II OSK 252/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jerzy Stelmasiak po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia "A." z siedzibą w T. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 4 marca 2014 r. sygn. akt VII SA/Wa 172/14 odrzucającego skargę Stowarzyszenia "A." z siedzibą w T. na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] listopada 2013 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z 4 marca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Stowarzyszenia "A." (dalej jako "Stowarzyszenie") na decyzję Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z [...] listopada 2013 r. w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją Minister Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej umorzył postępowanie wszczęte odwołaniem M.Z. od decyzji Wojewody Kujawsko-Pomorskiego z [...] czerwca 2013 r. o odmowie udzielenia zezwolenia na realizację inwestycji drogowej pn. "[...]". Odrzucając skargę Sąd I instancji wskazał, że z akt sprawy postępowania administracyjnego, w wyniku którego wydana została skarżona decyzja, nie wynika, żeby Stowarzyszenie brało udział w tym postępowaniu. Stowarzyszenie nie zgłaszało w niniejszej sprawie wniosku o wszczęcie postępowania administracyjnego lub o dopuszczenie go do udziału w postępowaniu. Z tej przyczyny skarga podlegała odrzuceniu. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniosło Stowarzyszenie. Stowarzyszenie zarzuciło naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 50 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a."), polegające na nieprawidłowym ustaleniu, że Stowarzyszeniu nie przysługuje legitymacja do złożenia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosowanie do art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Jednym z warunków skutecznego złożenia skargi jest więc jej wniesienie przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 § 1 lub § 2 p.p.s.a. przyznano legitymację do jej wniesienia. Skargę może, bowiem wnieść wyłącznie podmiot, który dysponuje legitymacją skargową (legitymacją do uruchomienia postępowania sądowoadministracyjnego). W przypadku niewykazania tego rodzaju legitymacji skargowej wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany skargę odrzucić. Legitymację skargową określono w powyższym przepisie przez wyróżnienie atrybutu interesu prawnego (legitymacja materialna) oraz wskazanie podmiotów, które, mimo braku takiego interesu, są uprawnione do wniesienia skargi (legitymacja formalna). Do takich podmiotów, oprócz prokuratora i Rzecznika Praw Obywatelskich zalicza się również organizację społeczną w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób z zastrzeżeniem jednak, że brała ona udział w postępowaniu administracyjnym. Podmiotom takim przyznana została legitymacja procesowa do wniesienia skargi ze względu na funkcje, do których zostały powołane. Skarga do sądu administracyjnego jest, zatem dla nich jednym z instrumentów umożliwiających realizację postawionych przed nimi zadań. Legitymacja skargowa organizacji społecznej przysługuje wówczas, gdy brała ona udział w postępowaniu administracyjnym jako uczestnik na prawach strony. Musi, zatem zgłosić żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego lub dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, a żądanie to musi zostać uznane przez organ administracyjny za uzasadnione. Takie ukształtowanie wymogów legitymacji pozwala na odróżnienie sytuacji wniesienia skargi w cudzej sprawie przez organizację społeczną uczestniczącą w postępowaniu na prawach strony od popierania skargi przez taką organizację, ale wniesioną przez inny podmiot w celu ochrony swojego interesu prawnego. Skarżące Stowarzyszenie nie zostało dopuszczone do udziału w toczącym się w niniejszej sprawie postępowaniu administracyjnym, a postępowanie nie toczyło się na skutek wniosku Stowarzyszenia. Trafnie zatem Sąd I instancji odrzucił skargę jako niedopuszczalną na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. W skardze kasacyjnej Stowarzyszenia zarzuciło, że Sąd I instancji nie zbadał interesu prawnego Stowarzyszenia. Legitymacja materialna przysługuje stronom, które wykażą, że istnieje związek między chronionymi przez przepisy materialne ich interesem prawnym (sferą indywidualnych praw i obowiązków), a aktem lub czynnością organu administracji publicznej, przy czym interes ten musi istnieć zarówno w dacie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego, jak w dacie rozpoznawania skargi. Twierdzenia Stowarzyszenia odnoszące się do jego interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym nie zostały w żaden sposób uzasadnione. Stąd też zarzuty skargi kasacyjnej w tym zakresie nie zasługują na uwzględnienie. Z tych względów i na podstawie art. 184 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.