II OSK 2349/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 30 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku B. L. i R. L. o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z 23 września 2024 r. nr 158/2024 w sprawie ze skargi kasacyjnej B. L. i R. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 24 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 116/25 na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia 11 grudnia 2024 r. nr 239/2024 w przedmiocie nakazu wstrzymania robót budowlanych i zmiany opłaty legalizacyjnej postanawia: oddalić wniosek.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 24 czerwca 2025 r. sygn. akt II SA/Łd 116/25 oddalił skargę B. L. i R. L. (dalej skarżący) na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi (dalej ŁWINB) z 11 grudnia 2024 r. nr 239/2024, którym utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. (dalej PINB) z 23 września 2024 r. nr 158/2024 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych przy budowie budynku wiaty gospodarczej realizowanej na działce o nr ewid. [...], obręb [...] B., gmina W., oraz zmieniono to postanowienie w części dotyczącej zasad obliczania opłaty legalizacyjnej informując, że opłata legalizacyjna będzie wynosić 125000 zł. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku skarżący złożyli wniosek o wstrzymanie wykonania postanowienia organu II i I instancji argumentując, że w razie pozytywnego rozstrzygnięcia, które zapadłoby przed Naczelnym Sądem Administracyjnym i po pewnym upływie czasu, który wymagany jest na rozpoznanie sprawy, w wyniku ewentualnego uprzedniego przejścia do fazy wykonawczej przez organy nadzoru budowlanego i spowodowania tym trudnych do odwrócenia skutków (rozbiórka i związane z tym koszty), wykonanie przyszłego orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego mogłoby nie odnieść rezultatu (nie byłoby już czego legalizować) . Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Po oddaleniu skargi przez wojewódzki sąd administracyjny skarżący, który wniósł skargę kasacyjną może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (tak uchwała w składzie siedmiu sędziów NSA z dnia 16 kwietnia 2007 r., sygn. akt I GPS 1/07, ONSAiWSA 2007 r. nr 4, poz. 77). Stosownie zaś do art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej Ppsa) sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. (...) Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego (postanowienia) musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania aktu administracyjnego, a wystąpieniem zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 Ppsa. Przy czym źródło tych zagrożeń ma stanowić zaskarżony akt administracyjny. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Nie jest więc rolą sądu administracyjnego na etapie rozpoznawania przedmiotowego wniosku czynić ustalenia w zakresie istnienia przesłanek wstrzymania wykonania postanowienia. W oparciu o ww. przepis to sąd ocenia czy w świetle przywołanej przez stronę skarżącą argumentacji zachodzą przesłanki do wstrzymania wykonania postanowienia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie skarżący nie wykazali, że zachodzą przesłanki do udzielenia im ochrony tymczasowej. Należy podkreślić, że przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest zaskarżone postanowienie ŁWINB z 11 grudnia 2024 r. oraz poprzedzające je postanowienie PINB z 23 września 2024 r., którym w trybie art. 48 ust. 1 i ust. 3 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2024 r. poz. 725) wstrzymano skarżącym roboty budowlane polegające na samowolnej budowie budynku wiaty gospodarczej oraz poinformowano o wysokości opłaty legalizacyjnej. Postanowienia te zostały wydane w związku z prowadzeniem postępowania legalizacyjnego, którego efektem może być, lecz nie musi, decyzja o nakazie rozbiórki. Od działań strony skarżącej będzie bowiem zależało, czy w odrębnej decyzji organ będzie mógł ewentualnie wydać stosowny nakaz lub wydać decyzję o legalizacji. Postanowienie w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych nie ma więc charakteru kończącego postępowanie i załatwiającego co do istoty kwestię legalizacji budowy wykonanej w warunkach samowoli budowlanej. W orzecznictwie akcentuje się szczególną istotę tego postanowienia, które uruchamia tryb postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego. Wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych byłoby w istocie przyzwoleniem na dalsze prowadzenie prac, mimo stwierdzonej samowoli budowlanej. Działanie takie w sposób oczywisty stałoby w sprzeczności z regulacją Prawa budowlanego dotyczącą czasowego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych. Byłoby więc sprzeczne z celem, w jakim postanowienie to jest wydawane (por. postanowienia NSA z: 18 marca 2025 r. sygn. akt II OSK 351/25, 20 lipca 2022 r. sygn. akt II OZ 411/22, 21 kwietnia 2022 r. sygn. akt II OZ 228/22). Na zmianę powyższego stanowiska nie mogły wpłynąć także argumenty powołane w zażaleniu. Przedmiotem skargi w przedmiotowej sprawie jest wyłącznie postanowienie w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych, dlatego też hipotetyczne następstwa związane z kolejnymi spodziewanymi przez skarżących rozstrzygnięciami podejmowanymi wobec spornego obiektu przez organy nadzoru budowlanego w żadnym stopniu nie wyczerpują przesłanek z art. 61 § 3 Ppsa. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 Ppsa, orzekł jak w sentencji.