II OSK 2589/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.K.A. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1098/16 w sprawie ze skargi [...] S.K.A. z siedzibą w K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] lipca 2016 r. znak [...] w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: odrzucić skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Kr 1098/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę [...] S.K.A. z siedzibą w K. na decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie odmowy zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca Spółka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlegała odrzuceniu. Z treści art. 178 p.p.s.a. wynika, iż wojewódzki sąd administracyjny odrzuci skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny odrzuci skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, jeżeli ulegała ona odrzuceniu przez wojewódzki sąd administracyjny, albo zwróci ją temu sądowi w celu usunięcia dostrzeżonych braków – art. 180 p.p.s.a. Obowiązek badania czy dany podmiot powołujący się na status strony w tym postępowaniu ma zdolność sądową, obciąża sąd na każdym etapie sprawy. Nieuwzględnienie utraty przez stronę zdolności sądowej ma doniosłe znaczenie dla postępowania, gdyż zakończenie go merytorycznie w takim przypadku będzie skutkowało nieważnością postępowania - art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 10.01.2019 r. sygn. akt I FZ 384/18). Innymi słowy posiadanie zdolności sądowej przez podmioty występujące przed sądem administracyjnym jest niezbędnym warunkiem przeprowadzenia skutecznego i ważnego postępowania. Brak tego przymiotu ocenić trzeba w kategorii przeszkody do skutecznego zaskarżenia nadającego się do tego orzeczenia. Nieistniejący podmiot nie ma zaś zdolności sądowej. Bowiem przymiot ten można łączyć wyłącznie z takim podmiotem, którego byt faktyczny i prawny nie ulega wątpliwości. Podmiot taki nie dysponuje również zdolnością procesową, której brak, podobnie jak brak zdolności sądowej, w zależności od etapu postępowania sądowoadministracyjnego, skutkuje wydaniem odpowiedniego postanowienia. Odpowiednim postanowieniem, w zależności od fazy postępowania, w której wystąpił brak w zakresie zdolności sądowej, może być postanowienie o odrzuceniu skargi lub wniosku - art. 58 § 1 pkt 5 p.p.s.a., także w zw. z art. 64 § 3 p.p.s.a. (por. Barbara Adamiak, Skarga i skarga kasacyjna w postępowaniu sądowoadministracyjnym, monografia, zamieszczona w systemie LEX), zawieszenie postępowania (art. 124 § 1 pkt 1 p.p.s.a.) bądź jego umorzenie (art. 161 § 1 pkt 2 lub 3 p.p.s.a.) – por. ww. postanowienie z 10.01.2019 r. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, że skarżąca Spółka po wydaniu przez Sąd pierwszej instancji wyroku z dnia 9 grudnia 2016 r., a przed wywiedzeniem od tego wyroku środka odwoławczego, utraciła zdolność sądową. Dnia [...] lutego 2017 r. została ona bowiem wykreślona z Rejestru przedsiębiorców. Wpis w tym przedmiocie uprawomocnił się w dniu [...] marca 2017 r. Z chwilą wykreślenia Spółka utraciła osobowość prawną. Przestała być zatem podmiotem praw i obowiązków, nie mogła realizować zdolności do czynności prawnych. Wykreślenie Spółki z rejestru oznacza definitywne zakończenie bytu tej osoby prawnej, skutkujące w procesie następczą utratą zdolności sądowej, a więc zdolności do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona (por. wyrok NSA z 7.06.2017 r. sygn. akt I OSK 163/17 i powołane tam orzecznictwo). Tymczasem skarga kasacyjna od ww. wyroku w imieniu skarżącej [...] S.K.A. z siedzibą w K. została wniesiona w dniu 26 lipca 2017 r., a więc w czasie kiedy Spółka już nie istniała. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego brak zdolności sądowej Spółki był nieusuwalny, gdyż uzupełnienie braku tego rodzaju wymaga zachowania tożsamości stron, zaś w przypadku następstwa prawnego tożsamość ta nie zostaje zachowana, pomimo że następca prawny wstępuje do procesu w sposób pochodny, gdyż jego udział w procesie stanowi kontynuację udziału poprzednika. W doktrynie podnosi się, że następca prawny jest inną jednostką niż poprzednik i ma odrębną zdolność sądową, nie zaś zdolność uzyskaną czy odzyskaną po poprzedniku (zob. M. Romańska komentarz do art. 31 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. wyd. VI WK 2016, zamieszczony w systemie LEX). Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał wywiedzioną skargę kasacyjną za niedopuszczalną, co skutkowało jej odrzuceniem na podstawie art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a. Z powyższych przyczyn orzeczono jak w sentencji.