II OSK 2442/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tomasz Bąkowski (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Paweł Miładowski sędzia del. NSA Jerzy Stankowski Protokolant: asystent sędziego Paweł Chyliński po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2023 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. S.A. z siedzibą w G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 362/20 w sprawie ze skargi E. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 lutego 2020 r., nr S... w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 18 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Po 362/20, oddalił skargę E. S.A. z siedzibą w G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 lutego 2020 r., nr ... w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie Burmistrza K., nr ... z dnia 17 grudnia 2019 r. o zawieszeniu wszczętego na wniosek inwestora – E. S.A. z siedzibą w G. postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego do czasu ustalenia następców prawnych po zmarłej H.K., zobowiązujące wnioskodawcę do wskazania spadkobierców po zmarłej H.K. – w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym postanowienie stanie się ostateczne. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosła E. S.A. z siedzibą w G., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Wyrok zaskarżono w całości. Wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 97 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 256, ze zm., dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 100 § 1 k.p.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że ustalenie spadkobierców po zmarłej H. K. stanowi zagadnienie wstępne oraz uzasadnia zawieszenie postępowania oraz zobowiązanie skarżącego kasacyjnie do wystąpienia do sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego tj. ustalenie spadkobierców H.K. w sytuacji, gdy ustalenie właściciela nieruchomości nie jest warunkiem koniecznym wydania decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego, a w razie konieczności zawieszenia postępowania zastosowanie winien znaleźć art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz 30 § 5 k.p.a. w zw. z art. 99 k.p.a., co miało wpływ na wynik postępowania bowiem skutkowało oddaleniem skargi; – art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10, 7 i 77 k.p.a. w zw. z art. 30 § 5 k.p.a. przez ich niezastosowanie i uznanie, że brak ustalenia podmiotu, który obecnie włada nieruchomością nie stanowi naruszenia art. 10 k.p.a., przy czym przeprowadzenie postępowania spadkowego po zmarłej w 1985 roku właścicielce nieruchomości nie jest jednoznaczne z ustaleniem obecnego właściciela nieruchomości a jako stronę należało uznać osobę sprawującą faktyczny zarząd majątkiem masy spadkowej. Na podstawie powyższych zarzutów wniesiono, na zasadzie art. 188 p.p.s.a., o uchylenie zaskarżonego wyroku i uchylenie w całości postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 26 lutego 2020 r., znak sprawy: ... i poprzedzającego je postanowienia Burmistrza K. z dnia 17 grudnia 2019 r., ewentualnie, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a., uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz na podstawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., zasądzenie na rzecz skarżącego kasacyjnie kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Według art. 174 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności sprawę rozpoznano w granicach zakreślonych w skardze kasacyjnej. Stosownie do art. 193 zd. 2 p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej formułowanej przez skarżącą, organy administracji publicznej oraz Sąd I instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny został przedstawiony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu. Odnosząc się do pierwszego z postawionych zarzutów należało przyjąć, że Sąd I instancji słusznie podzielił stanowisko organów administracji publicznej, zgodnie z którym w sytuacji gdy zgon jednej z osób, która powinna być stroną postępowania, następuje przed wszczęciem postępowania administracyjnego, będzie miał zastosowanie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. W realiach niniejszej sprawy wyłoniła się bowiem kwestia następstwa prawnego po osobie zmarłej, która (jako właściciel nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania inwestycji) żyjąc, stałby się stroną tego postępowania, nie zaś następstwa prawnego powstałego na skutek śmierci osoby, która (w myśl hipotezy ujętej w art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a.) uczestniczyła już jako strona w postępowaniu. Z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. wynika obowiązek zawieszenia postępowania przez organ prowadzący to postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. "Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego, którego organ nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego (prejudycjalnego) przez inny organ lub sąd, wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe." (wyrok NSA z 4.04.2023 r., I OSK 861/22, LEX nr 3556965). W przypadku śmierci osoby, która żyjąc stałaby się stroną postępowania, z uwagi na wywodzony z prawa własności interes prawny, konieczne jest zatem dla prawidłowego przeprowadzenia postępowania i podjęcia rozstrzygnięcia, ustalenie następców prawnych tej osoby (por. wyrok NSA z 15.11.2022 r., II OSK 1645/21, LEX nr 3515583 oraz wyrok NSA z 28.05.2020 r., II OSK 2504/19, LEX nr 3040873). O następstwie prawnym wynikającym z dziedziczenia po właścicielu nieruchomości położonej w obszarze oddziaływania planowanej inwestycji, zmarłym przed wszczęciem postępowania, rozstrzyga postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku albo poświadczenie dziedziczenia (por. m.in. wyroki NSA z: 16.01.2002 r., I SA 1421/00, ONSA 2003, nr 2, poz. 64.; 31.08.2016 r., II OSK 2933/14, LEX nr 2200516.; 18.01.2013 r., I OSK 1531/11, LEX nr 1341453.). Z tych też względów nie mógł również odnieść zamierzonego skutku drugi z postawionych zarzutów. Należy bowiem podkreślić, że art. 30 § 5 k.p.a. w zw. z art. art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., do których odwołuje się skarżąca kasacyjnie, dotyczą sytuacji śmierci strony w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, a nie sytuacji ustalania przez organ administracji we wstępnej fazie postępowania administracyjnego kręgu osób, których udział w postępowaniu jest konieczny ze względu na ich interes prawny. Co prawda wypada zgodzić się ze skarżącą kasacyjnie, że samo ustalenie spadkobierców po zmarłej może nie być wystarczające do podjęcia zawieszonego postępowania i wydania decyzji, tym niemniej stanowi ono warunek konieczny dla prawidłowego określenia kręgu stron tego postępowania. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.