II OSK 2460/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2471/22 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 19 września 2022 r., nr 1548/22 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

H. M. (dalej jako skarżąca) wniosła w imieniu własnym skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 września 2022 r., nr 1548/22, którym po rozpatrzeniu zażalenia A. K. reprezentowanej przez pełnomocnika H. M. (córkę) utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Mińsku Mazowieckim z 20 czerwca 2022 r., nr 284/2022 prostujące z urzędu oczywistą omyłkę pisarską w postanowieniu organu powiatowego z 19 stycznia 2021 r., nr 18/2021, polegającą na błędnym wpisaniu w wierszu dziesiątym rozstrzygnięcia postanowienia nazwy miejscowości, w której znajduje się przedmiot postępowania. Postanowieniem z 14 marca 2023 r., sygn. akt VII SA/Wa 2471/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA), na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 P.p.s.a., oddalił skargę skarżącej bowiem była ona niedopuszczalna. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a. skargę do sądu administracyjnego może wnieść jedynie podmiot mający legitymację do jej złożenia. Legitymacja do wniesienia skargi związana jest z posiadaniem przez skarżącego interesu prawnego. Interes prawny podmiotu wnoszącego skargę do sądu przejawia się w tym, że działa on bezpośrednio we własnym imieniu i ma roszczenie o przyznanie uprawnienia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku – wyrok NSA z 3 czerwca 1996 r., sygn. akt II SA 74/96, publ. ONSA 1997 nr 2, poz. 89). Interes prawny istnieje zatem wtedy, kiedy można wskazać przepis prawa materialnego, z którego można wywieść dla danego podmiotu określone prawa lub obowiązki. W orzecznictwie podkreśla się przy tym, że mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej (por. wyrok NSA z 22 luty 1984 r., sygn. akt I SA 1748/83, publ. www.orzeczenia .nsa.gov.pl). Dalej Sąd zauważył, że wniesienie skargi przez podmiot, któremu zgodnie z art. 50 § 1 lub § 2 P.p.s.a. przysługuje legitymacja do jej wniesienia, stanowi jedną z podstawowych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia, której brak skutkuje odrzuceniem skargi (por. wyrok NSA z 4 luty 1998 r., sygn. SA/Bk 947/96, LEX nr 31892, postanowienie NSA z 19 maja 1998 r., I SA/Łd 78/98, LEX 36198). Sąd uznał, że skarżąca nie ma interesu prawnego do wniesienia skargi na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 września 2022 r., nr 1548/22 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Po jej stronie zachodził oczywisty brak legitymacji do wniesienia skargi. H. M. nie była bowiem stroną postępowania administracyjnego zakończonego zaskarżonym postanowieniem. Z akt administracyjnych oraz z treści samej skargi nie wynika by posiadała ona prawem chroniony interes prawny w zaskarżeniu przedmiotowego postanowienia uprawniający do wniesienia skargi w imieniu własnym, znajdujący swoje umocowanie w przepisach prawa materialnego. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych informacji z rejestru gruntów wynika, że jedynym właścicielem działki nr [...] położonej w miejscowości K. jest A. K. Z tego względu, Sąd stwierdził, że to jej przysługiwał status strony w postępowaniu administracyjnym i to ona legitymowała się interesem prawnym. Z akt sprawy wynikało, że H. M. występowała w prowadzonym postępowaniu wyłącznie jako pełnomocnik swojej matki – A. K. Sąd zauważył, że skarżąca w skardze powołuje się na okoliczność śmierci A. K., która nastąpiła przed datą wniesienia przedmiotowej skargi. Skarżąca nie załączyła jednak żadnego dokumentu potwierdzającego nabycie przez nią spadku po zmarłej matce, który potwierdzałby posiadanie przez nią legitymacji do wniesienia skargi. Skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu wniosła skargę kasacyjną na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości. Zarzuciła naruszenie: • art. 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 50 P.p.s.a. i w zw. z art. 28 K.p.a. i art. 30 § 4 K.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że skarga w sprawie pochodzi od osoby nieuprawnionej, niebędącej stroną, podczas gdy Skarżąca jest spadkobierczynią strony postępowania administracyjnego – A. K., która zmarła, co skarżąca wykazała załączonym w postępowaniu administracyjnym skróconym aktem zgonu; • art. 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez pominięcie dokumentu w postaci aktu zgonu złożonego przez skarżącą i w konsekwencji przyjęcie, że nie wykazała ona, że jest stroną oraz że ma interes prawny w złożeniu skargi; • art. 58 § 1 P.p.s.a. poprzez niezasadne odrzucenie skargi niepodlegającej odrzuceniu. Na podstawie powyższych zarzutów skarżąca domaga się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego świadczonego z urzędu i rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie. W uzasadnieniu wskazano, że skarżąca wykazała swój interes prawny bowiem jest następcą prawnym, spadkobierczynią A. K. – jej córką. Przedstawiła skrócony akt zgonu matki, czyli strony w postępowaniu administracyjnym. Zgodnie z art. 30 § 4 K.p.a. w sprawach dotyczących praw zbywalnych lub dziedzicznych w razie zbycia prawa lub śmierci strony w toku postępowania na miejsce dotychczasowej strony wstępują jej następcy prawni. Córka jako następca prawny, a tym samym współwłaścicielka nieruchomości, posiada status strony w niniejszym postępowaniu. W postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego przymiot spadkobiercy nie musi być wykazany postanowieniem sądu powszechnego czy poświadczeniem aktu dziedziczenia. Sąd pominął złożony przez skarżącą dokument w postaci aktu zgonu i wydał zaskarżone postanowienie bezzasadnie. Wobec powyższego pełnomocnik skarżącej uważa, że zaskarżone postanowienie zasługuje na uchylenie. Pełnomocnik oświadcza, że koszty udzielonej z urzędu pomocy prawnej nie zostały uiszczone w żadnej części przez skarżącą. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Jak stanowi art. 50 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023, poz. 1634 ze zm., dalej jako P.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym (§ 1). Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi (§ 2). Wynika z tego, że legitymację skargową ma tylko taki podmiot, który może wykazać się interesem prawnym w zaskarżeniu danego aktu lub czynności organu administracji. Inaczej może powołać się na przepis prawa materialnego, z którego wynika, że może żądać wydania aktu lub dokonania czynności przez organ lub być adresatem nakładanych przez organ nakazów czy obowiązków. Jeśli sprawa będąca przedmiotem niniejszej skargi dotyczyła postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 19 września 2022 r. nr 1548/22 utrzymującego w mocy postanowienie PINB w Mińsku Mazowieckim z 20 czerwca 2022 r. w przedmiocie sprostowania omyłki pisarskiej w postanowieniu tego organu z 19 stycznia 2021 r. nr 18/2021 dotyczącym wstrzymania robót budowlanych prowadzonych przy rozbudowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...], położonej w miejscowości H. (powinno być K.) oraz nakładającego na właściciela nieruchomości A. K. obowiązek dostarczenia w wyznaczonym terminie określonych dokumentów, to interes prawny w zakwestionowaniu ww. postanowienia o sprostowaniu miała adresatka prostowanego postanowienia A. K. Biorąc pod uwagę jej śmierć 11 września 2022 r., co potwierdził akt zgonu znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy, skargę na to postanowienie doręczone 4 października 2022 r. mógł wnieść w jej imieniu jej następca prawny. Sam akt zgonu nie potwierdza kto i pod jakim tytułem prawnym stał się następcą prawnym zmarłej w zakresie posiadanych przez nią praw do nieruchomości tj. działki nr [...] w K. Akt ten potwierdza jedynie okoliczność śmierci i dane identyfikujące osobę zmarłą. Wobec tego Sąd słusznie odrzucił skargę wniesioną przez H. M. – córkę zmarłej A. K. bowiem nie wykazała ona, że jest spadkobiercą zmarłej w zakresie praw do działki nr [...] w miejscowości K. Potwierdzeniem dziedziczenia powinno być postanowienie Sądu o nabyciu spadku po zmarłej lub akt poświadczenia dziedziczenia wydany przez właściwego notariusza. Status bycia pełnomocnikiem zmarłej w postępowaniu administracyjnym nie daje skarżącej żadnych uprawnień bowiem udzielone pełnomocnictwo wygasło z chwilą śmierci. Nie jest prawdą twierdzenie, że w postępowaniu przed organem nadzoru budowlanego przymiot spadkobiercy nie musi być wykazany postanowieniem sądu powszechnego czy poświadczeniem aktu dziedziczenia. Jest to postępowanie prowadzone na zasadach kodeksu postępowania administracyjnego a więc zastosowanie znajduje art. 30 § 4 K.p.a. Wynika z niego, że w prawa zbywalne czy dziedziczne przysługujące stronie w toku postępowania w przypadku jej śmierci wchodzą następcy prawni tej zmarłej strony. Zatem skarżąca wnosząc skargę jako następca prawny A. K. powinna przedstawić dokument, z którego wynika, że jest jedynym następcą prawnym zmarłej w zakresie całego posiadanego przez zmarłą majątku, w tym rzeczonej nieruchomości, albo następca prawnym chociażby w zakresie praw do przedmiotowej nieruchomości. Słusznie zauważył Sąd w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca składając skargę nie załączyła żadnego dokumentu potwierdzającego przez nią nabycie spadku po zmarłej matce, który potwierdzałby posiadanie przez nią legitymacji skargowej. Ze skargi wynika ponadto, że zmarła miała zstępnych, których wskazano w skardze jako uczestników postępowania (J. K., J. K.1., I. K.). Zatem prawdopodobne jest, że spadkobiercami po zmarłej są też inne osoby jednak koligacje rodzinne tych osób nie są Sądowi znane i nie zostały wyjaśnione. Osoby te łączy te samo nazwisko co zmarła albo ostatni adres zamieszkania zmarłej ul. [...] K. Dodatkowo o konieczności wykazania następstwa prawnego po zmarłej w celu wniesienia skargi przez skarżącą świadczy okoliczność wskazana w skardze tj. stwierdzenie, że "dotychczas nie przeprowadzono postępowania w sprawie stwierdzenia nabycia spadku po A. K.". Wynika z tego, że od momentu śmierci 11 września 2022 r. do 25 października 2022 r. (data skargi) nie zostało ustalone kto i w jakim zakresie wszedł w prawa zmarłej. Wobec powyższego zasadnym było odrzucenie skargi wniesionej przez H. M. bowiem nie wykazała ona swego interesu prawnego we wniesieniu skargi wywodzonego z faktu wejścia w prawa zmarłej strony do nieruchomości, której sprawa dotyczy na podstawie dziedziczenia. Skoro skarżąca nie posiadała legitymacji skargowej w niniejszej sprawie to należało skargę uznać za niedopuszczalną i jako taką odrzucić stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 P.p.s.a., co słusznie uczynił Sąd w zaskarżonym postanowieniu. Zarzucany Sądowi brak uwzględnienia aktu zgonu nie miał miejsca bowiem Sąd z faktu przedłożenia aktu zgonu nie mógł wywieść legitymacji skargowej skarżącej. Tym samym nie miało to znaczenia dla rozstrzygnięcia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 181 § 2 P.p.s.a. i art. 182 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o przyznanie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym (nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu), należy wskazać, że wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów art. 258 - art. 261 P.p.s.a. Z tego też względu, pełnomocnik z urzędu powinien złożyć stosowny wniosek o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W razie gdyby Sąd ten odmówił ich zasądzenia lub zasądził je w niewłaściwej wysokości istnieje możliwość zaskarżenia postanowienia do NSA, co byłoby wykluczone gdyby o kosztach tych orzekł obecnie NSA.