II OSK 2483/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej F. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2864/18 w sprawie ze skargi F. D. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] sierpnia 2018 r nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielania ochrony uzupełniającej oddala skargę kasacyjną.

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 14 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 2864/18, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2019 r. sprawy ze skargi F. D.(dalej skarżący) na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z [...] sierpnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy i odmowy udzielania ochrony uzupełniającej, uchylił zaskarżoną decyzję w zakresie, w którym utrzymuje ona w mocy punkt 2 decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] września 2017 r. nr [...] i oddalił skargę w pozostałym zakresie tj. dotyczącym odmowy nadania statusu uchodźcy. Sąd I instancji stwierdził, że Rada do Spraw Uchodźców słusznie uznała, iż skarżący - jako cudzoziemiec nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy. Sąd I instancji podzielił uznanie organów, że postępowanie o udzielenie statusu uchodźcy skarżącemu nie wykazało, iż sytuacja przedstawiana przez skarżącego nosi cechy uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia, chociażby z jednego z powodów wymienionych w art. 13 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016 r. Nr 189, poz. 1836 ze zm., dalej uuco). Okoliczności, na które powoływał się skarżący nie zostały ocenione jako poważne naruszenie praw człowieka zgodnie z art. 13 ust. 3 pkt 1 uuco i nie miały cech prześladowania, o których mowa w art. 13 ust. 4 uuco. Z kolei przedwczesne byłoby podzielenie twierdzeń Rady jakoby postępowanie dowiodło, że w przypadku powrotu skarżącego do E., czyli kraju pochodzenia, nie istnieje ryzyko doznania poważnej krzywdy. W ocenie Sądu I instancji powyższe nie zostało w sposób nienasuwający wątpliwości wykazane, zwłaszcza w kontekście opuszczenia przez skarżącego kraju pochodzenia w 2015 r. i deklarowanej przez skarżącego służby w szeregach tamtejszej [...]. W świetle powyższego ponownego zbadania w sprawie wymaga zaistnienie przesłanek określonych w art. 15 uuco czy podstawy do zastosowania art. 20 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. 2. Skarżący wniósł od powyższego wyroku skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego, zaskarżając go w części dotyczącej odmowy nadania skarżącemu statusu uchodźcy (pkt II wyroku). Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie: 1) art. 13 ust. 1 uuco poprzez nieuchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców w przedmiocie odmowy nadania skarżącemu statusu uchodźcy w sytuacji, w której zdarzenia, o których zeznawał skarżący mające miejsce w E., a związane z jego prześladowaniem, miały związek z jego przynależnością do narodowości [...]; 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej Ppsa) w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa poprzez nieuchylenie decyzji Rady do Spraw Uchodźców w przedmiocie odmowy nadania skarżącemu statusu uchodźcy, w sytuacji gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że na terenie E. i sama przynależność do narodowości [...] powoduje prześladowanie ze strony władz. W związku z powyższym w skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku co do jego punktu nr II i przekazanie sprawy w tym zakresie sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz przyznanie kosztów pomocy prawnej świadczonej z urzędu, które to koszty nie zostały pokryte ani w całości, ani w części. 3. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3.1. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. 3.2. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 ze zm.). W ocenie NSA rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie było konieczne, gdyż przeprowadzanie rozpraw w okolicznościach związanych z obowiązującym stanem epidemii zwiększyłoby zagrożenie dla osób biorących w nich udział. Jednocześnie ze względów technicznych nie można przeprowadzić wszystkich rozpraw na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. 3.3. Zgodnie z art. 13 ust. 1 uuco cudzoziemcowi nadaje się status uchodźcy, jeżeli na skutek uzasadnionej obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej nie może lub nie chce korzystać z ochrony tego kraju, zaś stosownie do art. 13 ust. 3 ustawy wspomniane prześladowanie musi ze względu na swoją istotę lub powtarzalność stanowić poważne naruszenie praw człowieka, w szczególności praw, których uchylenie jest niedopuszczalne zgodnie z art. 15 ust. 2 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. poz. 284, ze zm.), lub być kumulacją różnych działań lub zaniechań, w tym stanowiących naruszenie praw człowieka, których oddziaływanie jest równie dotkliwe jak prześladowania, o których była mowa. 3.4. W realiach niniejszej sprawy należy się zgodzić z organami oraz Sądem I instancji, że skarżący nie spełnia warunków do nadania statusu uchodźcy. Skarżący składając wniosek statusowy oraz zeznając podczas przesłuchania statusowego nie podniósł takich okoliczności, które świadczyłyby, że żywiona przez niego obawa przed powrotem do kraju pochodzenia ma uzasadnione podstawy, a nadto związana jest z jego rasą, religią, narodowością, jego przekonaniami politycznymi lub przynależnością do określonej grupy społecznej. Nie można w szczególności podzielić stanowiska, że wszyscy członkowie grupy etnicznej [...], a także organizacji opozycyjnych (np. [...], są prześladowani w E. i spełniają przesłanki do uzyskania statusu uchodźcy. W przedmiotowej sprawie okoliczności, na które powoływał się skarżący nie mogły zostać ocenione jako poważne naruszenie praw człowieka zgodnie z art. 13 ust. 3 pkt 1 uuoc, jak również nie miały znamion prześladowania, o których mowa w art. 13 ust. 4 tej ustawy. Przedstawiona przez skarżącego historia jego życia w ostatnim okresie czasu, mająca świadczyć o prześladowaniu jego osoby w E., została nakreślona zbyt ogólnikowo, nieprecyzyjnie, a w konsekwencji niewiarygodnie. W swoich twierdzeniach nie uprawdopodobnił, że pozostawał w zasięgu zainteresowania służb bezpieczeństwa kraju pochodzenia. Nie uprawdopodobnił także, że był zatrzymany, aresztowany, więziony, czy też poszukiwany, poddany działaniom o charakterze szykan, prześladowań fizycznych i psychicznych, dyskryminowany z powodu przynależności do grupy narodowościowej [...]. Z materiału dowodowego nie wynika również, aby miał problem z wyjazdem z kraju pochodzenia. W świetle powyższego zarzut naruszenia art. 13 ust. 1 uuco nie mógł odnieść zamierzonego skutku. 3.5. Nietrafny jest także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c Ppsa w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 Kpa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego działające w sprawie organy podjęły niezbędne kroki celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a więc postąpiły w zgodzie z regułami postępowania określonymi w art. 77 § 1 Kpa. W sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy, przeprowadzając konieczne czynności wyjaśniające i ustosunkowując się do dokonanych na ich skutek ustaleń, a ocena zebranego materiału miała charakter swobodny, a nie dowolny, a więc została przeprowadzona z poszanowaniem art. 80 Kpa. W stanie rozpoznawanej sprawy nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżący nie przedstawił dowodów potwierdzających okoliczności, które uzasadniałyby udzielenie mu statusu uchodźcy. W tym stanie rzeczy, w oparciu o art.184 Ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Odnosząc się do zgłoszonego w skardze kasacyjnej wniosku pełnomocnika o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, wskazać należy, iż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 Ppsa), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 Ppsa.