II OSK 2467/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku I. L. i M. L. o zmianę postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2018 r. w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi kasacyjnej I. L. i M. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 65/18 w sprawie ze skargi I. L. i M. L. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej postanawia: zmienić postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 października 2018 r. sygn. akt II OSK 2467/18 i wstrzymać wykonanie zaskarżonego postanowienia Wojewody Łódzkiego z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...]

Wyrokiem z dnia 29 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Łd 65/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę I. L. i M. L. na postanowienie Wojewody Łódzkiego z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej. I. L. i M. L. (dalej również jako "skarżący"), reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, w skardze kasacyjnej z dnia [...] lipca 2018 r., wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości oraz uchylenie postanowienia Wojewody Łódzkiego z dnia [...] listopada 2017 r. Ponadto w skardze kasacyjnej zawarty został wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Postanowieniem z dnia 4 października 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek. Pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. I. L. i M. L., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika wnieśli o "zmianę postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonalności zaskarżonej decyzji". W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik powołał się na zmianę okoliczności stanu faktycznego w sprawie. Pełnomocnik wskazał, że w wyniku postępowania o ustalenie odszkodowania z tytułu nabycia z mocy prawa przez Miasto L. własności nieruchomości organ uznał za konieczne powołanie rzeczoznawcy majątkowego celem sporządzenia nowego operatu szacunkowego. Ustalono, że termin rozpatrzenia sprawy zostanie wyznaczony "do dnia 30 czerwca 2019 r.". Skarżący nie dysponują własnymi środkami na zakup albo wynajęcie nieruchomości i nie oddano do ich dyspozycji lokalu zastępczego, co skutkuje łącznie faktyczną niemożliwością opuszczenia nieruchomości, a dodatkowo nie posiadają nawet ekspektatywy wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania przed dniem 30 czerwca 2019 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 61 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej jako "p.p.s.a."), postanowienie w sprawie wstrzymania aktu lub czynności, wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. W sytuacji wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, po prawomocnym rozpoznaniu poprzedniego wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, żądanie takie powinno zostać potraktowane jako wniosek o zmianę postanowienia sądu w trybie przewidzianym w art. 61 § 4 p.p.s.a. Powoduje to, że zasadność wniosku w sposób bezpośredni podlega ocenie nie tyle przez pryzmat zaistnienia przesłanki określonej w art. 61 § 3 p.p.s.a., ile wymaga uwzględnienia treść art. 61 § 4 p.p.s.a. Postępowanie wpadkowe dotyczące wniosku o zmianę postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania decyzji powinno zatem mieć na celu ocenę, czy zmieniły się okoliczności, które były podstawą powstrzymania się od zastosowania ochrony tymczasowej w poprzednim, prawomocnie zakończonym postępowaniu wpadkowym dotyczącym tej kwestii. Przechodząc do rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy przypomnieć, że przedmiotowe postępowanie toczy się w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 1496; dalej "specustawa drogowa"). Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymuje stanowisko reprezentowane powszechnie w orzecznictwie, że z samej istoty wywłaszczenia nie można upatrywać negatywnych skutków lub niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody, tym bardziej, że stronie przysługuje odszkodowanie, stanowiące rekompensatę za wywłaszczoną nieruchomość i chroniące interesy jej dotychczasowego właściciela. Powołane przez stronę okoliczności, takie jak przedłużające się postępowanie wywłaszczeniowe czy odszkodowawcze, co do zasady, nie mogą stanowić podstawy dla wstrzymania wykonania danego aktu, gdyż kolizja interesu indywidualnego z interesem społecznym nie może przesądzać o rozstrzygnięciu tej kwestii na korzyść interesu jednostki. Oceniając jednak złożony przez stronę wniosek o zmianę postanowienia w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonalności decyzji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarta w nim argumentacja, w realiach tej konkretnej sprawy zasługuje na uwzględnienie. Sąd uznał, że istotnym elementem powodującym zaistnienie ryzyka powstania po stronie skarżących znacznej szkody jest przedłużające się postępowanie odszkodowawcze. Biorąc pod uwagę, że dotyczy ono rodziny, w której skład wchodzi trójka małoletnich dzieci oraz osoba w podeszłym wieku nie można stwierdzić, aby brak rozstrzygnięcia kwestii odszkodowania "do 30 czerwca 2019 r." był okolicznością o małym znaczeniu w sprawie. Właśnie tę nową okoliczność powołaną we wniosku należy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wziąć pod uwagę jako podstawę zmiany wydanego uprzednio rozstrzygnięcia. Realizacja inwestycji drogowych posiada szczególny priorytet zgodnie z zapisami specustawy drogowej ale w ocenie Sądu, jak słusznie zwrócił również uwagę pełnomocnik strony, priorytet ten nie może prowadzić do całkowitego pominięcia interesu jednostki. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 4 w zw. z art. 193 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.