającą wojną na Ukrainie. Równocześnie trzeba wskazać, że ewentualne wady uzasadnienia polegające na pominięciu niektórych kwestii podnoszonych przez stronę skarżącą mogą doprowadzić do uchylenia wyroku tylko wówczas, gdyby w świetle akt danej sprawy oraz relewantnych dla oceny legalności danego aktu administracyjnego przepisów prawa, odniesienie się do tych kwestii w uzasadnieniu wyroku Sądu I instancji mogło, z wysokim prawdopodobieństwem, doprowadzić do odmiennego wyniku sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.; por. np. wyrok NSA z 23 października 2024 r., sygn. akt II OSK 44/22, CBOSA). Sytuacja taka w realiach niniejszej sprawy nie zachodzi. Ponadto, w świetle zasady kauzalności wad procesowych oraz zasady szybkości postępowania (art. 174 pkt 2 oraz art. 7 p.p.s.a. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP), należy przyjąć, że w przypadku wyroku WSA oddalającego skargę, nieodniesienie się do pewnych kwestii poruszonych w skardze, a będących uprzednio przedmiotem wyczerpujących rozważań organów w uzasadnieniach kwestionowanych decyzji, może być, co do zasady, uznane za podzielenie tych rozważań przez WSA i przyjęcie ich przez ten Sąd za własne (por. np. wyrok NSA z 5 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 2366/24, CBOSA). Wówczas oceny organów stają się, w sposób pośredni, elementem składowym uzasadnienia wyroku (por. wyrok NSA z 26 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1612/22, CBOSA). Z takim właśnie przypadkiem mamy do czynienia w realiach niniejszej sprawy, albowiem Rada w zaskarżonej decyzji odniosła się w sposób rzeczowy do wszystkich, istotnych dla rozstrzygnięcia, zagadnień. Dotyczy to w szczególności wnikliwego zbadania przez Radę wszelkich istotnych okoliczności związanych ze zgłaszanymi przez skarżącego obawami co do możliwości przymusowego wcielenia go do armii Federacji Rosyjskiej oraz następnie skierowania do walk na terytorium Ukrainy (zob. s. 6-13). 3.5. Bezzasadne okazały się również zarzuty naruszenia art. 3 § 1 oraz § 2 pkt 1 p.p.s.a. Otóż przepisy te regulują kognicję sądu administracyjnego, w tym przewidują, że kognicja ta obejmuje orzekanie w sprawie skarg na decyzje administracyjne (por. np. wyrok NSA z 17 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 768/22, CBOSA). Skarga na tego rodzaju akt administracyjny została właśnie rozpoznana zaskarżonym wyrokiem. 3.6. Na uwzględnienie nie zasługiwały również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące zgodności z prawem ustaleń faktycznych związanych z deklarowanymi obawami skarżącego co do ryzyka poddania go prześladowaniom lub wyrządzenia mu poważnej krzywdy z uwagi na jego sprzeciw co do wojny na Ukrainie (zarzuty z punktów I.1a oraz I.3 petitum skargi kasacyjnej). Po pierwsze, organy przeprowadziły podstawowe dowody istotne z punktu widzenia udzielenia ochrony międzynarodowej. Skarżący został przesłuchany z udziałem tłumacza języka rosyjskiego 2 marca 2023 r. (k. 62-67). Wymaga równocześnie podkreślenia, że ani z art. 41 ustawy o ochronie, ani z art. 42 tej ustawy, nie można wyprowadzać wniosku, że w sytuacji, w której cudzoziemiec przedstawi twierdzenia oraz dostępne mu dowody, a także złoży zeznania, to obowiązkiem organów jest przyjęcie domniemania wiarygodności takich twierdzeń i dowodów. Domniemanie takie nie wynika ani z brzmienia ani z celu art. 41 i art. 42 ustawy o ochronie (por. np. wyrok NSA z 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 998/24, CBOSA). Ponadto, oświadczenia oraz zeznania cudzoziemca podlegają swobodnej ocenie organu, który winien kierować się m.in. zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczeniem życiowym (art. 80 k.p.a.), mając na uwadze całokształt zebranego materiału (por. np. wyrok NSA z 5 marca 2025 r., sygn. akt II OSK 2366/24, CBOSA). W sprawach dotyczących udzielenia ochrony międzynarodowej znajduje również zastosowanie ogólna zasada, że dla podważania oceny dowodów przeprowadzonej przez organ administracji publicznej oraz zaakceptowanej przez wojewódzki sąd administracyjny, nie jest wystarczające przedstawienie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną własnej wersji takiej oceny. W skardze kasacyjnej należy wówczas wykazać, że granice swobodnej oceny dowodów, wyznaczone przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a., zostały wyraźnie przekroczone, a w szczególności, że wnioski wyprowadzone ze zgromadzonego materiału w sposób oczywisty są sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego rozumowania (por. np. wyrok NSA z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 1148/23 oraz wyrok NSA z 1 marca 2023 r., sygn. akt II OSK 2841/21 - CBOSA). W realiach niniejszej sprawy dowodów takich ani twierdzeń nie przedstawiono. Po drugie, organy zasadnie odwołały się do materiałów zgromadzonych w aktach sprawy dotyczącej pozbawienia skarżącego statusu uchodźcy, zakończonej decyzją Rady z dnia 31 sierpnia 2020 r., nr RdU-185-1/S/20. W tym kontekście należy przypomnieć, że skarga skarżącego na tę decyzję została prawomocnie oddalona (zob. wyrok NSA z 9 czerwca 2022 r., sygn. akt II OSK 1714/21, CBOSA). Oceny prawne wyrażone w tym wyroku, w tym te dotyczące niewiarygodności obaw skarżącego z uwagi na przeszłość ojca zamieszkałego obecnie na terytorium Unii Europejskiej, nie mogą być aktualnie skutecznie kwestionowane w niniejszym postępowaniu (w świetle art. 170 p.p.s.a.; por. np. wyrok NSA z 10 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1012/24, CBOSA). 3.7. Bezzasadne okazały się również zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące legalności ustaleń faktycznych związanych ze zgłaszanymi przez skarżącego obawami co do przymusowego wcielenia do armii Federacji Rosyjskiej celem skierowania do walk na Ukrainie (zob. punkt I.2 petitum skargi kasacyjnej). Organy zbadały wnikliwie kwestię zasad rekrutacji do sił zbrojnych Federacji Rosyjskiej, w tym w kontekście wojny na Ukrainie (zob. m.in. raport WIKP z 4 października 2023 r., k. 201-250 tomu 1/4 akt administracyjnych), a tym samym bezzasadny okazał się m.in. zarzut naruszenia art. 43 pkt 1 ustawy o ochronie w zw. z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. W świetle tych materiałów nie można przyjąć, że zachodzi wysokie prawdopodobieństwo przymusowego skierowania skarżącego, który zresztą nie odbył zasadniczej służby wojskowej i został zaszeregowany do II kategorii, do walk na Ukrainie. Warto w tym kontekście dodać, na poczynione przez Radę ustalenie, iż żołnierze zasadniczej służby wojskowej nie są wysyłani na front na Ukrainie (zob. s. 13 zaskarżonej decyzji). Brak jest również podstaw do uznania, że skarżący mógłby zostać objęty tzw. częściową mobilizacją ogłoszoną we wrześniu 2022 r. Warto zauważyć, że mobilizacja ta nie objęła zresztą wszystkich żołnierzy rezerwy, ale tylko wybrane grupy posiadające określone umiejętności. Przede wszystkim powoływano rezerwistów-kontraktowców, do których skarżący nie należał (por. np. wyrok NSA z 18 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2023/24, CBOSA). Należy przy tym zauważyć, że skarżący nie zaoferował dowodów, które mogłyby skutecznie podważyć wiarygodność raportów WIKP. W orzecznictwie zwraca się przy tym uwagę na wzmocnioną moc dowodową opracowań przygotowanych przez specjalistów zatrudnionych w Wydziale Informacji o Krajach Pochodzenia, wynikającą z eksperckiego charakteru tych opracowań (por. np. wyrok NSA z 17 stycznia 2024 r., sygn. akt II OSK 1432/23 oraz wyrok NSA z 10 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1012/24 - CBOSA). Wymaga podkreślenia, że z ustaleniami zawartymi w raporcie WIKP z 4 października 2023 r. koresponduje również m.in. raport opracowany przez Europejski Urząd Wsparcia w dziedzinie Azylu ("EUAA") z 3 października 2023 r. pt. Major developments in the Russian Federation in relation to military service, Q47-2023. Z raportu tego wynika w szczególności, że: (i) władze Federacji Rosyjskiej nie planują wysyłania żołnierzy służby zasadniczej do walk na Ukrainie (s. 11); (ii) nie jest planowana nowa fala przymusowej mobilizacji (s. 12); (iii) władze rosyjskie planują zastąpienie żołnierzy zmobilizowanych i walczących na Ukrainie żołnierzami kontraktowymi (s. 13); (iv) brak jest dowodów na wydanie wyroków skazujących wobec osób, które uchyliły się od "częściowej" mobilizacji z 2022 r., przy czym - wspomina się o orzeczeniu sądu w Petersburgu, który potwierdził prawo osoby zmobilizowanej do odmowy służby wojskowej z przyczyn religijnych oraz prawo odbycia zastępczej służby cywilnej (s. 14). Dodać należy, że do ustaleń wynikających z przywołanego wyżej raportu EUAA z 3 października 2023 r. NSA odwołał się m.in. w wyrokach z: 13 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 528/24; 18 grudnia 2024 r., sygn. akt II OSK 870/24; 10 stycznia 2025 r., sygn. akt II OSK 1012/24; 5 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1928/24; 18 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 2023/24; 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2369/24 – CBOSA. 3.8. W świetle niepodważenia legalności ustaleń faktycznych poczynionych przez organy oraz zaakceptowanych przez WSA w Warszawie, nie mogły okazać się zasadne zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj. art. 13 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 4 pkt 5 oraz art. 15 pkt 2 w zw. z art. 17 ustawy o ochronie poprzez wadliwe ich zastosowanie. Ocena naruszenia prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię następuje bowiem w oparciu o stan faktyczny ustalony przez organy administracji publicznej, a nie przez pryzmat stanu faktycznego, jaki winien być, według skarżącego, ustalony (por. np. wyrok NSA z 13 czerwca 2024 r., sygn. akt II OSK 1148/23, CBOSA). W tym kontekście tylko uzupełniająco należy wskazać, że ewentualne udzielenie ochrony międzynarodowej w oparciu o art. 13 ust. 4 pkt 5 ustawy o ochronie wymaga uwzględniania szczególnego charakteru tej przesłanki, związanej z aktem uchylenia się od służby wojskowej lub dezercji. Na ten szczególny charakter podstawy udzielenia ochrony międzynarodowej zwraca się uwagę m.in. w Podręczniku UNHCR "Zasady i tryb ustalania statusu uchodźcy" (Genewa, styczeń 1992, pkt 167-168). Chodzi mianowicie o to, że obowiązek odbycia zasadniczej służby wojskowej jest jednym z podstawowych obowiązków obywatela wobec państwa i jako taki nie może uzasadniać ubiegania się o ochronę międzynarodową. Podobnie, obowiązek poddania się powszechnej mobilizacji w sytuacji konfliktu zbrojnego również per se nie stanowi uzasadnionego przyznania takiej ochrony (por. np. wyrok NSA z 24 października 2023 r., sygn. akt II OSK 149/23; wyrok NSA z 9 września 2022 r., sygn. akt II OSK 1643/20; wyrok NSA z 5 lipca 2022 r., sygn. akt II OSK 1323/21 - CBOSA; wyrok NSA z 26 listopada 2001 r., sygn. akt V SA 906/01, LEX nr 109272). Konkluzja ta jest ściśle związana z uzasadnionym prawem każdego państwa do utrzymywania sił zbrojnych (zob. np. wyrok TSUE z 26 lutego 2015 r., Shepherd przeciwko RFN, C-472/13, pkt 56). W orzecznictwie podkreśla się również, że powołanie do pełnienia służby wojskowej w okresie zagrożenia konfliktem zbrojnym może wywoływać obawę wnioskodawcy o życie i bezpieczeństwo, jednakże pociągnięcie do odpowiedzialności karnej z powodu odmowy poddania się powszechnej mobilizacji z takich powodów nie może uzasadniać udzielenia ochrony międzynarodowej (por. np. wyrok NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II OSK 2593/21, CBOSA; wyrok TSUE z 19 listopada 2020 r., EZ przeciwko RFN, C-238/19, pkt 41). Konstancja ta jest ściśle związana z ogólną zasadą, że prześladowanie, jako jeden z koniecznych warunków udzielenia ochrony międzynarodowej, musi nastąpić z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej (por. np. wyrok NSA z 31 sierpnia 2000 r., sygn. akt V SA 1758/99, ONSA 2001/4/177; wyrok TSUE z 19 listopada 2020 r., EZ przeciwko RFN, C-238/19, pkt 61). W tym kontekście przesłankę udzielania ochrony międzynarodowej przewidzianą w art. 13 ust. 4 pkt 5 ustawy o ochronie należy wykładać ściśle. Spełnionych musi tu być łącznie kilka warunków. W szczególności, winno zachodzić co najmniej wysokie prawdopodobieństwo, że wnioskodawca w ogóle zostanie wcielony do sił zbrojnych danego państwa w okresie trwającego konfliktu zbrojnego. Ponadto, wspomniane wysokie prawdopodobieństwo musi odnosić się również do tego, że taki przymusowy udział w siłach zbrojnych będzie wiązał się z koniecznością brania udziału w popełnianiu zbrodni lub działań, o których mowa w art. 19 ust. 1 pkt 3 ustawy o ochronie (por. np. wyrok TSUE z 19 listopada 2020 r., EZ przeciwko RFN, C 238/19 pkt 34). W takim przypadku zbadaniu musi podlegać również okoliczność, czy skarżący miał legalną możliwość uchylenia się od służby wojskowej, np. poprzez odbycie służby zastępczej, a także to, czy grożąca realnie wnioskodawcy kara za odmowę służby wojskowej ma charakter wystarczająco poważny (por. np. wyrok TSUE z 26 lutego 2015 r., Shepherd przeciwko RFN, C-472/13, pkt. 25, 44, 46, 49, 56). W realiach niniejszej sprawy warunki te nie zostały spełnione. 3.9. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.