II OSK 2660/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Grzegorz Czerwiński Sędziowie sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 457/18 w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2018 r., znak: [...] w przedmiocie wznowienia postępowania oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z 22 maja 2018 r., sygn. akt II SA/Kr 457/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, po rozpoznaniu sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Wojewody [...] z [...] lutego 2018 r., znak: [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r., Nr [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z infrastrukturą techniczną na działce nr [...],[...] obr. [...] przy ul. [...] w K. oraz nadbudowę kominów na budynku na działce nr [...], obr. [...], oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył P. M., zaskarżając go w całości. Skargę kasacyjną oparto na: a) podstawie z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., tj. naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię – art. 149 § 3 i 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że organ administracji publicznej jest zobligowany do wznowienia postępowania nawet w sytuacji, gdy wniosek o wznowienie postępowania, oparty na przesłance z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest wniesiony przez podmiot, któremu w oczywisty sposób nie przysługuje przymiot strony, b) podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a., tj. naruszeniu przepisów postępowania, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 3 i 145 § 1 pkt 4 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na postanowienie Wojewody [...] z [...] lutego 2018 r., pomimo, że zostało ono wydane z naruszeniem ww. przepisów k.p.a. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m.in., że okoliczność czy podanie pochodzi od podmiotu posiadającego interes prawny (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.) podlega badaniu przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania, a ustalenie, że podanie nie pochodzi od strony powinno skutkować wydaniem postanowienia o odmowie wznowienia postępowania. W przeciwnym wypadku doszłoby do sytuacji, w której bez żadnej weryfikacji mogłyby być wszczynane postępowania nadzwyczajne względem ostatecznych decyzji administracyjnych, ze wszystkimi tego negatywnymi konsekwencjami dla adresatów decyzji. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, w przypadku gdy brak przymiotu strony jest ewidentny i wynika wprost z dokumentów posiadanych przez organ, jak w niniejszej sprawie, organ ma prawo odmówić wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 k.p.a., bez konieczności prowadzenia w sprawie długotrwałego postępowania wyjaśniającego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Sprawa ta mogła być zatem rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Istota sporu niniejszej sprawy sprowadza się do udzielenia odpowiedzi na pytanie – czy jeżeli wnioskodawca powołuje się na przesłankę z punktu 4 art. 145 § 1 k.p.a., tj., że bez własnej winy nie brał udziału w postępowaniu, powinno się (w sytuacji gdy istnieją wątpliwości co do legitymacji materialnoprawnej wnoszącego podanie) wydać postanowienie o wznowieniu postępowania i kwestię legitymacji badać w dalszym postępowaniu, czy jak uważa skarżący kasacyjnie interes prawny wnioskodawcy podlega badaniu przed wydaniem rozstrzygnięcia w przedmiocie wznowienia postępowania i ustalenie, że podanie nie pochodzi od strony powinno skutkować wydaniem postanowienia na podstawie art. 149 § 3 k.p.a o odmowie wznowienia postępowania. Ma rację sąd I instancji i organ odwoławczy, że art. 149 § 3 k.p.a może być stosowany wyłącznie w sytuacji, gdy jest rzeczą oczywistą, nie budzącą żadnej wątpliwości i nie wymagającą żadnego postępowania ani dodatkowych dowodów, że wniosek o wznowienie postępowania nie pochodzi od strony. Postanowienie o odmowie wznowienia postępowania jest czysto formalną oceną. Skutkiem jego wydania jest zakończenie postępowania już na tym etapie, konsekwencją zaś jest brak możliwości zbadania czy wystąpiła podana we wniosku o wznowienie postępowania przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. W przedmiotowej sprawie z podaniem o wznowienie postepowania zakończonej decyzją Wojewody [...] z [...] listopada 2016 r., Nr [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego wielorodzinnego z infrastrukturą techniczną na działce nr [...],[...] obr. [...] przy ul. [...] w K. oraz nadbudowę kominów na budynku na działce nr [...], obr. [...] wystąpiła Spółdzielnia Mieszkaniowa "[...]" w K. – bezpośredni sąsiad inwestora, powołując się na niezawiniony brak udziału w postępowaniu. Prezydent Miasta K., aby zbadać przymiot strony Spółdzielni zobligowany był do przeanalizowania projektu budowlanego celem sprawdzenia czy prawidłowo ustalono obszar oddziaływania obiektu budowlanego. Z uzasadnienia postanowienia organu I instancji wynika, że przeprowadził kontrolę merytoryczną nie poprzedzoną wszczęciem postępowania wznowieniowego co było ewidentnie wadliwe. Na zakończenie jeszcze raz należy powtórzyć za sądem wojewódzkim, że "w sytuacji gdy podmiot składający podanie o wznowienie postępowania powołuje się na przysługującą mu w sprawie legitymację materialno prawną i istnieją co do tego wątpliwości, ich wyjaśnienie nastąpić powinno po uprzednim wznowieniu postępowania zgodnie z art. 149 § 1 kpa". Takie też jest ugruntowane od lat orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego – np. wyroki: z 28 października 2020 r. w sprawie sygn. akt II OSK 1196/20, z 19 grudnia 2019 r. sygn. akt II OSK 416/18, z 18 września 2019 r. sygn. akt II OSK 1833/19, z 13 września 2019 r. sygn. akt II OSK 2559/17. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny – na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) – orzekł jak w wyroku. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.).