Sygnatura
II OSK 2661/22
Wyrok NSA z 20 maja 2025 r., II OSK 2661/22 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Wynik
Oddalono skargę kasacyjną
- Sąd
- Naczelny Sąd Administracyjny
- Data orzeczenia
- 20 maja 2025
- Prawomocne
- tak
Treść rozstrzygnięcia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Leszek Kiermaszek (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak sędzia del. WSA Jan Szuma Protokolant asystent sędziego Sylwia Misztal po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. B. i G. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 8 września 2022 r. sygn. akt II SA/Bk 397/22 w sprawie ze skargi K. S. i P. R. na decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku z dnia 20 kwietnia 2022 r. nr WOP.7721.45.2022.TN w przedmiocie nakazania usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. B. i G. B. solidarnie na rzecz K. S. i P. R. solidarnie kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Analiza z kontekstem sprawy
Co to orzeczenie oznacza dla Twojej sprawy?
Zapytaj o skutki rozstrzygnięcia, podstawę prawną albo argumenty do wykorzystania. AnyLawyer rozpocznie od tej konkretnej sprawy.
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 8 września 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 397/22 uwzględniając skargę K. S. i P. R. (dalej: "skarżący") uchylił decyzję Podlaskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: "PWINB" bądź "organ odwoławczy") z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr WOP.7721.45.2022.TN oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Białymstoku (dalej: "PINB") z dnia 28 lutego 2022 r., nr WOP.5162.22.2020.MP i zasądził od organu solidarnie na rzecz skarżących kwotę 1.014 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrok wydano w następujących okolicznościach stanu faktycznego i prawnego sprawy. W dniu 28 grudnia 2020 r. PINB wszczął postępowanie administracyjne w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego znajdującego się na nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] (działka nr [...]), stanowiącej przedmiot współwłasności skarżących oraz G. B. i J. B. (dalej: "uczestnicy"). W dniu 20 stycznia 2021 r. przeprowadzono kontrolę budynku, w trakcie której stwierdzono, że w lokalu nr 1, usytuowanym na parterze, prowadzony jest remont w celu poprawy warunków bytowych. Ustalono, że nowe wykończenie wnętrz dotyczy zabudowy z płyt, posadzki oraz instalacji elektrycznej, wodnej i kanalizacyjnej. Usunięty został stary piec kaflowy celem zastąpienia go nowym piecem na paliwo stałe do ogrzewania pomieszczeń przez układ centralnego ogrzewania. W toku prac remontowych skarżący zauważył, że wykonana w tym pomieszczeniu wentylacja w postaci przyłączenia do kanału w pionie kominowym jest niedrożna. Na potwierdzenie tego przedstawił zdjęcia lokalu sprzed remontu przedstawiające istnienie kratki wentylacyjnej oraz protokół kominiarski z 3 sierpnia 2017 r. Ponadto skarżący twierdził, że sąsiad z góry (uczestnik) "zainstalował swój piec podłączając go do przewodu wentylacyjnego i go blokując". W trakcie kontroli sprawdzono wyczystkę od tego kanału w piwnicy budynku i ustalano, że przekrój kanału ma wymiary około 14 x 14 cm. Potwierdzono, że kanał jest zablokowany – brak prześwitu, a na kominie wystającym ponad połać dachu widoczne są zamurowane otwory boczne w miejscu wskazanego "zablokowanego" kanału. W dniu 4 lutego 2021 r. przeprowadzono kontrolę w lokalu nr 3, znajdującym się na poddaszu budynku. Ustalono, iż w mieszkaniu tym podłączony jest do przewodu kominowego piec żeliwny typu "koza", a kanał do którego jest on podłączony posiada oddzielną wyczystkę nad poziomem podłogi poddasza. Przedstawiono również inwentaryzację budynku z około 2000 r., z której wynika, iż każde pomieszczenie w budynku wyposażone było bezpośrednio lub pośrednio (przechodzące przez ścianę) w piece służące do ogrzewania. Uczestnik oświadczył, że pierwotnie w pokoju był piec kaflowy, który wymieniony został około 4-5 lat temu na nowy żeliwny typu "koza". Stary piec był podłączony do tego samego kanału kominowego co piec nowy, dlatego też w pokoju jest wyczystka do tego kanału. Uczestnik zapewniał również, że nie wprowadzał zmian "odkąd tutaj mieszka", tj. od około 35 lat. Poza tym nie stwierdzono, aby w pokojach istniała dodatkowa wentylacja, ustalono natomiast, iż budynek mieszkalny istnieje od lat 30-tych XX w. i nie zachowały się oryginalne dokumenty projektowe. W związku powzięciem wątpliwości co do stanu technicznego budynku w zakresie wentylacji pomieszczeń, postanowieniem z dnia 24 lutego 2021 r., na podstawie art. 81c ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, ze zm.; dalej: "p.b."), PINB nałożył na skarżących i uczestników obowiązek wykonania oraz przedłożenia w terminie do 30 kwietnia 2021 r. wspólnej ekspertyzy technicznej lub oddzielnych ekspertyz technicznych (obejmujących przynależne części) w zakresie przewodów kominowych w budynku i ich przynależności do poszczególnych lokali oraz prawidłowości podłączenia do nich źródeł ciepła. Rozpoznając zażalenie na to postanowienie wniesione przez uczestników PWINB postanowieniem z dnia 31 marca 2021 r. utrzymał je w mocy. Skarżący przedłożyli: ekspertyzę techniczną sporządzoną przez P. D. obejmującą lokale nr 1 i 2 oraz piwnicę, protokół kominiarski z 3 sierpnia 2017 r., a także oświadczenie E. L. i J. B. (spadkobierców D. B. - poprzedniej właścicielki lokalu), w którym zapewnili, iż w dniu sprzedaży lokalu w pomieszczeniu przedstawionym na rysunku inwentaryzacyjnym jako 1.6 był drożny kanał wentylacyjny i spalinowy, do którego podłączona była pieco-kuchnia. Również uczestnicy dostarczyli organowi protokół kominiarski opracowany 5 marca 2021 r., a następnie ekspertyzę techniczną odnośnie lokalu nr 3, sporządzoną przez A. S. W związku z tą dokumentacją PINB, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.b., decyzją z dnia 30 sierpnia 2021 r. nakazał w terminie do 31 grudnia 2021 r.: - skarżącym: wykonanie w pomieszczeniu oznaczonym w projekcie inwetaryzacyjnym nr 1.6, znajdującym się na parterze dodatkowej wentylacji w ścianie budynku w celu zapewnienia odpowiedniego dopływu powietrza do tego pomieszczenia, w którym odbywać się będzie proces spalania, zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (dalej: "rozporządzenie z 2002 r."), - uczestnikom: wykonanie dodatkowego kanału wentylacyjnego usuwającego wszelkie zanieczyszczenia (zarekomendowano kształt kołowy średnica min 150 mm lub przekrój 14x14 cm z materiału niepalnego wyprowadzonego na dach budynku) w pomieszczeniu oznaczonym nr 3.12, w którym odbywać się będzie proces spalania na poddaszu budynku, zgodnie z zaleceniami przedstawionymi przez A. S. Po rozpatrzeniu odwołania od tej decyzji wniesionego przez skarżących decyzją z dnia 19 października 2021 r. PWINB uchylił zaskarżoną decyzję PINB i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Uczestnicy przedłożyli opinię uzupełniającą opracowaną przez A. S., która przewidywała wykonanie dodatkowych robót budowlanych w celu doprowadzenia wentylacji w pomieszczeniu na poddaszu do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi. Decyzją z dnia 28 lutego 2022 r., nr WOP.5162.22.2020.MP PINB, na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.b., nakazał skarżącym oraz uczestnikom w terminie do 31 października 2022 r. i zgodnie z wytycznymi przedstawionymi w przedłożonej ocenie technicznej: - wykonanie na parterze budynku w pomieszczeniu oznaczonym na inwentaryzacji nr 3.4 (od strony ul. [...] od frontu budynku, na prawo od wejścia do lokalu nr 3), zgodnie z obowiązującymi przepisami i pod nadzorem osoby uprawnionej, dodatkowej wentylacji w ścianie zewnętrznej budynku w celu zapewnienia odpowiedniego dopływu powietrza do pomieszczenia, w którym odbywa się proces spalania "nawiew świeżego powietrza, kanał o wymiarach minimalnych 14x14 cm lub średnicy 150 mm", wymaganej przepisami rozporządzenia z 2002 r.; - wykonanie na poddaszu budynku w pomieszczeniu oznaczonym na inwentaryzacji nr 3.12 (południowo - zachodni narożnik budynku), zgodnie z obowiązującymi przepisami i pod nadzorem osoby uprawnionej, w pomieszczeniu, w którym odbywać się będzie proces spalania, dodatkowego kanału wentylacyjnego usuwającego wszelkie zanieczyszczenia, przy czym zalecany jest kształt odpowiedni do przewodu wychodzącego z urządzenia cieplnego, tj. kołowy o średnicy min. 150 mm lub o przekroju 14x14 cm z materiału niepalnego wyprowadzony ponad dach budynku, zgodnie z przepisami rozporządzenia z 2002 r.; - połączenie pomieszczeń nr 3.12. i nr 3.11 poprzez wykonanie otworu o wysokości 2,05 m i szerokości 1,00 m w ścianie działowej, a także wykonanie w ścianie zewnętrznej pomieszczenia nawiewu świeżego powietrza za pomocą otworu i kratki nawiewnej. Odwołanie od tej decyzji wnieśli skarżący, którzy zarzucili, że PINB oparł się wyłącznie na opinii przedłożonej przez uczestników i nie uwzględnił stanowiska skarżących oraz złożonej przez nich ekspertyzy technicznej. Decyzją z dnia 20 kwietnia 2022 r., nr WOP.7721.45.2022.TN PWINB utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję PINB. Stwierdził, że z powodu braku odpowiedniej wentylacji budynek jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia i środowisku, co uzasadnia wydanie decyzji na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.b., która ma charakter związany, a zatem brak jest możliwości wydania decyzji o innej treści niż nakaz wykonania robót, których zakres wynika z przedłożonej oceny technicznej. Wynika z niej, że w pomieszczeniu nr 3.4 (błędnie poprzednio opisanym jako 1.6) na parterze budynku wskazano na konieczność wykonania nawiewu świeżego powietrza przez kanał o wymiarach minimum 14x14 cm lub średnicy 150 mm przez wykonanie i wstawienie w ścianie zewnętrznej kratki. Natomiast w pomieszczeniu 3.12 na poddaszu budynku zalecono wykonanie dodatkowego kanału wentylacyjnego usuwającego wszelkie zanieczyszczenia (kształt do przewodu wychodzącego z urządzenia cieplnego, tj. kołowy średnica min 150 mm lub przekrój 14x14 cm z materiału niepalnego wyprowadzonego ponad dach budynku o minimalnej wysokości 4m (...), w przypadku dachów pokrytych materiałem niepalnym wylot powinien się znajdować minimum 30 cm ponad powierzchnią dachu, oraz co najmniej 100 cm od kalenicy). Dodatkowo w ścianie zewnętrznej budynku zalecono wykonanie nawiewu świeżego powietrza za pomocą otworu i kratki nawiewnej o przepływie 60m%. Ponadto, w celu zapewnienia zgodności z § 132 ust. 3 rozporządzenia z 2002 r. przewidziano połączenie pomieszczeń 3.12 oraz 3.11 na poddaszu budynku przez wykonanie otworu w ścianie działowej o wysokości 2,05 m i szerokości 1,0 m. PWINB wyjaśnił, że budynek został wzniesiony w latach 30-tych XX w. i obowiązujące wówczas rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928 r. o prawie budowlanem i zabudowaniu osiedli nie przewidywało wymogu wykonywania wentylacji pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi, ani w pomieszczeniach, w których znajdują się paleniska. Natomiast w Rozdziale 9 "Piece i kominy" rozporządzenia z 1928 r. przyjęto, że kominy powinny być wynoszone na fundamentach albo na murowanych filarach, arkadach, sklepieniach lub żelaznych podporach i budowane z cegły pełnej, co tłumaczy dlaczego kanały kominowe prowadzone są z poziomu piwnicy. Dalej PWINB wskazał, że w piwnicy budynku znajduje się też wyczystka do przewodu kominowego, do którego podłączona jest koza na poziomie poddasza (pomieszczenie 3.12 należące do uczestników), co pozwala wnioskować, iż przewód ten miał pełnić pierwotnie rolę przewodu spalinowego lub dymowego. Gdyby kanał kominowy miał pełnić funkcję wentylacyjną nie musiałby mieć takiego przekroju ("pół cegły", tj. około 14 x 14 cm), a jedynie otwór wentylacyjny pod sufitem. A zatem oba ówcześnie podłączone paleniska (pieco-kuchnia na parterze budynku przyłączona do kanału prawego oraz piec na poddaszu przyłączony do kanału lewego patrząc od pomieszczenia 1.6 na parterze i 3.12 na poddaszu) podłączone były prawidłowo bez wymogu wykonywania wentylacji w pomieszczeniach. Organ podkreślił, że przy wprowadzaniu nowych rozwiązań (nawet w starych budynkach) należy spełnić wymagania, jakie te rozwiązania muszą spełniać w celu zapewnienia prawidłowego i bezpiecznego działania (np. zapewnienie dodatkowych źródeł nawiewu świeżego powietrza lub dodatkowej wentylacji). Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika zaś, że z uwagi na istniejące w budynku źródła ciepła pomieszczenia o numerach 3.4 i 3.12 wymagają dostosowania do obecnie obowiązujących warunków technicznych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na powyższą decyzję PWINB wnieśli skarżący, w której domagali się uchylenia zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji poprzedzającej. W odpowiedzi na skargę PWINB wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Uczestnicy również wnieśli o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku powołanym na wstępie wyrokiem uchylił obie decyzje, podzielając zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 7 K.p.a., art. 8 K.p.a., art. 75 § 1 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a. oraz art. 107 § 3 K.p.a., a w konsekwencji nieprawidłowym przeprowadzeniu przez organy postępowania dowodowego i niewyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy. Wskazał, że w sprawie nie ustalono, czy dopuszczalne jest nałożenie obowiązków na skarżących w takich samym zakresie jak na uczestników, mimo że skarżący nie posiadają żadnych praw do lokali stanowiących własność uczestników. Wyjaśnił, że organy nie rozróżniły, iż niektóre z robót określonych w decyzji z 28 lutego 2022 r. będą dotyczyły wyłącznie pomieszczeń uczestników, a nie części wspólnych budynku (np. otwór w ścianach pomieszczeń 3.12 i 3.11). Sąd zwrócił uwagę, że postępowanie dotyczyło prawidłowości wentylacji w całym budynku, a nie tylko w zajmowanym przez uczestników lokalu nr 3 i w przynależnym do niego pomieszczeniu nr 3.4 na parterze. Tymczasem, mimo dostrzeżonych przez rzeczoznawcę P. D. nieprawidłowości w zakresie wentylacji w pomieszczeniu nr 1.6 oraz w piwnicy (zamurowanie przez uczestników kanału wentylacyjnego w jednym z kominów przebiegającego od piwnicy przez pomieszczenie nr 1.6 do lokalu uczestników na poddaszu), organy pominęły ekspertyzę techniczną jego autorstwa, a co więcej odmówiły przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez skarżących. Sąd podkreślił, że nie ma podstaw do różnicowania prawidłowości działania wentylacji w pomieszczeniach zajmowanych przez uczestników i skarżących, skoro kominy w budynku odpowiedzialne za tę wentylację, są wspólne dla tych pomieszczeń. Mimo dysponowania materiałem dowodowym wskazującym na zamurowanie przewodu kominowego wentylacyjnego w budynku (oświadczenie E. L. i J. B., opinia mistrza kominiarskiego M. M. z 3 sierpnia 2017 r.) organy nie odniosły się do niego. Sąd wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy nadzoru budowlanego zobowiązane będą prawidłowo ustalić stan faktyczny i ocenić cały zebrany materiał dowodowy, a także - w razie konieczności - pozyskać nowe dowody, w tym kolejnej ekspertyzy technicznej. Końcowo Sąd nie zgodził się ze stanowiskiem PWINB, wyrażonym w odpowiedzi na skargę, że kwestia szkody za zamurowanie kanału wentylacyjnego może być rozpatrywana w postępowaniu przed sądem cywilnym, a nie w postępowaniu administracyjnym na podstawie przepisów dotyczących utrzymania obiektów budowlanych. Zaznaczył, że w tej sprawie nie chodzi o cywilistyczne naprawienie szkody, lecz o przywrócenie prawidłowej wentylacji również w pomieszczeniu nr 1.6 oraz w piwnicy w ramach postępowania toczącego się w trybie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.b. Z tych względów Sąd pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm.; dalej: "P.p.s.a."), orzekł jak w pkt 1 wyroku. O kosztach postępowania postanowił zgodnie z art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800), co znalazło wyraz w pkt 2 wyroku. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyli uczestnicy, zastępowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107, ze zm.; dalej: "P.u.s.a.") w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a. ze wskazanymi poniżej naruszonymi przez Sąd przepisami prawa materialnego oraz art. 138 K.p.a. poprzez błędne uchylenie decyzji pomimo braku naruszenia przez organy administracji publicznej przepisów prawa materialnego oraz postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) art. 1 P.p.s.a. w związku z art. 3 § 1 i 2 P.p.s.a. poprzez nienależyte wykonanie obowiązku kontroli w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. i wadliwe uzasadnienie zaskarżonego wyroku polegające na całkowitym pominięciu, że w toku postępowania organ administracji publicznej stojąc na straży praworządności z urzędu podjął czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, ustalając jakie czynności mają zostać podjęte w celu doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem, nie rozstrzygają zaś o planowanych inwestycjach przez uczestników postępowania; 3) art. 134 § 1 w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie naruszenia w toku postępowania przed organami obu instancji przepisów proceduralnych, a to art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 1 K.p.a., a w przypadku organu drugiej instancji - także art. 15 K.p.a., polegające na niewyczerpującym ustaleniu stanu faktycznego, w sytuacji gdy w sprawie oczywiste było jakie czynności mają zostać podjęte w celu przywrócenia prawidłowej wentylacji w budynku, co znalazło odzwierciedlenie w treści zaskarżonych decyzji, zarzut zaś w zakresie modyfikacji podłączeń do przewodów kominowych nie potwierdziły się, a właściciel mieszkania uczestnik oświadczył też, że "nie wprowadzał zmian w przyłączeniu komina i nie blokował żadnych kanałów kominowych odkąd tutaj mieszka"; 4) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na jej oddaleniu było uzasadnione ze względu to, że zarzuty skarżącego nie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, ponadto nie stwierdzono, aby doszło do ingerencji w kanały kominowe; 5) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na oddaleniu skargi było uzasadnione, albowiem Sąd nie przeprowadzając dowodów uzupełniających z dokumentów, co nie spowodowałoby przedłużenia postępowania w sprawie, podważył ustalenia poczynione z urzędu przez organy administracji publicznej w toku postępowania; 6) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na oddaleniu skargi było uzasadnione albowiem w toku postępowania przed organami administracji publicznej nie zostało wykazane, że doszło do modyfikacji połączeń kominowych; 7) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. i w związku z art. 141 § 4 P.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji organów obu instancji w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na oddaleniu skargi było uzasadnione, albowiem z materiału dowodowego nie wynika, że doszło do modyfikacji przewodów kominowych, rzeczą zaś organu nie jest rozstrzygani kwestii przyszłej inwestycji, ustalano zaś że w piwnicy budynku znajduje się również wyczystka do przewodu kominowego do którego podłączona jest koza na poziomie poddasza (pomieszczenie 3.12 należące do uczestników) i przewód ten miał pełnić pierwotnie rolę przewodu spalinowego lub dymowego (gdyby kanał kominowy miał pełnić funkcje wentylacyjną nie musiał by mieć takiego przekroju ("poł cegły" tj. około 14x14 cm), a jedynie otwór wentylacyjny pod sufitem), w związku z czym oba ówcześnie podłączone paleniska (pieco-kuchnia na parterze budynku przyłączona do kanału prawego oraz piec na poddaszu przyłączony do kanału lewego patrząc od pomieszczenia 1.6 na parterze i 3.12 na poddaszu) podłączone były prawidłowo bez wymogu wykonywania wentylacji w pomieszczeniach; 8) art. 145 § 1 pkt 1 lit c w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez uchylenie decyzji organów obu instancji w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na oddaleniu skargi było uzasadnione, albowiem w toku postępowania przed organami administracji publicznej nie doszło do naruszenie przez organy administracyjne przepisów postępowania, albowiem organ administracji publicznej podjął wszelkie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy oraz do zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, prowadził postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, informował o okolicznościach faktycznych i prawnych, zapewnił stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwił im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, a co najważniejsze wyjaśnił stronom zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy; 9) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na oddaleniu skargi było uzasadnione ze względu na wykazanie, że w sprawie nie jest rzeczą organów administracji publicznej rozstrzyganie przyszłych inwestycji, a jedynie rozstrzyganie stanu faktycznego; 10) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na oddaleniu skargi było uzasadnione ze względu na to, że skarżący dołączył dokumenty, które nie były związane z przedmiotowym postępowaniem i które organ ocenił jako nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy w świetle dokonanych ustalań na podstawie oględzin oraz spisu inwentaryzacyjnego budynku; 11) art. 145 § 1 pkt 1 lit c P.p.s.a. poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy odmienne rozstrzygnięcie polegające na oddaleniu skargi było uzasadnione ze względu na to, że przewody kominowe i części wentylacji jako części wspólne budynku dotyczą wszystkich właścicieli budynku; II. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 66 p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że organ rozstrzygać ma kwestie przyszłej inwestycji, podczas gdy jedynie w przypadku stwierdzenia, że obiekt jest aktualnie użytkowany w sposób istotnie zagrażający, m.in. życiu organ uprawiony jest do wydania decyzji, w sprawie zaś ustalono, że rzeczą organu nie było rozstrzygani kwestii przyszłej inwestycji, ustalano zaś że w piwnicy budynku znajduje się również wyczystka do przewodu kominowego do którego podłączona jest koza na poziomie poddasza (pomieszczenie 3.12 należące do uczestników) i przewód ten miał pełnić pierwotnie rolę przewodu spalinowego lub dymowego (gdyby kanał kominowy miał pełnić funkcje wentylacyjną nie musiał by mieć takiego przekroju ("pół cegły", tj. około 14 X 14 cm), a jedynie otwór wentylacyjny pod sufitem), w związku z czym oba ówcześnie podłączone paleniska (pieco-kuchnia na parterze budynku przyłączona do kanału prawego oraz piec na poddaszu przyłączony do kanału lewego patrząc od pomieszczenia 1.6 na parterze i 3.12 na poddaszu) podłączone były prawidłowo bez wymogu wykonywania wentylacji w pomieszczeniach. W oparciu o powyższe zarzuty uczestnicy wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie skargi oraz zasądzenie od organu na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, a ponadto wnieśli o rozpoznanie skargi na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną skarżący domagali się jej oddalenia w całości, zasądzenia od uczestników kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Przed przystąpieniem do jej rozpoznania zauważyć wypadnie, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Oznacza to konieczność precyzyjnego przytoczenia przez autora skargi kasacyjnej podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia. W rozpoznawanej sprawie postawione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe przybrały rozbudową postać. Obejmują one liczne przepisy, często te same (dotyczy to art. 134 § 1 i art. 141 § 4 P.p.s.a.), nawiązują do tych samych kwestii i podnoszą nierzadko identyczne naruszenia prawa. Część z nich całkowicie wymyka się spod kontroli instancyjnej, jako że odniesione zostały wyłącznie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., a zatem przepisu tzw. wynikowego, określającego jedynie kompetencje sądu administracyjnego w przypadku uwzględnienia skargi. Dla skuteczności zarzutu naruszenia tego przepisu, podobnie jak każdego zarzutu procesowego, niezbędne jest powiązanie go z innym przepisem, który miał naruszyć sąd w trakcie kontroli i wykazanie, że naruszenie mogło mieć wpływ i to istotny na wynik sprawy. Spostrzeżenie to uzasadnia odniesienie się do zarzutów naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów procesowych w sekwencji wyznaczonej przez kryterium przedmiotowe. Zdaniem NSA trudno przyjąć, by Sąd pierwszej instancji nie wypełnił obowiązku przeprowadzenia kontroli sądowej według wynikającego z art. 1 § 2 P.u.s.a. kryterium zgodności z prawem. Niewątpliwie działalność orzekających w sprawie organów administracji została przecież skontrolowana pod kątem przepisów regulujących postępowanie administracyjne oraz przepisu prawa materialnego, stanowiącego podstawę prawną rozstrzygnięcia, a nie przez pryzmat względów o charakterze pozaprawnym. Nie uchylił się sąd od obowiązku kontroli (art. 1 § 1 P.u.s.a.), rozpoznał skargę stosując przepisy normujące postępowanie sądowe w sprawach z zakresu kontroli działalności administracji publicznej (art. 1 P.p.s.a.), w tym stosując środek przewidziany w ustawie (art. 3 § 1 P.p.s.a.), podjął wreszcie rozstrzygnięcie w granicach sprawy (art. 134 § 1 P.p.s.a.), dalszą kwestią jest, że wynik tej kontroli nie odpowiada oczekiwaniom uczestników. Pełnomocnik podnosząc zarzut naruszenia art. 3 § 2 P.p.s.a. (przepis ten określa zakres właściwości sądu administracyjnego) ograniczył się do jego zgłoszenia nie wyjaśniając, w czym upatruje jego naruszenie, pomijając już brak przytoczenia konkretnej jednostki redakcyjnej, natomiast zarzucając obrazę art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a. nie wskazał, jaki dowód uzupełniający z dokumentu sąd winien był przeprowadzić celem wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie (z urzędu, wniosku wszak nie zgłoszono ani w odpowiedzi na skargę, ani w trakcie rozprawy). Nie można zgodzić się z pełnomocnikiem uczestników, że Sąd pierwszej instancji sporządził uzasadnienie zaskarżonego wyroku w sposób nieodpowiadający wymogom zawartym w art. 141 § 4 P.p.s.a. Przede wszystkim należy stwierdzić, że pisemne motywy wyroku zawierają wszystkie elementy konstrukcyjne, o których mowa w powołanym przepisie. Treść uzasadnienia pozwala stronom biorącym udział w postępowaniu na poznanie racji, jakimi kierował się sąd orzekający w tej sprawie uwzględniając skargę, umożliwia sformułowanie zarzutów pod adresem zaskarżonego wyroku, zaś sądowi drugiej instancji - dokonanie właściwej kontroli instancyjnej tego rozstrzygnięcia. Z motywów wyroku wynika jednoznacznie, z jakich powodów uchylono zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji w przedmiocie usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Na k. 15 i 16 uzasadnienia wskazano w sposób nienasuwający jakichkolwiek wątpliwości interpretacyjnych dwie zasadnicze przyczyny uwzględnienia skargi, do czego wypadnie jeszcze powrócić. Z całokształtu rozważań Sądu wynika zaś, że miał on w polu widzenia cały materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, w tym ustalenia dokonane podczas czynności kontrolnych pracowników organu w poszczególnych lokalach w budynku wielomieszkaniowym, układ i rozkład pomieszczeń, treść ekspertyz technicznych przedłożonych zarówno przez skarżących, jak i uczestników, protokołów czynności kominiarskich, stan współwłasności nieruchomości, na której usytuowany jest budynek. Następnie rozważył materiał dowodowy zawarty w przedstawionych aktach administracyjnych, uwzględniając dodatkowe wyjaśnienia stron złożone na rozprawie, a swemu stanowisku dał wyraz w uzasadnieniu wyroku, wskazując podstawę prawną rozstrzygnięcia i jej wyjaśnienie. Pełnomocnik uczestników nie zdołał podważyć podstawy faktycznej orzeczenia, w konsekwencji dwóch zasadniczych przyczyn uchylenia kontrolowanych decyzji. Po pierwsze, w rozpoznawanej sprawie nie stanowiło przedmiotu sporu, że nieruchomość gruntowa pozostaje we współwłasności skarżących i uczestników, a w budynku znajdującym się na tej nieruchomości ustanowiono odrębną własność trzech samodzielnych lokali mieszkalnych. Lokal nr 1 stanowi własność skarżącego P. R., lokal nr 2 - skarżących i lokal nr 3 - uczestników. Wskazuje na to dołączony do akt wydruk "informacja o działce" (k. 8 akt administracyjnych). Jest to istotna okoliczność mająca znaczenie dla treści rozstrzygnięcia o nakazaniu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowym budynku wielolokalowym. Słusznie Sąd odwołał się do przepisów ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2021 r. poz. 1048, ze zm.) wywodząc, że skierowany do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości może dotyczyć tylko części wspólnych nieruchomości (części budynku i urządzeń, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli poszczególnych lokali). Natomiast w przypadku, gdy ów nakaz obejmuje wykonanie robót w pomieszczeniach wchodzących w skład nieruchomości lokalowych, w tym przynależnych do lokalu winien być kierowany wyłącznie do właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych. Tymczasem zawarte w zaskarżonej decyzji nakazy skierowane zostały do wszystkich współwłaścicieli nieruchomości w sytuacji, gdy odnoszą się do robót polegających na zapewnieniu właściwej wentylacji w lokalu stanowiącym wyłączną własność uczestników, w tym pomieszczeniu oznaczonym nr 3.4 - według ustaleń organu jest to pomieszczenie na parterze przynależne do lokalu nr 3). Po drugie, przedmiotem wszczętego postępowania była ocena "stanu technicznego budynku mieszkalnego ..." (zawiadomienie z dnia 28 grudnia 2020 r., k. 13 akt organu pierwszej instancji), a zatem całego budynku - wszystkich lokali znajdujących się w tym budynku, w tym w pomieszczeniach przynależnych i części wspólnych. Zawarty w zaskarżonej decyzji nakaz usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości, co trafnie dostrzegł Sąd pierwszej instancji, odnosi się zasadniczo do pomieszczeń wchodzących w skład lokalu stanowiącego własność uczestników, pomija zaś pomieszczenia wchodzące w skład lokali stanowiących wyłączną własność skarżących. Nie wyjaśniono przy tym, do którego lokalu przynależą pomieszczenia w części piwnicznej budynku, w tym w miejscu, w którym znajduje się przewód kominowy zawierający dwa otwory: spalinowy i wentylacyjny. Nie ustalono także w sposób precyzyjny, które dokładnie pomieszczenia wchodzą w skład poszczególnych lokali. Na potrzebę rozstrzygnięcia w odniesieniu do pomieszczenia na parterze oznaczonego nr 1.6 oraz w piwnicy w celu udrożnienie kanału wentylacyjnego wskazywały wnioski wypływające z ekspertyzy technicznej P. D. (k. 94-96 akt). Po wykonaniu prac remontowych w tym lokalu (lokalu nr 1) podłączenie pieca do kanału spalinowego uzależnione jest od zapewnienia wentylacji w tym pomieszczeniu. Zgodzić się trzeba z Sądem pierwszej instancji, że nie chodzi o wzięcie pod uwagę w ramach prowadzonego postępowania przyszłych zamierzeń inwestycyjnych skarżących, jak przyjął organ i co także podniesiono w skardze kasacyjnej, lecz o orzeczenie o zapewnienie właściwej wentylacji pomieszczeń i poprawności urządzeń wentylacyjnych w całym budynku z punktu widzenia przepisów techniczno-budowlanych Nie sposób nie dostrzec, że jeszcze przed wszczęciem niniejszego postępowania toczyło się inne postępowanie w związku z robotami podjętymi przez skarżących w 2013 r. (w lokalu nr 2). Orzekając w niniejszej sprawie należało uwzględnić, że ostateczna decyzja organu nadzoru budowlanego o odmowie nałożenia na inwestorów obowiązku wykonania robót lub czynności przeszła pozytywną kontrolę sądową (postępowanie zakończone zostało wyrokiem NSA z dnia 19 kwietnia 2017 r., sygn. akt II OSK 1627/27 oddalającym skargę kasacyjną od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 1 marca 2016 r., sygn. akt II SA/Bk 14/16 oddalającym skargę). Powinnością organu nadzoru budowlanego w ramach prowadzonego postępowania w przedmiocie stanu technicznego całego budynku wielolokalowego było także rozważenie, czy nie zachodzi potrzeba podjęcia rozstrzygnięcia uwzględniając wykonane roboty związane z przebudową tego lokalu. Nie są więc trafne zarzuty odniesione do art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 134 § 1 P.p.s.a. zmierzające do wykazania, że Sąd pierwszej instancji błędnie przyjął, iż organy administracji nie podjęły wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w konsekwencji nie ustaliły prawidłowego stanu faktycznego i niewłaściwie rozważyły zebrany materiał dowodowy. Nie zasługuje na uwzględnienie jedyny zarzut materialnoprawny naruszenia art. 66 p.b. przez jego niewłaściwe zastosowanie, pomijając już kwestię nieprzytoczenia przez autora skargi kasacyjnej konkretnej jednostki redakcyjnej tego przepisu. Kontrolowana decyzja wydana została na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 2 p.b., zatem po stwierdzeniu konieczności usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości w użytkowanym budynku w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska. Wnoszący skargę kasacyjną nie podważyli stanu faktycznego sprawy przyjętego za podstawę orzekania. Oznacza to, że nie zakwestionowali skutecznie ustaleń Sądu pierwszej instancji, iż w zaskarżonej decyzji nie orzeczono o całości przedmiotu postępowania, tj. użytkowaniu całego budynku wielolokalowego w sposób niepowodujący zagrożeń, o których mowa w powołanym przepisie, a ponadto nierozważeniu kwestii adresata nakazów usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Było to już konsekwencją procesowych uchybień polegających na nieuwzględnieniu całego zebranego w sprawie materiału dowodowego. W tej sytuacji nie można czynić sądowi orzekającemu zarzutu naruszenia przepisu stanowiącego podstawę prawną kontrolowanego rozstrzygnięcia. Z tych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego, które sprowadzają się do wynagrodzenia pełnomocnika procesowego skarżących, orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 P.p.s.a.
Informacje o sprawie
- Data wpływu
- 5 grudnia 2022
- Symbol z opisem
- 6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
- Skarżony organ
- Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
- Sędziowie
- Jan Szuma Leszek Kiermaszek /przewodniczący sprawozdawca/ Małgorzata Masternak - Kubiak
Inne orzeczenia w tej sprawie
Powiązane dokumenty
Sygnatura: VII SA/Wa 609/25 · 20 maja 2025
Postanowienie WSA w Warszawie z 20 maja 2025 r., VII SA/Wa 609/25 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Sygnatura: II SA/Lu 179/25 · 20 maja 2025
Wyrok WSA w Lublinie z 20 maja 2025 r., II SA/Lu 179/25 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Sygnatura: II OSK 2680/22 · 20 maja 2025
Wyrok NSA z 20 maja 2025 r., II OSK 2680/22 – rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego
Źródło urzędowe: Naczelny Sąd Administracyjny