II OSK 2393/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku S. V. o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Gorzowie Wielkopolskim z 26 lipca 2023 r. nr 17-680/68/D-ZDP/2023 w sprawie ze skargi kasacyjnej S. V. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2389/23 w sprawie ze skargi S. V. na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia 11 sierpnia 2023 r. nr KG-CU-IV-R1.4224.89.2023 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2389/23.

S. V. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na postanowienie Komendanta Głównego Straży Granicznej (dalej: Komendant Główny SG) z 11 sierpnia 2023 r. nr KG-CU-IV-R1.4224.89.2023, stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Komendanta Placówki Straży Granicznej w Gorzowie Wielkopolskim (dalej: Komendant PSG) z 26 lipca 2023 r. nr 17-680/68/D-ZDP/2023 orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu i zakazie ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i innych państw obszaru Schengen na okres 6 miesięcy. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 4 grudnia 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2389/23 odmówił wstrzymania wykonania decyzji Komendanta PSG z 26 lipca 2023 r. nr 17-680/68/D-ZDP/2023. W uzasadnieniu postanowienia Sąd powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 13 listopada 2023 r. sygn. akt II GPS 2/22 (ONSAiWSA 2024, nr 1, poz. 3), w której wskazano, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym m.in. skargą na postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: "p.p.s.a."), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, bowiem żądaniem wstrzymania wykonania, mimo zaskarżenia rozstrzygnięcia procesowego Komendanta Głównego SG stwierdzającego niedopuszczalność odwołania, objęta został decyzja organu pierwszej instancji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 2389/23 oddalił skargę cudzoziemca wniesioną w tej sprawie. Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. W treści skargi kasacyjnej zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta PSG z 26 lipca 2023 r. nr 17-680/68/D-ZDP/2023. W jego uzasadnieniu strona podniosła, że wstrzymanie wykonania decyzji orzekającej o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu jest niezbędne w celu zagwarantowania mu realizacji prawa do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Komendanta PSG z 26 lipca 2023 r. nie zasługuje na uwzględnienie. Podlegający obecnie rozpoznaniu wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji jest kolejnym wnioskiem tego rodzaju złożonym w toku niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Pierwszy wniosek w tym przedmiocie skarżący sformułował w skardze. Został on rozpoznany postanowieniem Sądu pierwszej instancji z dnia 4 grudnia 2023 r. (skarżący nie wnosił zażalenia na to postawienie). W związku z powyższym kolejny wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji zawarty w skardze kasacyjnej powinien zostać rozpoznany, stosownie do postanowień art. 61 § 4 p.p.s.a., jako wniosek o zmianę postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania decyzji. Zgodnie z tym przepisem postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie § 2 i 3 sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Analiza powyższego przepisu wskazuje, że zmiana postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności możliwa jest wyłącznie wtedy, gdy za taką zmianą przemawia zmiana okoliczności. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący kasacyjnie nie wykazał, by w niniejszej sprawie doszło do takiej zmiany okoliczności w rozumieniu art. 61 § 4 p.p.s.a. Możliwość wstrzymania wykonania decyzji Komendanta PSG z 26 lipca 2023 r. była już przedmiotem analizy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W postanowieniu z 4 grudnia 2023 r. Sąd ten przyjął, że nie jest możliwe uwzględnienie wniosku skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji organu pierwszej instancji z uwagi na fakt, że decyzja ta nie mieści się w granicach sprawy dotyczącej zaskarżonego rozstrzygnięcia o charakterze procesowym. Należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 13 listopada 2023 r., sygn. akt II GPS 2/22 stwierdził: "W postępowaniu sądowoadministracyjnym, zainicjowanym skargą na postanowienie: a) stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, b) o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, c) stwierdzające niedopuszczalność odwołania – nie jest dopuszczalne, na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), wstrzymanie wykonania decyzji wydanej przez organ pierwszej instancji." W uzasadnieniu uchwały wyjaśniono: "Nie można wydać postanowienia o wstrzymaniu wykonania określonego aktu, jeżeli w wyniku rozpoznania i uwzględnienia skargi – zgodnie z art. 135 p.p.s.a. – sąd nie może uchylić tego aktu. Czyli rozpoznając i uwzględniając skargę na postanowienie: stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, stwierdzające niedopuszczalność odwołania, sąd może uchylić zaskarżone postanowienie, co umożliwi rozpoznanie odwołania przez organ drugiej instancji, nie może jednak uchylić decyzji organu pierwszej instancji, a to oznacza, że nie może również wstrzymać wykonania decyzji organu pierwszej instancji. Przyjęcie odmiennego stanowiska tj. dopuszczenie do wydania przez sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji powodowałoby, że w przypadku uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonych postanowień, nadal pozostawałoby w obrocie postanowienie o wstrzymaniu wykonania decyzji organu pierwszej instancji". W niniejszej sprawie mamy do czynienia z dokładnie taką samą sytuacją procesową jak objęta przywołaną wyżej uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 listopada 2023 r. sygn. akt II GPS 2/22, na którą trafnie wskazano również w postanowieniu Sądu Wojewódzkiego z 4 grudnia 2023 r. Rozpoznając skargę na postanowienie procesowe Komendanta Głównego SG z 11 sierpnia 2023 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania od decyzji Komendanta PSG z 26 lipca 2023 r. sąd administracyjny nie mógłby sięgać w głąb i dokonywać oceny legalności tej decyzji, od której skarżący wniósł odwołanie uznane za niedopuszczalne. Decyzja Komendanta PSG z 26 lipca 2023 r. nie jest zatem objęta granicami orzekania przez sąd, toteż nie jest możliwe zastosowanie wobec niej instytucji wstrzymania wykonania decyzji na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. W odniesieniu tej kwestii, stanowiącej wyłączną przyczynę wydania postanowienia z 4 grudnia 2023 r. odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji organu pierwszej instancji, niewątpliwie nie nastąpiła zmiana okoliczności, o której stanowi art. 61 § 4 p.p.s.a. Tym samym dla odmiennego rozstrzygnięcia o dopuszczalności wstrzymania wykonania decyzji orzekającej o zobowiązaniu skarżącego do powrotu nie miała znaczenia argumentacja zawarta w uzasadnieniu wniosku sformułowanego w skardze kasacyjnej, wskazująca na realizację prawa do sądu poprzez zapewnienie skarżącemu możliwości pozostania w Polsce do czasu zakończenia postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 61 § 4 i art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.