II OSK 231/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz sędzia del. WSA Grzegorz Antas po rozpoznaniu w dniu 6 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej D. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Wr 28/20 w sprawie ze skargi D. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Strzelińskiego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zmiany decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie. Wyrokiem z dnia 16 lutego 2021 r., sygn. akt II SAB/Wr 28/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, w sprawie ze skargi D. M. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Starostę Strzelińskiego w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zmiany decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, stwierdził, że Starosta Strzeliński dopuścił się bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt I); stwierdził, że bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt II); przyznał od Starosty Strzelińskiego na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 2000 zł (dwa tysiące złotych) (pkt III); w pozostałym zakresie skargę oddalił (pkt IV). Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym. Skargą z dnia 26 sierpnia 2018 r., uzupełnioną pismem z dnia 8 października 2018 r., D. M. (dalej jako "skarżąca") zakwestionowała przewlekłość i bezczynność Starosty Strzelińskiego (dalej jako "Starosta") w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zmiany decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. W skardze wyjaśniono, że pismem z dnia 21 lutego 2014 r. zażądała wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty z dnia 19 listopada 2013 r. (nr 402/2013), zmieniającą za zgodą stron decyzję Starosty z dnia 7 kwietnia 2009 r. (nr 128/2009), zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą S. i J. O. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wraz z przyłączem kanalizacji sanitarnej i bezodpływowym zbiornikiem na nieczystości płynne o poj. V = 9,0 m3, przyłączem wodociągowym (w granicach działki) oraz wewnętrzną linią zasilającą nn, przewidzianych do realizacji na działce nr A, AM – 1, w miejscowości P., gm. S.. Pomimo tego, do chwili wniesienia skargi sprawa nie została załatwiona, co – zdaniem skarżącej – wskazuje na wystąpienie stanu bezczynności i przewlekłości postępowania z rażącym naruszeniem prawa. Skarżąca opisała kwestie merytoryczne związane z problematyką spornej inwestycji. W konsekwencji wniosła o: stwierdzenie stanu bezczynności i przewlekłości z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie starosty do wydania decyzji w terminie 7 dni, przyznanie na rzecz skarżącej sumy pieniężnej w maksymalnej wysokości i zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Starosta wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu przedstawiono czynności jakie podejmowane były w tej sprawie. Organ wyjaśnił, że na przedłużenie terminu w rozpatrywanej sprawie miały wpływ rozmaite postępowania administracyjne jak i sądowoadministracyjne pozostające w związku ze sprawą. Na rozprawie przeprowadzonej w dniu 5 lutego 2019 r. skarżąca wniosła dodatkowo żądanie wymierzenia Staroście grzywny z tytułu pozostawania w przewlekłości i bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, po rozpatrzeniu skargi, wyrokiem z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II SAB/Wr 62/18: I. stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności, która nie nosiła cech rażącego naruszenia prawa; II. zobowiązał Starostę do rozpatrzenia wniosku skarżącej z dnia 21 lutego 2014 r. o wznowienie postępowania w terminie miesiąca od dnia otrzymania przez Starostę odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; III. oddalił skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądził od Starosty na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej wniesionej przez skarżącą, wyrokiem z dnia 12 lutego 2020 r., sygn. akt II OSK 1974/19, uchylił pkt I i III opisanego wyżej wyroku i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania oraz zasądził na rzecz skarżącej koszty postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że sprawa została rozpatrzona przez Sąd pierwszej instancji, pomimo nieprzedłożenia przez Starostę kompletnych akt administracyjnych, a nadto nie rozstrzygnięto istoty skargi w zakresie zawartego tam żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania oraz pominięto zgłoszone na rozprawie żądanie nałożenia na Starostę grzywny. Wyjaśnił też, że nie stanowi usprawiedliwienia dla zwłoki w prowadzonych przez Starostę czynnościach okoliczność uruchomienia przez skarżącą wielu postępowań i związana z tym konieczność swoistej "cyrkulacji" akt administracyjnych sprawy pomiędzy różnymi organami. Zaznaczył, że do przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej nie jest konieczne uwzględnienie skargi w całości. Wezwaniem z dnia 9 lipca 2020 r., WSA we Wrocławiu zobowiązał Starostę do przesłania kompletnych akt sprawy administracyjnej, co nastąpiło w dniu 20 lipca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny ustalił na podstawie akt administracyjnych stan faktyczny, który szczegółowo opisał. W dniu 16 lutego 2021 r. WSA we Wrocławiu wydał powołany na wstępie wyrok. Sąd wskazał, że zarówno zarzut przewlekłości jak i bezczynności prowadzonego przez Starostę postępowania jest uzasadniony. Zrekonstruowany na podstawie nadesłanych akt administracyjnych stan faktyczny wskazuje, że w okresie od dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania, tj. od dnia 21 lutego 2014 r. do chwili wydania przez starostę decyzji z 27 maja 2015 r. (nr 203/2015) odmawiającej uchylenia decyzji 402/2013 czynności organu miały jeszcze charakter skoncentrowany i nie przejawiały znamion opieszałości. Jednak po otrzymaniu przez Starostę w dniu 22 września 2016 r. wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 6 maja 2016 r. (sygn. akt II SA/Wr 819/15) wraz z aktami sprawy Starosta wystosował jedynie wezwanie dowodowe do inwestorów (odpowiedź uzyskał w dniu 24 października 2016 r.) i do chwili wniesienia rozpatrywanej skargi (27 sierpnia 2018 r.) nie przeprowadził w sprawie już jakiejkolwiek czynności w sprawie. Do czasu wniesienia rozpatrywanej skargi występował tu więc stan prawie dwuletniej opieszałości, co wypełnia zakres pojęciowy zarówno bezczynności (niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie) jak i przewlekłości (nieefektywności, czasowej nieekonomiczności). Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że Starosta dopuścił się bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania, o czym orzeczono na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Sąd nie wydał rozstrzygnięcia na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., albowiem sprawa w tym zakresie jest już prawomocnie rozstrzygnięta w pkt. II wyroku WSA we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt II SAB/Wr 62/18. Sąd zaznaczył, że w tym zakresie (jak i w zakresie kosztów) wyrok nie został zakwestionowany skargą kasacyjną, co oznacza, że pkt. II i IV wyroku stanowią prawomocne źródło obowiązków dla Starosty. Sąd stwierdził istnienie podstaw do przypisania bezczynności i przewlekłości starosty rażącego naruszenia prawa. Wskazał, że NSA, którego ocena prawna ma moc wiążącą na zasadzie art. 190 i art. 153 w zw. z art. 193 P.p.s.a, wyjaśnił, że nie stanowi usprawiedliwienia dla opieszałości organu okoliczność niedysponowania aktami sprawy w związku z koniecznością przekazania akt do innych organów na cele odrębnych postępowań. Jeśli bowiem prowadzone są liczne postępowania administracyjne i sądowoadministracyjne na skutek składanych przez skarżącą środków prawnych, to obowiązkiem organu jest sporządzenie akt zastępczych, celem zagwarantowania stronie prawa do rozpatrzenia każdej ze spraw w rozsądnym terminie. Mając powyższe na względzie, jak i fakt, że stwierdzone formy opieszałości dotyczyły okresu prawie dwuletniego i miały charakter statyczny (w okresie tym w ogóle nie dokonywano jakichkolwiek czynności), uzasadnione jest stwierdzenie rażącego naruszenia prawa. W związku z rażącym charakterem bezczynności Sąd uwzględnił wniosek skarżącej o przyznanie od organu sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., jednak nie w żądanej maksymalnej wysokości. W ocenie Sądu, przy rozstrzyganiu w przedmiocie przyznania i wysokości sumy pieniężnej należy uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, zarówno te leżące po stronie skarżącej jak i dotyczące organu. Sąd wyjaśnił, że ma świadomość, że skarżąca miała prawo oczekiwać wydania decyzji bez nieuzasadnionej zwłoki, zaś przewlekłość organu mogła wywołać u skarżącej poczucie krzywdy. Zdaniem Sądu, należy jednak również uwzględnić szczególne okoliczności prawne i faktyczne, w jakich działał Starosta. Równolegle z żądaniem wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją 402/2013 uruchomione zostały postępowania nadzwyczajne dotyczące spraw pozostających w związku z przedmiotową sprawą. Związek ten nie budzi wątpliwości i zresztą zauważała go sama skarżąca, co potwierdza fakt złożenia przez nią wniosku o zawieszenie postępowania (pismo z dnia 13 października 2014 r.). Jakkolwiek okoliczność ta nie podważa rażącego charakteru stwierdzonej w sprawie bezczynności i przewlekłości, to jednak sugeruje, że opieszałość Starosty wynikała nie tyle ze złej woli, ile z błędnej oceny sytuacji procesowej i związanych z tym obowiązków jako organu administracji publicznej. W ocenie Sądu, przyznana suma w kwocie 2000 zł jest adekwatna do stopnia przewlekłości i bezczynności, jakiej dopuścił się Starosta, a więc do długości jak i jej przyczyn (subiektywnych i obiektywnych). Uwzględnia ona także interes skarżącej. Pozwala ona bowiem zadośćuczynić poczuciu krzywdy wywołanym nadmiernie długim oczekiwaniem na zakończenie postępowania. Sąd nie uwzględnił wniosku skarżącej o wymierzenie organowi grzywny. W ocenie Sądu wymierzenie organowi grzywny, z uwagi na represyjny (penalny) charakter tego środka powinno być ograniczone do przypadków chrakteryzujących się szczególnym nasileniem złej woli po stronie organu administracji. W okolicznościach sprawy Sąd tego rodzaju przypadku nie stwierdził. Jak wcześniej wyjaśniono opieszałość była tu konsekwencją błędnej oceny sytuacji procesowej i związanych z tym obowiązków jako organu administracji publicznej. W rezultacie Sąd oddalił skargę w tym zakresie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła D. M. Wyrok zaskarżyła w zakresie pkt III i IV wyroku i zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia w postaci naruszenia art. 149 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 8 K.p.a., oraz art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 P.u.s.a. i art. 141 § 4 P.p.s.a., a także art. 151 P.p.s.a., które to naruszenia doprowadziły do nieprzyznania skarżącej sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. lecz w dolnej wysokości ustawowego jej wymiaru co było następstwem wadliwie ustalonego przez Sąd stanu faktycznego sprawy i pominięcia zarzutów skarżącej dotyczących niezgodnych z przepisami prawa działań i zaniechań organu administracji (wskutek naruszenia przez Sąd art. 133 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 P.u.s.a. oraz w zw. z art. 141 § 4 P.p.s.a,), a także wynikiem braku poddania lub poddania przez Sąd, z naruszeniem art. 141 § 4 P.p.s.a., niewyczerpującej ocenie przesłanek miarkowania istotnych dla wymiaru sumy pieniężnej określonej w art. 149 § 2 P.p.s.a., w tym całkowite pominięcie niektórych przesłanek miarkowania (stopnia skomplikowania sprawy w odniesieniu do jej długotrwałości, stopnia zawinienia organu, znaczenia sprawy dla skarżącej, doznawanych przez nią uciążliwości będących wynikiem postępowania, a składających się na pojęcie doznanej krzywdy) co skutkowało zasądzeniem sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł, i oddaleniem skargi w zakresie przyznania skarżącej kwoty 23 8337 zł. W oparciu o powyższy zarzut skarżąca wniosła o zmianę lub uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części oraz orzeczenie w tym zakresie przez NSA poprzez: 1) przyznanie skarżącej od Starosty Strzelińskiego sumy pieniężnej w wysokości połowy wartości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów - stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a, tj. w kwocie 25 837 zł; 2) zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu wpisu od skargi kasacyjnej bez zasądzania zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, ewentualnie, na wypadek nieuwzględnienia wniosku o zmianę lub uchylenie wyroku przez NSA wniosła o: 3) uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu; 4) na podstawie art. 176 § 2 P.p.s.a skarżąca zrzekła się rozpoznania sprawy na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z uwagi na to, że strona wnosząca skargę kasacyjną zrzekła się rozprawy, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy, zachodziła podstawa z art. 182 § 2 P.p.s.a., do rozpoznania skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 183 § 1 P.p.s.a. stanowi, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak pod rozwagę nieważność postępowania. Nie zachodzą okoliczności skutkujące nieważność postępowania, określone w art. 183 § 2 pkt 1 – 6 P.p.s.a., należy zatem ograniczyć się do zagadnień wynikających z zarzutów wyartykułowanych w podstawie skargi kasacyjnej. Okoliczności dotyczące realnej możliwości działań organu i realnej możliwości zakończenia postępowania, przy zachowaniu reguł odnoszących się do postępowania wyjaśniającego, podlegają ocenie w każdej indywidualnej sprawie (por. wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Podobnie, indywidualnej ocenie podlega zaangażowanie organu polegające na zapoznaniu się z zebranym materiałem wyjaśniającym, analizie tego materiału, rozważeniu twierdzeń stron, pojawiającej się w określonej fazie postępowania ewentualnej potrzebie uzupełniania materiału dowodowego. Należy także brać pod uwagę to, jaki jest stopień skomplikowania występującej w sprawie problematyki prawnej. Z tych powodów przewidziana została, poprzez unormowanie art. 36 § 1 K.p.a., instytucja przedłużenia terminu załatwienia sprawy. Zaskarżony wyrok uwzględnia w pełnym zakresie wszystkie wskazane postulaty. Niewątpliwe jest wystąpienie bezczynności i przewlekłego prowadzenia postępowania, co Sąd pierwszej instancji wykazał w szczegółowym opisie podejmowanych czynności oraz trafnie oceniając terminowość (czy też raczej nieterminowość) ich podejmowania. Wskazał na zaistniałe konkretne okoliczności. Przyznanie sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest jednym ze środków służących realizacji postulatu szybkości postępowania przed organami państwa (sądami, organami administracji). Wskazując inne instytucje materialnoprawne w tym zakresie, zauważyć w pierwszej kolejności można, że przyznanie sumy pieniężnej przewiduje także art. 154 § 7 P.p.s.a. Nadto, odnotować należy przepis art. 12 ust. 4 ustawy z dnia z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2018 r. poz. 75 ze zm.). Do tej dziedziny należy także przepis art. 4171 § 3 Kodeksu cywilnego. Z unormowaniami tymi są zaś powiązane przepisy ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173 ze zm. – obecnie: Dz. U. z 2016 r. poz. 1169), w tym zwłaszcza przepis art. 6 pkt 8 tej ustawy. Analiza przywołanych przepisów prowadzi do wniosku, że ich wspólną cechą jest cel, którym jest zwalczanie bezczynności i przewlekłości w postępowaniach prowadzonych przez organy państwa. Jednak wprowadzone tymi przepisami środki zwalczania bezczynności, mimo podobieństwa, powinny być stosowane z uwzględnieniem odrębności charakteryzujących poszczególne unormowania. Jest oczywiste, że odpowiedzialność za szkodę przewidziana w art. 4171 § 3 K.c. wyklucza traktowanie sumy pieniężnej, o której mowa w art. 149 § 2 in fine P.p.s.a., jako odszkodowania. Nie można także utożsamiać tej instytucji z przyznaniem sumy pieniężnej na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki. Postępowania te różnią się przedmiotem. Skarga na bezczynność z art. 149 P.p.s.a. dotyczy postępowania administracyjnego. Skarga składana w trybie ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki odnosi się do postępowania sądowego, prokuratorskiego i komorniczego. Zasadnicza różnica polega jednak na czymś innym. W przeciwieństwie do art. 12 ust. 4, suma pieniężna o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., jest jednym z dwóch alternatywnych środków o charakterze finansowym, które mogą być orzeczone w razie uwzględnienia skargi. Treść przepisu wskazuje na to, że wybór środka (grzywna lub suma pieniężna) należy do sądu, przy czym od razu warto zauważyć, że środki te występują wobec siebie w ramach alternatywy zwykłej. Wybór sądu powinien być w pierwszym rzędzie uwarunkowany celem skargi na bezczynność, którym jest zwalczenie bezczynności i doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny, nie podważa stanowiska, że może być ona przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na bezczynność: zwalczenia bezczynności organu oraz zdyscyplinowania organu. Również w zakresie przyznania sumy pieniężnej na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. należy podkreślić konieczność uwzględniania indywidualnych okoliczności sprawy. Uznaniowy charakter orzeczenia sądu administracyjnego w przedmiocie zasądzenia sumy pieniężnej i związek tego orzeczenia z innym środkiem możliwym do zastosowania, oznacza, że kontrola zasadności przyznania sumy pieniężnej a także kontrola co do wysokości zasądzonej kwoty polega w postępowaniu kasacyjnym na zbadaniu, czy Sąd pierwszej instancji, stosując dyspozycję art. 149 § 2 P.p.s.a., nie przekroczył granic uznania. O takim przekroczeniu nie można zaś mówić gdy Sąd, przytaczając indywidualne okoliczności sprawy, a także przebieg czynności procesowych, wyczerpująco uzasadni swoje stanowisko w tym zakresie. Sąd pierwszej instancji wskazał przyczyny dla których orzekł o przyznaniu skarżącej sumy pieniężnej. Ocenił, że kwota 2000 zł, o której mowa w art. 149 § 2 P.p.s.a., będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności. Wskazał, że przy rozstrzyganiu w przedmiocie przyznania i wysokości sumy pieniężnej należy uwzględnić wszystkie okoliczności sprawy, zarówno te leżące po stronie skarżącej jak i dotyczące organu. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skarżąca miała prawo oczekiwać wydania decyzji bez nieuzasadnionej zwłoki, zaś przewlekłość organu mogła wywołać u skarżącej poczucie krzywdy. Należy jednak, według Sądu, również uwzględnić szczególne okoliczności prawne i faktyczne, w jakich działał Starosta. Sąd zwrócił uwagę na to, że równolegle z żądaniem wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją 402/2013 uruchomione zostały postępowania nadzwyczajne dotyczące spraw pozostających w związku z przedmiotową sprawą. W ocenie Sądu pierwszej instancji, związek ten nie budzi wątpliwości i zresztą zauważała go sama skarżąca, co potwierdza fakt złożenia przez nią wniosku o zawieszenie postępowania (pismo z 13 października 2014 r.). Sąd wywodził dalej, że okoliczność ta nie podważa rażącego charakteru stwierdzonej w sprawie bezczynności i przewlekłości. Jednak uznał, że opieszałość Starosty wynikała nie tyle ze złej woli, ile z błędnej oceny sytuacji procesowej i związanych z tym obowiązków jako organu administracji publicznej. Rozważania w tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny podsumował stwierdzeniem, że kwota 2000 zł będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności. Wskazał, że przyznana kwota 2000 zł jest adekwatna do stopnia przewlekłości i bezczynności, jakiej dopuścił się starosta, a więc do długości jak i jej przyczyn (subiektywnych i obiektywnych). Uwzględnia ona także interes skarżącej. Pozwala ona bowiem zadośćuczynić poczuciu krzywdy wywołanym nadmiernie długim oczekiwaniem na zakończenie postępowania. Wywody Sądu pierwszej instancji w zakresie orzeczenia o zasądzeniu sumy pieniężnej nie naruszają art. 149 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. Z wywodu Sądu nie wynika aby doszło do przekroczenia granic uznania, zarówno wyborze środka finansowego jak i w zakresie wysokości zasądzonej sumy. W konsekwencji, nie można także mówić o naruszeniu art. 141 § 4 P.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.