II OSK 2389/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Flasińska Sędziowie sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 2 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1141/17 w sprawie ze skargi W. B. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1141/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim, po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. B. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...] października 2017 r., nr [...], w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za wprowadzenie w dniu [...] lipca 2015 r. do obrotu na terytorium RP środka zastępczego, oddalił skargę. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, na podstawie art. 173 § 1 w zw. z art. 174 pkt 1 p.p.s.a., złożył W. B., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, a na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a. – o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Zaskarżonemu orzeczeniu skarżący kasacyjnie zarzucił naruszenie art. 52a ust. 1 w zw. z art. 4 ust. 34 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, poprzez jego nieprawidłową wykładnię, polegającą na przyjęciu, że zachowanie polegające na udzieleniu nieznacznej ilości środka zastępczego ("dopalacza"), jako mieszanki tytoniu ze środkiem zastępczym, stanowi wprowadzenie tego środka do obrotu, podlegające karze pieniężnej. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podkreślono m.in., że kluczową kwestią w sprawie jest wykładnia normy sankcjonowanej z art. 52a ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, na podstawie której niesłusznie nałożono na skarżącego kasacyjnie karę pieniężną w kwocie 20 000 zł. Zdaniem skarżącego kasacyjnie, częstując K. K. dopalaczem, dokonał czynności udzielenia środka zastępczego – w doktrynie ugruntowany jest pogląd, że przeniesienie własności niewielkiej ilości środka zastępczego na inną osobę w celu spożycia (konsumpcji) przez nią takiej substancji będzie stanowiło właśnie udzielenie takiego środka, a nie wprowadzenie go do obrotu. Natomiast w razie udzielenia środka zastępczego, w odróżnieniu od wprowadzenia go do obrotu, ustawodawca nie przewidział obowiązku nałożenia kary pieniężnej, a więc nie było podstaw, by oddalić skargę w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Na wstępie podkreślić należy, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w jej granicach, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, której przesłanki zostały określone w art. 183 § 2 p.p.s.a., a która nie zachodzi w tej sprawie. W myśl art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) albo naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Skarga kasacyjna złożona w przedmiotowej sprawie została oparta na jednej z ww. podstaw, tj. na naruszeniu prawa materialnego co oznacza, że stan faktyczny sprawy nie jest kwestionowany. Przypomnieć zatem należy, że skarżący kasacyjnie [...] lipca 2015 r. udostępnił dopalacz K. K. przebywającemu na Oddziale Dziecięcym Szpitala Wielospecjalistycznego w N., który po jego spożyciu uległ zatruciu tym produktem. W dniu [...] września 2016 r. Sąd Rejonowy w N. wyrokiem w sprawie o sygn. II K 103/16 uznał W. B. winnym popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 160 § 1 Kodeksu karnego i wymierzył mu karę pięciu miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawiesił na okres dwóch lat próby. Art. 52 a ust. 1 Ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii stanowi, że kto wytwarza lub wprowadza do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej środek zastępczy lub nową substancję psychoaktywną, podlega karze pieniężnej w wysokości od 20 000 zł do 1 000 000 zł. Redakcja tego przepisu wskazuje, że nie jest on pozostawiony uznaniu administracyjnemu, a jest obligatoryjny. Istota sporu sprowadza się do interpretacji definicji zawartej w art. 4 pkt 34 (w skardze zapewne omyłkowo podano ust. 34) ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii - pojęcia "wprowadzanie do obrotu". Powołany wyżej przepis, jako wprowadzanie do obrotu określa udostępnienie osobom trzecim, odpłatnie lub nieodpłatnie, środków odurzających, substancji psychotropowych, prekursorów, środków zastępczych lub nowych substancji psychoaktywnych. Zauważyć należy, że art. 44b ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii i art. 27c ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (stanowiące m.in. podstawę prawną decyzji) zostały dodane do tych ustaw ustawą z dnia 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. nr 213, poz. 1396), zmieniającą przedmiotową ustawę z dniem 27 listopada 2010 r. Celem zmiany było przeciwdziałanie rozwojowi zjawiska wprowadzania do legalnego obrotu nowych substancji posiadających działanie psychoaktywne. Ustawa o przeciwdziałaniu narkomani wprowadziła w tym celu odpowiedzialność administracyjną, uzupełniając pierwotną ustawę o cały nowy rozdział 6a. Ustawodawca uznał, że oprócz obowiązujących regulacji penalizujących wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej, w celu realizacji podstawowych założeń ustawy, należy wyodrębnić instytucję odpowiedzialności administracyjnej za wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu na terytorium Polski środków zastępczych, czyli substancji pochodzenia naturalnego lub syntetycznego używanych zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa. Wprowadzenie do ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii sankcji administracyjnej z tytułu wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego miało na celu szybkie reagowanie na pojawiające się zagrożenia dla życia i zdrowia ludzi. Zwrócić należy uwagę, że zmiany wprowadzone ustawą z dnia 8 października 2010 r. dotyczące odpowiedzialności administracyjnej funkcjonują niezależnie od istniejących już wcześniej w ustawie regulacji dotyczących odpowiedzialności karnej za wprowadzanie do obrotu środków odurzających, substancji psychotropowych lub słomy makowej lub uczestniczenie w takim obrocie. Ustawodawca odrębnie penalizuje zatem czyn w postaci udzielania innej osobie środka odurzającego lub środków psychotropowych, określając w art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, że kto, wbrew przepisom ustawy, udziela innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej, ułatwia albo umożliwia ich użycie albo nakłania do użycia takiego środka lub substancji, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3. Podobnie w art. 59 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii przewidziano środki karne m.in. za udzielanie innej osobie środka odurzającego lub substancji psychotropowej w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie "wprowadzania do obrotu" środków zastępczych, o którym mowa w art. 4 pkt 34 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oznacza udostępnienie ich odpłatnie lub nieodpłatnie osobom trzecim zarówno niebędącymi ich konsumentami, jak i będącymi ich konsumentami, tj. nabywającymi je w celu własnego spożycia. W konsekwencji prowadząc postępowanie organ inspekcji sanitarnej ustala i ocenia, czy doszło do "wprowadzania do obrotu", czyli do udostępnienia w jakiejkolwiek formie i jakimkolwiek celu, osobie trzeciej odpłatnie lub nieodpłatnie, środka zastępczego. Wykładnia językowa tego przepisu nie daje podstaw do przyjęcia, że przez osoby trzecie rozumieć należy wyłącznie konsumentów wymienionych w tym przepisie substancji. Poglądy judykatury i orzecznictwa wydziałów karnych sądów powszechnych odnoszące się do przestępstw opisanych w rozdziale 7 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii nie mogą mieć w przedmiotowej sprawie zastosowania. Nie ma bowiem podstaw do przenoszenia na grunt rozdziału 6a ustawy niedotyczących go orzeczeń odnoszących się do przestępstw i wykroczeń zawartych w rozdziale 7. Ocena dokonywana w ramach odpowiedzialności administracyjnej podmiotu, który wprowadza do obrotu środki zastępcze, w oparciu o reguły i zasady prawa karnego, jest nie do pogodzenia z ratio legis nowelizacji ustawy z 2010 r. (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 1799/15, z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II OSK 77/14). Prawidłowo zatem organy orzekające i Sad I instancji przyjęły, że W. B. [...] lipca 2015 r. udostępniając K. K. na terenie Szpitala Wielospecjalistycznego w N. substancję psychoaktywną "dopalacz" wprowadzał do obrotu środki zastępcze. Dlatego zarzut naruszenia prawa materialnego okazał się nieskuteczny. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji. Skarga kasacyjna został rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.